SGK ve Kamu Denetçiliği Arasında Çocuk Sigortası Tartışması

ANKARA - Kamu Denetçiliği Kurumu (KDK) ve Sosyal Güvenlik Kurumu (SGK) arasında, anne-baba işyerlerinde çalışan 18 yaş altı çocukların sigortalılığı ve bu sürelerin emeklilikte değerlendirilmemesi konusu gündemde. TBMM Dilekçe ve İnsan Hakları Karma Komisyonu'nda KDK'nın tavsiyelerine uymayan kurum temsilcileri dinlenirken, kamu denetçisi Abdullah Cengiz Makas, bu konudaki tavsiye kararlarını anımsattı. Makas, "Vatandaşların primleri sistem içinde kabul edilmesine rağmen, emeklilik aşamasında geçmişte kabul edilen sigortalılık sürelerinin artık dikkate alınmayacağı bildiriliyor. Bu durum sadece teknik bir uyuşmazlık değil, aynı zamanda hukuki güvenlik, meşru beklenti ve idareye güven sorunlarını da beraberinde getiriyor" dedi.

Sosyal Güvenlik Hakkı ve Hakkaniyet

Makas, 18 yaşından önce anne ve babalarının işyerlerinde çalışan kişilerin geçmişte kabul edilen sigortalılık sürelerinin emeklilik hesaplamalarından tamamen çıkarılabileceğine dikkat çekti. "SGK, bu durumu belirli gerekçelere dayandırsa da asıl soru şu olmalı: Bu kişiler gerçekten çalışmış mı, çalışmamış mı? Eğer gerçekten çalışmışlarsa, yalnızca şekli eksiklikler nedeniyle anayasal güvence altındaki sosyal güvenlik hakkının kaldırılması hakkaniyete aykırıdır" diye konuştu.

Mevzuatın Rolü

SGK Başkan Yardımcısı Engin Akyol, uygulamanın mevzuat çerçevesinde savunulduğunu belirtti. Akyol, "Türk Medeni Kanunu'nun 345. maddesi gereğince, bir çocuğun borç altına girebilmesi için kayyumun katılımı ve hâkimin onayı gerekiyor, dolayısıyla 18 yaşından küçük bir çocuğun babasıyla bir hizmet akdiyle çalışması bu unsurlar olmadan mümkün değil" dedi. Ayrıca, "Çocuğun babası işveren olduğunda belirli imkânlara sahip olurken, taşrada veya gelir seviyesi düşükse bu imkânlardan yoksun kalıyor" diye ekledi.

Fiili Çalışma ve Hukuk

Kamu Denetçisi Makas, SGK'nın açıklamalarına rağmen Danıştay 10. Dairesi'nde ilgili genelgeye karşı açılan davanın devam ettiğini hatırlatarak, "Vatandaşların mağduriyetleri var ve KDK'ya sürekli şikayet başvuruları yapıyorlar. SGK'nın şekilci yaklaşımdan vazgeçip fiili çalışma durumunu araştırması ve yargı kararlarına uygun hareket etmesi gerekiyor" görüşünü dile getirdi.

Suistimal İddiaları

SGK Emekli Hizmetleri Genel Müdür Yardımcısı Necmettin Öz, "2007'de 0-2 yaş arasında bildirilen çocuk sayısı sıfırken, 2008 reformu sonrası bu sayı 5 bin 612'ye yükseldi. 15-17 yaş arası çalıştırılan çocuk sayısı da 30 binden 355 bine çıktı" bilgisini verdi. Öz, "Fiili çalışan herkes sigortalıdır" şeklinde bir ibare olmadığını belirterek, "Bir işyerinde hem işçi hem de işveren tarafını aynı kişi imzalayamaz" dedi. "14 yaşında bir çocuk, 'Babam beni çalıştırıyor ama ücret vermiyor' iddiasıyla mahkemeye başvursa, mahkeme bunu kabul etmez. Çocuğun mutlaka temsilciyle gitmesi gerekir" diye ekledi.

Bu tartışmalar ışığında, SGK ve KDK arasında yaşanan bu uyuşmazlık, çocuk işçiliği ve sigortalılık konularında önemli bir hukuki ve sosyal mesele oluşturuyor. Gelecekte bu konunun nasıl çözüleceği ve olası yasal düzenlemelerin yapılıp yapılmayacağı merakla bekleniyor.