Türkiye'nin Kültür Hazinesi Dijital Dünyada: 485 Bin Nadir Eser Araştırmacılara Açıldı

Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde yürütülen devasa dijitalleşme projesi kapsamında, Türkiye'nin yüzyıllara meydan okuyan kültürel ve bilimsel mirası dijital dünyaya taşındı. Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı (TÜYEK) tarafından gerçekleştirilen çalışmalar neticesinde, 485 bin yazma ve nadir matbu eserin yüksek çözünürlükte dijital ortama aktarıldığını açıkladı. Bu sayede, insanlığın ortak mirası niteliğindeki paha biçilemez kaynaklar, dünyanın dört bir yanındaki araştırmacıların ve meraklıların erişimine sunuldu.

TÜYEK Dijital Portalı Ziyaretçi Rekorları Kırıyor

Bakan Ersoy’un sosyal medya hesabı üzerinden paylaştığı verilere göre, dünyanın en büyük yazma eser portalı haline gelen sistem, kısa sürede akademik çevrelerden ve tarih meraklılarından yoğun ilgi gördü. Platformun üye sayısı kısa sürede 30 bini aşarken, portal bugüne kadar toplamda 1 milyon 366 bin 708 kez ziyaret edildi. Kullanıcıların yoğun ilgisi istatistiklere de yansıdı; portal üzerinden gerçekleştirilen eser görüntüleme sayısı 5 milyon 863 bin 19’a ulaştı. İnceleme sürecinde 15 milyon 435 bin 539 sayfa taranırken, araştırmacıların bilgisayarlarına indirdiği sayfa sayısı ise 1 milyon 603 bin 275 olarak kayıtlara geçti. Kültürel mirasa kesintisiz erişim sunan bu sisteme üye olmak ise tamamen ücretsiz.

1500 Yıllık Tarih Hassas Teknolojilerle Korunuyor

Geçmişi 1500 yıla kadar uzanan el yazması eserlerin dijitalleştirilmesi, sıradan bir tarama işleminin ötesinde son derece hassas ve uzmanlık gerektiren bir süreci kapsıyor. Yüzyıllar boyunca savaşlar, doğal afetler ve olumsuz saklama koşulları nedeniyle yıpranan bu hassas eserler; cilt yapıları, tezhip, hat ve kağıt özellikleriyle aynı zamanda eşsiz birer sanat eseri niteliği taşıyor. Eserlerin üretiminde rol alan müelliften müstensihe, mücellitten müzehhibe kadar her sanatkarın izi, tarihi değerin bir parçası olarak kabul ediliyor. Bu doğrultuda, TÜYEK bünyesinde görev yapan konservasyon uzmanları ve restoratörler, eserlerin fiziksel bütünlüğüne hiçbir zarar vermeden yüksek çözünürlüklü görüntüleme tekniklerini kullanıyor.

Uluslararası Standartlarda Dijital Koruma Kalkanı

Dijitalleştirme süreci, eserlerin sadece bugünkü araştırmacılara sunulmasını sağlamakla kalmıyor, aynı zamanda onları gelecekteki olası afetlere ve zamanın yıpratıcı etkilerine karşı da güvence altına alıyor. Uluslararası kataloglama ve koruma standartlarına uygun olarak yürütülen çalışmalarda, her eserin bibliyografik kaydı titizlikle hazırlanıyor. Dijital kütüphane sayesinde, araştırmacıların orijinal nüshaları sürekli raflardan indirmesine gerek kalmıyor; böylece fiziksel yıpranmanın da önüne geçiliyor. Yapay zeka gibi modern teknolojilerin de bu sürece entegre edileceğini belirten Bakan Ersoy, dijital kültür hazinesinin geliştirilmeye devam edileceğini vurguladı. Akademisyenler ve meraklılar, bu muazzam arşive www.yek.gov.tr adresi üzerinden kolayca ulaşabiliyor.