Türkiye'de Yastık Altındaki Altın Miktarı 600 Milyar Dolara Ulaştı

Son dönemde küresel altın fiyatlarındaki sert artış, Türkiye'deki altın varlıklarının değerini hızla artırıyor. Ocak ayında yaşanan yüzde 25'lik fiyat artışı, yaklaşık 80 milyar dolarlık ek bir servet etkisi yarattı.

Jeopolitik belirsizliklerin etkisiyle altının ons fiyatı 5 bin doları aşarken, Türkiye'deki altın stokları, özellikle hanehalkı ve şirketler tarafından bankacılık sistemi dışında tutuluyor. Bu durum, ülkenin toplam altın varlığının milli gelirin yarısına ulaşmasına neden oldu. Ekonomi üzerinde oluşan bu servet artışı, tüketim harcamalarını etkileyerek dezenflasyon sürecini zorlaştıran etmenler arasında yer alıyor.

Son Bir Yılda 300 Milyar Dolarlık Artış

Reuters'ın verilerine göre, altın fiyatlarındaki yüzde 80'lik yükseliş, altın kaynaklı servet etkisini 300 milyar doların üzerine taşıdı. Bu artış, özellikle otomotiv ve konut sektörlerindeki talebi artırırken, iç talebin beklenen ölçüde yavaşlamamasına neden oldu.

Para politikası kontrolünün dışında kalan bu servet etkisi, kırılgan olan dezenflasyon sürecini yavaşlatan faktörlerden biri olarak değerlendiriliyor.

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın hesaplamalarına göre, ülkedeki altın stoklarının yaklaşık 600 milyar dolarlık kısmı, hanehalkı ve şirketler tarafından bankacılık sistemi dışında tutuluyor. Ekonomistlerin tahminleri de bu büyüklüğe işaret ediyor.

Altın Geleneksel Bir Yatırım Aracı

Türkiye'de altın, uzun zamandır güvenli ve taşınabilir bir yatırım aracı olarak görülüyor. Düğünlerde takılan ve nesiller boyunca aktarılan altın birikimleri, hem enflasyona karşı bir koruma hem de kültürel ve dini tercihler nedeniyle yaygınlığını sürdürüyor.

Son dönemde hızla artan fiyatlar, bu birikimlerin değerini artırarak harcama eğilimini destekleyen bir unsur haline geldi. Ekonomistler ve Merkez Bankası yetkilileri, bu durumun dezenflasyon sürecini daha karmaşık hale getirdiğini vurguluyor.

Ocak ayında dolar bazında yüzde 25 artış gösteren altın fiyatları, Türkiye'deki altın stoklarının bir ayda 80 milyar dolarlık değer kazanmasına neden oldu.

QNB Ekonomik Araştırmalar Birimi'nin günlük bülteninde, ocak ayı itibarıyla son bir yılda altın stoklarından elde edilen toplam kârın 311 milyar dolar olduğu belirtildi. Bu tutarın GSYH'ye oranının yüzde 19,3 ile tarihi olarak en yüksek seviyeye ulaştığı ifade edildi ve altın fiyatlarındaki artışın iç talebi belirgin şekilde artırdığı kaydedildi.

Türkiye'nin Altın Sahipliği Yüksek

Türkiye, Hindistan, Almanya ve Vietnam gibi ülkelerle birlikte hanehalkı altın sahipliğinde öne çıkıyor. Bankacılık sisteminde 80 milyar doları aşan altın mevduatı ve fon bulunurken, Merkez Bankası'nın altın rezervlerinin değeri de 80 milyar doların üzerinde hesaplanıyor.

Bu bilgiler ışığında, Türkiye'nin toplam altın stokunun yaklaşık 760 milyar dolar seviyesinde olduğu, bunun da milli gelirin yaklaşık yüzde 49'una karşılık geldiği belirtiliyor. Yastık altı altının toplam içindeki payı ve milli gelire oranı bakımından Türkiye'nin diğer ülkelerden ayrıştığı ifade ediliyor.

Artan Altın Fiyatları Konut ve Otomobile Etki Etti

Merkez Bankası tarafından yapılan bir analiz, 2023'ün son çeyreğinden itibaren altın mevduatının yüksek olduğu illerde konut fiyatlarının diğer bölgelere kıyasla daha hızlı arttığını gösterdi.

Merkez Bankası çalışanlarının değerlendirmelerinin yer aldığı “Merkezin Güncesi” adlı blog analizinde, bu durum altın kaynaklı belirgin bir servet etkisinin göstergesi olarak tanımlandı. Analize göre, Eylül 2023 sonrasında altın fiyatlarındaki keskin yükseliş, konut ve otomobil piyasalarında talep artışını beraberinde getirdi.

Yüksek kredi maliyetlerinin tüketim eğilimini zayıflattığı bir dönemde, yastık altındaki altın birikimlerinin harcamalar için alternatif bir kaynak oluşturduğu değerlendiriliyor. Altın kaynaklı servet artışının tüketim üzerindeki etkisinin, para politikasının sınırlı kaldığı alanlardan biri olduğu belirtiliyor.

Son verilere göre, dolar bazında altın fiyatları son bir yılda yüzde 80'e yakın, son iki yılda ise yaklaşık yüzde 150 oranında artış gösterdi.