Tarım Alanlarındaki Kaçak Yapılara Yıkım Kararı: Fırsatçılara Dikkat!

Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından hazırlanan Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Yönetmeliği, Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girdi.

Bu yönetmelik, Türkiye'nin toprak ve arazi kaynaklarının tespit edilmesi ve bu kaynakların kullanımına yönelik yöntem ve kuralları düzenliyor.

Yönetmelik kapsamında, tarımsal amaçlı yapıların ve tarım dışı arazi kullanımlarının izin alarak yapılması ve toprak koruma projelerine uyulması zorunlu hale geliyor. İzin alınmadan yapılan tüm yapılar yıkılacak ve arazinin tarımsal üretim için uygun hale getirilmesi gerekecek. Bu süreç belediyelere veya il özel idarelerine iletilecek ve bir ay içinde yıkım işlemi gerçekleştirilerek, arazi tarımsal üretim için uygun hale getirilecek.

Yıkım kararına rağmen bir ay içinde ilgili belediye veya il özel idarelerince yıkılmayan yapılar, Bakanlık tarafından yıkılabilecek veya yıktırılabilecek.

Hukuk uzmanları, yönetmelikle ilgili merak edilen konular hakkında açıklamalar yaptı.

“Tarım alanlarına artık villa ve bungalov yapılamayacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Ali Yüksel, 2005 yılında yürürlüğe giren Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu'nun, tarım alanlarını ve toprak yapısını korumayı ve sürdürülebilir şekilde işlemeyi amaçladığını hatırlattı.

Yüksel, tarımsal alanlar ile orman veya meralarda kaçak yapılaşmanın son yıllarda arttığını, Kovid-19 döneminde ise bu alanlara bağ evi, köy evi, kooperatif hissesi, kulübe, çiftlik evi ve bungalov gibi yapıların yoğun şekilde yapıldığını belirtti.

“Tarım alanı gecekonduları” olarak adlandırılan bu izinsiz yapıların, Tarım ve Orman Bakanlığı ile Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın tüm uyarılarına rağmen alınıp satıldığını ifade eden Yüksel, 2017 yılında çıkarılan yönetmeliğin bu durumu engelleyemediğini ve bu nedenle iki yeni yönetmelik yayımlandığını söyledi. Bu kapsamda artık tarım alanlarında bina, apartman, villa, imalat iş yeri, köy evi, çiftlik evi ve bungalov gibi yapılar yapılamayacak. Sadece 2005’teki kanundan önce yapılmış binaların kazanılmış hakları bulunuyor.

Yönetmelikle izin verilen yapı türleri

Ali Yüksel, yeni yönetmelikle tarımsal amaca dönük yem, depolama ve saklama tesislerine, bozulacak ürünlerin işlendiği tesislere, tarımsal işlemeyi desteklemek amaçlı bağ evlerine ve enerji ihtiyacını karşılamak amacıyla yapılan küçük çaplı güneş enerji santrali tesislerine izin verildiğini belirtti. En verimsiz arazilerde tarım dışı olabilecek maden işletmeleri ve enerji tesisleri ise özel izinle yapılabilecek.

Tarım dışı kullanım amaçlı talepler için Toprak Koruma Kurulu kararı gerektiğini vurgulayan Yüksel, kuru marjinal tarım arazilerinde yapılacak tarım dışı kullanım taleplerinin valilik tarafından izne bağlanacağını söyledi.

“Kaçak yapı yıkılacak, para ve hapis cezası uygulanacak”

Gayrimenkul Hukuku Enstitüsü Başkanı Yüksel, yönetmeliğe aykırı hareket edilmesi halinde kaçak yapının yıkılacağını ve para ile hapis cezası uygulanacağını belirtti. Kaçak yapıyı yıktırmanın belediye ve kaymakamlıkların görevi olduğunu, bunların işlem yapmaması halinde Bakanlığın kendisinin de yıkabileceğini ifade etti. İlgili plan ve projelere aykırı hareket edilmesi halinde bozulan arazinin her metrekaresi için idari para cezası uygulanacak ve projeye uygunluk sağlanması için azami iki ay süre verilecek.

Sürenin sonunda aykırı kullanımların devam etmesi halinde faaliyetin durdurulacağını ve idari para cezasının üç katına çıkarılacağını ifade eden Yüksel, arazinin tarımsal üretime uygun hale getirilmesi için yıkım ve temizleme masraflarının sorumlulardan tahsil edileceğini, bu bedelin bazı durumlarda yüzde 100 fazlasının alınacağını belirtti.

