Sudan'daki İnsani Dram Giderek Derinleşiyor: HDK'nin Faşir Zindanlarında 6 Bin Kişi Alıkonuluyor

Sudan'da Nisan 2023'ten bu yana ordu ile Hızlı Destek Kuvvetleri (HDK) arasında devam eden çatışmalar, ülkeyi tarihin en büyük insani felaketlerinden birine sürüklüyor. Sudan resmi ajansı SUNA'nın aktardığına göre, ülkedeki insan hakları durumunu ele alan kapsamlı bir rapor, düzenlenen özel bir çalıştayla kamuoyunun bilgisine sunuldu. Hazırlanan raporda, HDK'nin kontrolü altındaki bölgelerde gerçekleştirdiği hak ihlalleri ve sivil altyapıya yönelik yıkıcı faaliyetleri tüm detaylarıyla gözler önüne serildi.

Dünyanın En Büyük İnsani Felaketi ve Faşir'deki Gizli Hapishaneler

Raporu hazırlayan komitenin başkanı Kemaleddin ed-Dendravi, Sudan'da yaşanan çatışmaların küresel ölçekte eşi benzeri görülmemiş bir insani krize yol açtığını vurguladı. Dendravi, savaş nedeniyle yaklaşık 14 milyon kişinin mülteci konumuna düştüğünü ya da ülke içinde yerinden edildiğini belirtti. Ayrıca, ülke nüfusunun büyük bir kısmını oluşturan 25 milyon kişinin ciddi bir gıda güvensizliğiyle karşı karşıya olduğunu ifade etti. Raporda öne çıkan en çarpıcı bulgulardan biri ise, HDK'nin kontrolündeki Faşir kentinde yer alan hapishanelerde yaklaşık 6 bin kişinin yasa dışı şekilde alıkonulduğunun tespit edilmesi oldu.

Sağlık Sistemi Çöktü, Bankalar ve Havalimanları Yağmalandı

Çatışmaların sivil yaşam üzerindeki yıkıcı etkilerine dikkat çeken Dendravi, Sudan genelindeki sağlık kuruluşlarının yaklaşık yüzde 80'inin hizmet dışı kaldığını açıkladı. Bu durum, tedaviye muhtaç milyonlarca insan için hayati tehlike oluşturuyor. Raporda ayrıca HDK'nin sivil altyapıyı sistematik olarak hedef aldığı belgelendi. Örgütün, Sudan Merkez Bankası ile birlikte 20 ticari bankayı yağmaladığı, 8 havalimanını tahrip ettiği ve düzenlenen bombardımanlarda 50 uçağa büyük zarar verdiği bildirildi. Bunun yanı sıra diplomatik misyonlar, Birleşmiş Milletler (BM) yerleşkeleri, camiler ve kiliseler de saldırıların hedefi oldu. Raporda cezasızlık, kadın ve çocuklara yönelik şiddet, eğitim ve sağlık hakkı ihlalleri ile sivillerin seyahat ve yerleşme özgürlüğünün kısıtlanmasına ilişkin bulgulara da geniş yer verildi.

Bölünme Riski ve Uluslararası Toplumun Endişeleri

Sudanlı sağlık ve insan hakları örgütleri, daha önce de HDK'yi Güney Darfur'daki Dagrees ve Kober hapishaneleri ile Darfur bölgesindeki diğer gözaltı merkezlerinde 19 binden fazla kişiyi alıkoymakla suçlamıştı. Yerel ve uluslararası kaynaklar, HDK'nin 26 Ekim 2025 tarihinde Faşir'i ele geçirmesinin ardından kentte sivillere yönelik ağır insan hakları ihlallerinin ve katliam iddialarının zirveye ulaştığına dikkat çekiyor. Uzmanlar, bu kritik gelişmenin Sudan'daki fiili bölünmeyi daha da derinleştirebileceği konusunda uyarılarda bulunuyor. BM verilerine göre, on binlerce insanın hayatını kaybettiği bu süreçte, milyonlarca sivil hâlâ açlık sınırında yaşam mücadelesi veriyor.