Saraýewonyň ​​gabawynyň iň agyr ýarasy: Ikinji Markale gyrgynçylygy we ýatdan çykmajak agyrylar

Häzirki zaman taryhynyň iň garaňky we iň rehimsiz döwürlerini başdan geçiren Bosniýa we Gersegowinanyň paýtagty Saraýewo 1425 günläp berk gabawda galdy. 1992-nji ýylyň 5-nji aprelinde serb güýçleri tarapyndan ilkinji barrikadalaryň döredilmegi bilen başlanan bu kyn proses, 6-njy aprelde şäheriň üstüne ilkinji bomba düşüp, yzyna gaýtaryp bolmajak weýrançylyk döretdi. Taryhy we medeni taýdan baýlygy bilen tanalýan we goşgulary we aýdymlary bagyşlanan Saraýewo 1996-njy ýylyň 29-njy fewralyna çenli serb güýçleriniň yzygiderli hüjümlerine garşy durmalydy.

Häzirki zaman taryhynyň iň uzyn gabawy: Saraýewonyň 1425 günlük ýesirligi

Gabaw wagtynda serb mergenleri we artilleriýa bölümleri şäherdäki raýat durmuşyny düýbünden bes etmegi maksat edinip, şäheriň töweregindäki agalyk ediji depelerde we beýik binalarda ýerleşdiler. Goragsyz raýatlar, esasanam aýallar, çagalar we garrylar gündelik durmuş üçin göreşýänlerinde rehimsizlik bilen nyşana alyndy. Saraýewanlylar üçin iň esasy zerurlyk bolan suw götermek, çörege garaşmak ýa-da bazarda söwda etmek, islendik pursatda ölüm bilen ýüzbe-ýüz bolýan howply çärelere öwrüldi. Serb goşunlary asuda ilaty biynjalyk etmek we howsala döretmek üçin köp adamly ýerleri bilkastlaýyn bombalady.

Raýatlary nyşana alýan ganly strategiýa: Markale bazaryndaky gyrgynçylyklar

Saraýewonyň merkezinde, köpçüligiň ýerli önümlere baryp bilýän bazary, gabaw wagtynda iki gezek uly wagşylyga sebäp boldy. 1994-nji ýylyň 5-nji fewralynda Markale ady bilen tanalýan bazarda ilkinji gezek amala aşyrylan minomýot hüjüminde 68 raýat öldi, 144 adam ýaralandy. Bu agyr wakadan takmynan bir ýarym ýyl soň, 1995-nji ýylyň 28-nji awgustynda raýatlar söwda edip ýörkä, ikinji bomba bazara taşlandy. Bazarda ikinji gyrgynçylyk hökmünde taryha giren bu dönük hüjümde 43 raýat öldi, 84 adam ýaralandy. Bu gyrgynçylyklar Bosniýa söweşinde parahat ilatyň gönüden-göni nyşana alnandygyny görkezýän iň anyk we gorkunç subutnama hökmünde hasaba alyndy.

Adalatdan we ýatdan çykmajak agyrylardan öň jogapkärçilik çekýänler

Bu adam pajygasyndan 31 ýyl geçendigine garamazdan, gyrgynçylygyň yzlaryny dowam etdirmek we geljekki nesillere geçirmek üçin bazardaky ýadygärlik nyşanlary we gyzyl reňk bilen ýazylan minomýot yzlary berk saklanýar. Bu rehimsiz hüjümler halkara jemgyýetçiliginiň Bosniýadaky genoside garşy has anyk pozisiýa eýelemegi we NATO-nyň goşulyşmak prosesini çaltlaşdyrmakda taryhy öwrülişik boldy. Her ýyl, 5-nji fewralda we 28-nji awgustda gyrgynçylygyň bolup geçen bu taryhy ýerlerinde döwlet derejesinde giňden gatnaşýan hatyralama dabaralary geçirilýär.

Jikme-jik gözlegleriň netijesinde Gaagadaky öňki ugugoslawiýa üçin Halkara Jenaýat Kazyýeti (ICTY) bazardaky bu ganly hüjümleriň serb goşunlary tarapyndan amala aşyrylandygyny anyk subutnamalar bilen tassyklady. Hüjümleriň esasy jogapkärlerinden biri bolan Bosniýa serb serkerdesi Dragomir Miloşewiç türme tussaglygyna höküm edildi, gabaw wagtynda adamzada garşy jenaýatlar üçin sud edilen Serbiýanyň öňki serkerdesi Stanislaw Galiç ömürlik azatlykdan mahrum edildi. Saraýewonyň ​​44 aýlyk ýesirliginde Serbiýa güýçleriniň gazaply hüjümleri netijesinde takmynan 2 müň çaga bilen birlikde jemi 11,541 raýat öldi.