Yüksel, bu bedelin tahsil edilememesi durumunda belediyelere ve il özel idarelerine devletten yapılacak ödemelerden kesinti uygulanacağını kaydederek, yönetmeliğe uyulduğu ve arazinin tarımsal üretime uygun hale getirildiğinin belirlenmesi halinde sınırlamaların ve hak mahrumiyetlerinin ortadan kalkacağını bildirdi.

Ali Yüksel, “Tarım arazilerini yönetmeliğe aykırı şekilde bölerek ya da çok hisseli hale getirerek satışına aracılık eden emlak firmaları da buralarda izinsiz yapı ve tesislerin inşasına ve projesine destek veren mühendis ve mimar gibi kişiler de ceza alacak.” ifadelerini kullandı.

“Araziler adeta gizli bir şekilde imara açılıyor”

Gayrimenkul Hukuku Derneği Başkanı Ali Güvenç Kiraz da burada amacın “tarımsal alanların korunması ve mevzuata aykırı yapılaşmanın tarımın önünü kesmemesi” olduğunu belirterek, yönetmeliğin kırsal alanlarda yapılabilecek yapı türlerini, ölçüleri ve kullanım amaçlarını tanımladığını söyledi.

Son yıllarda Türkiye’de turizm, şehircilik ve tarımsal amaçlı arazilerin kullanımıyla ilgili yasaların göz ardı edilmesiyle imar mevzuatına aykırı bazı uygulamaların ortaya çıktığını belirten Kiraz, ekolojik tarım arazilerindeki yapıların yanı sıra tarım arazilerinde son dönemde artan hobi bahçeleri veya bungalovlarla imar mevzuatının delindiğini ve bu arazilerin adeta gizli bir şekilde imara açıldığını söyledi.

Bu durumların turizm amaçlı arazilerin turizm yönünden, tarım arazilerinin de tarımsal amaçlı kullanımdan uzak kalmasına yol açtığını ve mevzuata aykırı durumların ortaya çıktığını belirten Kiraz, son dönemde turizm imarlı bir yerde konut amaçlı uygulama varsa Kültür ve Turizm Bakanlığı, tarımsal amaçlı kullanım varsa Tarım ve Orman Bakanlığı, bunları 'bypass' etmek isteyenlere karşı da Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı adeta ‘milli bir dava’ yürütüyor. Üç bakanlık tarafından özellikle Çanakkale ve Balıkesir’de imar mevzuatına aykırı yapılaşmanın önünü kesecek şekilde son 2 yılda genelgeler yayımlandı ve bu illerde imar mevzuatına aykırı yapılaşma engellendi.

“Arazilerdeki yapılaşma izni valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenilebilir”

Ali Güvenç Kiraz, yönetmeliğin tarımsal amaçlı kullanım dışı yapılaşma konusunda esasları düzenlediğini, yeni bir kurul oluşumunu getirdiğini ve istisnai kullanımların (jeotermal, savunma, madencilik gibi) sınırlarını çizdiğini anlattı.

Artık tarım arazilerinde kurulu tüm hobi bahçesi veya bungalov tarzındaki yapıların kanuna ve yönetmeliğe aykırı kabul edileceğini vurgulayan Kiraz, bu tür yapıları satan veya alan kişilerin idari para cezaları ve yıkım kararları dışında 3 katına kadar para cezası ile karşı karşıya kalacaklarını ve aleyhlerinde Cumhuriyet savcılıklarına suç duyurusunda bulunulacağını ifade etti.

Kiraz, vatandaşların bu tür yapıları varsa eski hale getirmelerini, kendilerinin yıkmalarını ve bu tür yapıları satışa çıkarmamalarını, ilanda/satışta olan yapıları da vatandaşların almamalarını önerdi. “Ben bunu bilmiyordum” demenin idari para cezası veya soruşturmalardan kurtaramayacağını belirtti.

Arazisini tarımsal amaçlı kullanan tüm vatandaşların, bu arazilerde ne şekilde yapılaşma izni olduğunu valiliklerden ya da il özel idarelerden öğrenebileceğini söyleyen Kiraz, kimsenin bu tür araziler için bir af beklentisi içerisinde olmaması gerektiğini vurguladı.