Temmuz 2026 Bütçe Dengesinde Kritik Tablo: Bütçe Açığı ve Faiz Giderlerinde Keskin Yükseliş

Hazine ve Maliye Bakanlığı, merkezi yönetim bütçesinin Temmuz 2026 dönemine ait uygulama sonuçlarını kamuoyuyla paylaştı. Açıklanan resmi verilere göre, devletin kasasından çıkan harcamalar ile kasaya giren gelirler arasındaki makas belirgin şekilde açıldı. Temmuz ayında merkezi yönetim bütçe giderleri, bir önceki yılın aynı dönemine kıyasla yüzde 59,8 oranında bir artış kaydederek 1 trilyon 790 milyar 502 milyon TL seviyesine tırmandı.

Buna karşılık, bütçe gelirlerindeki artış hızı giderlerin gerisinde kaldı. Temmuz ayında merkezi yönetim bütçe gelirleri yüzde 28,8 oranında yükselerek 1 trilyon 412 milyar 397 milyon TL olarak gerçekleşti. Gelir ve gider dengesindeki bu uyumsuzluk, temmuz ayında bütçe açığının 378 milyar 105 milyon TL gibi yüksek bir seviyeye ulaşmasına yol açtı.

Faiz Giderlerinde Rekor Artış ve Faiz Dışı Dengede Sapma

Bütçe disiplininin en önemli göstergelerinden biri olan faiz dışı denge, Temmuz 2026'da ciddi bir bozulma gösterdi. Geçtiğimiz yılın temmuz ayında 110 milyar 726 milyon TL fazla veren faiz dışı denge, bu yılın aynı ayında 51 milyar 341 milyon TL seviyesinde açık kaydetti. Faiz ödemeleri dışarıda tutulduğunda hesaplanan bütçe giderleri ise yıllık bazda yüzde 48,4 artış göstererek 1 trilyon 463 milyar 738 milyon TL seviyesine ulaştı.

Temmuz ayında bütçe üzerindeki en büyük baskı unsurlarından biri faiz ödemeleri oldu. Devletin faiz giderleri, geçen yılın temmuz ayına göre yüzde 142,8 oranında olağanüstü bir artışla 326,8 milyar TL'ye yükseldi. Yılın ilk 7 aylık (ocak-temmuz) döneminde ise bütçeden yapılan toplam faiz ödemeleri yıllık bazda yüzde 43,7 oranında artarak 1 trilyon 791 milyar TL sınırına dayandı.

Kamu Harcamalarının Seyri: Personel ve Cari Transferler Ön Planda

Harcama kalemleri detaylı incelendiğinde, kamu personel giderlerinin bütçe içerisindeki ağırlığı dikkat çekiyor. Temmuz ayında kamu personeline ödenen tutarlar geçen yılın aynı ayına göre yüzde 43,3 oranında artarak 461 milyar 568 milyon TL oldu. Sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri ise yüzde 48,2 oranında yükselişle 55 milyar 698 milyon TL'ye ulaştı. Devletin mal ve hizmet alımı için harcadığı kaynak da yüzde 42,2 oranında artışla 113 milyar 900 milyon TL olarak kayıtlara geçti.

Diğer yandan, bütçeden yapılan cari transferler temmuz ayında yıllık bazda yüzde 57,2 artarak 611 milyar 450 milyon TL'ye ulaştı. Aynı dönemde devletin yatırım odaklı harcamalarını temsil eden sermaye giderleri 150 milyar 899 milyon TL, sermaye transferleri 34 milyar 999 milyon TL ve borç verme giderleri ise 35 milyar 224 milyon TL olarak gerçekleşti.

Vergi Tahsilatında Kurumlar Vergisi Düşüşü Göze Çarptı

Bütçenin temel finansman kaynağı olan vergi gelirlerinde temmuz ayında hareketli bir grafik çizildi. Toplam vergi tahsilatı, geçen yılın aynı ayına kıyasla yüzde 30 artarak 1 trilyon 234 milyar 842 milyon TL seviyesine ulaştı. Vergi türleri bazında incelendiğinde; gelir vergisi yüzde 47,9, dahilde alınan Katma Değer Vergisi (KDV) yüzde 46,2, banka ve sigorta muameleleri vergisi yüzde 36,8, ithalde alınan KDV yüzde 16,4, damga vergisi yüzde 49,5 ve harçlar yüzde 46,7 oranında artış gösterdi.

Buna karşın, Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) tahsilatındaki artış yüzde 5,1 ile sınırlı kalırken, kurumlar vergisi tahsilatında yüzde 69,8 oranında çok sert bir düşüş yaşanması dikkat çeken en önemli detay oldu.

Yılın İlk 7 Ayında Bütçe Dengesi ve Ödenek Kullanımı

Ocak-temmuz dönemini kapsayan yılın ilk 7 aylık bütçe gerçekleşmeleri de kamu maliyesinin genel yönünü ortaya koydu. Bu dönemde merkezi yönetim bütçe giderleri, geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 36,6 artarak 10 trilyon 520 milyar 682 milyon TL seviyesine yükseldi. Bu sonuçla birlikte, 2026 yılı bütçe kanununda öngörülen 18 trilyon 978 milyar 815 milyon TL'lik toplam bütçe ödeneğinin yüzde 55,4'ü ilk 7 ayda tüketilmiş oldu. Faiz hariç bütçe giderleri ise aynı dönemde yüzde 35,3 artışla 8 trilyon 729 milyar 669 milyon TL seviyesine ulaştı.

Yılın ilk 7 ayında elde edilen bütçe gelirleri yıllık bazda yüzde 37,4 artarak 9 trilyon 199 milyar 742 milyon TL olurken, bunun 7 trilyon 854 milyar 582 milyon TL'lik kısmını vergi gelirleri oluşturdu. Genel bütçe vergi dışı diğer gelirler ise yüzde 40,9 artışla 1 trilyon 101 milyar 103 milyon TL olarak kayıtlara geçti. Özel bütçeli idarelerin öz gelirleri 185 milyar 561 milyon TL, düzenleyici ve denetleyici kurumların gelirleri ise 58 milyar 495 milyon TL seviyesinde gerçekleşti.

Son olarak, ocak-temmuz döneminde personel giderleri yüzde 42,8 artarak 2 trilyon 955 milyar 129 milyon TL'ye, sosyal güvenlik kurumlarına devlet primi giderleri ise yüzde 49,1 artışla 372 milyar 497 milyon TL'ye çıktı. Mal ve hizmet alım giderleri yüzde 44,4 artarak 712 milyar 131 milyon TL olurken, cari transferler yüzde 28,4 yükselişle 3 trilyon 726 milyar 708 milyon TL seviyesine ulaştı. Aynı dönemde sermaye giderleri için 614 milyar 981 milyon TL, sermaye transferleri için 151 milyar 433 milyon TL ve borç verme işlemleri için 196 milyar 789 milyon TL kaynak kullanıldı.