Sudandaky gumanitar drama çuňlaşýar: HDK-nyň Faşir zyndanynda 6 müň adam tussag edildi
Sudanda 2023-nji ýylyň aprelinden bäri dowam edýän söweşleriň sany barha agyrlaşýar. Geňeş HDK-nyň Faşirdäki türmelerinde 6 müň adamyň tussag edilendigini habar berdi.
2023-nji ýylyň aprelinden bäri Sudanda goşun bilen Çalt goldaw güýçleriniň (HDK) arasynda dowam edýän konfliktler ýurdy taryhyň iň uly gumanitar betbagtçylygynyň birine çekýär. Sudanyň resmi agentligi SUNA-nyň habaryna görä, ýörite seminarda ýurtda adam hukuklary ýagdaýyna degişli giňişleýin hasabat halka hödürlendi. Taýýarlanan hasabatda HDK-nyň adam hukuklarynyň bozulmagy we gözegçilik astyndaky sebitlerdäki raýat infrastrukturasyna garşy weýrançylykly işler doly jikme-jik görkezildi.
Dünýädäki iň uly gumanitar betbagtçylyk we Faşirdäki gizlin türmeler
Hasabaty taýýarlan komitetiň başlygy Kemaleddin ed-Dendravi Sudandaky konfliktleriň dünýä derejesinde görlüp-eşidilmedik gumanitar krizise sebäp bolandygyny aýtdy. Dendrawi takmynan 14 million adamyň bosgun bolandygyny ýa-da uruş sebäpli içerden göçürilendigini aýtdy. Şeýle hem, ýurduň ilatynyň aglaba bölegini emele getirýän 25 million adamyň azyk howpsuzlygy bilen ýüzbe-ýüz bolýandygyny mälim etdi. Hasabatyň iň täsir galdyryjy netijelerinden biri, HDK-nyň gözegçiligi astyndaky Faşir şäherindäki türmelerde takmynan 6 müň adamyň bikanun tussag edilendigi kesgitlenildi.
Saglyk ulgamy ýykyldy, banklar we howa menzilleri talandy
Konfliktleriň raýat durmuşyna ýetirýän zyýanly täsirlerine ünsi çekip, Dendrawi Sudandaky saglyk edaralarynyň takmynan 80 göteriminiň işlemeýändigini aýtdy. Bu ýagdaý bejergä mätäç millionlarça adam üçin jany üçin howp döredýär. Şeýle hem hasabatda HDK-nyň raýat infrastrukturasyny yzygiderli nyşana alýandygy dokumentleşdirildi. Guramanyň Sudanyň Merkezi Banky bilen bilelikde 20 täjirçilik bankyny talandygyny, bombaly hüjümlerde 8 howa menzilini ýok edendigi we 50 uçar -a uly zyýan ýetirendigi habar berildi. Mundan başga-da, diplomatik wekilhanalar, Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) uniwersitet şäherçeleri, metjitler we ybadathanalar hem nyşana alyndy. Şeýle hem hasabatda jezasyzlyk, aýal-gyzlara we çagalara garşy zorluk, bilim we saglyk hukuklarynyň bozulmagy, raýatlaryň hereket we erkin ýaşamagynyň çäklendirilmegi barada giňişleýin netijeler bar.
Bölünmek töwekgelçiligi we halkara jemgyýetçiliginiň aladalary
Sudanyň saglyk we adam hukuklary guramalary ozal HDK-ny Günorta Darfuryň Dagrees we Kober türmelerinde we Darfur sebitindäki beýleki tussaghanalarda 19 müňden gowrak adamy tussag etmekde aýyplaýardy. Localerli we halkara çeşmeler HDK-nyň 2025-nji ýylyň 26-njy oktýabrynda Faşiri ele alandan soň, adam hukuklarynyň çynlakaý bozulmagy we şäherde asuda ilata garşy gyrgynçylyklar baradaky aýyplamalaryň iň ýokary derejä ýetendigini bellediler. Hünärmenler bu möhüm ösüşiň Sudandaky de-fakto bölünişigini hasam çuňlaşdyryp biljekdigini duýdurýarlar. BMG-nyň maglumatlaryna görä, on müňlerçe adamyň ölmegine sebäp bolan bu etapda millionlarça raýat henizem açlykdan halas bolmak üçin göreşýär.
Teswirler (0)
Teswir ýaz
Entek teswir ýazylmandyr. Ilkinji teswiri siz ýazyň!