Türkiye sanly dünýädäki medeni hazynasy: Gözlegçiler üçin 485 müň seýrek eser açyldy

Medeniýet we syýahatçylyk ministrliginiň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan köpçülikleýin sanlylaşdyrma taslamasynyň çäginde Türkiýanyň köp asyrlyk medeni we ylmy mirasy sanly dünýä geçirildi. Medeniýet we syýahatçylyk ministri Mehmet Nuri Ersoý, Türk golýazmalar birleşiginiň (TÜYEK) ýerine ýetiren işleriniň netijesinde 485 müň golýazmanyň we seýrek çap edilen eserleriň sanly metbugata ýokary çözgütde geçirilendigini habar berdi. Şeýlelik bilen, adamzadyň umumy mirasy bolan bahasyna ýetip bolmajak çeşmeler dünýädäki gözlegçiler we höwesjeňler üçin elýeterli boldy.

TÜYEK Sanly portal, myhmanlaryň ýazgylaryny bozýar

Ministr Ersoýyň sosial media hasabynda paýlaşan maglumatlaryna görä, dünýäniň iň uly golýazma portalyna öwrülen ulgam gysga wagtyň içinde akademiki toparlaryň we taryh höwesjeňleriniň ünsüni özüne çekdi. Platformanyň agzalarynyň sany gysga wagtyň içinde 30 müňden geçse-de, portala şu güne çenli jemi 1 million 366 müň 708 gezek baryp gördi. Ulanyjylaryň uly gyzyklanmasy statistikada-da öz beýanyny tapdy; Portal arkaly görlen eserleriň sany 5 million 863 müň 19 -a ýetdi. Gözden geçiriş döwründe 15 million 435 müň 539 sahypa skanirlenen bolsa, gözlegçiler tarapyndan kompýuterlerine göçürilen sahypalaryň sany 1 million 603 müň 275 hökmünde hasaba alyndy. Medeni mirasa üznüksiz girmegi teklip edýän bu ulgamyň agzasy bolmak düýbünden mugt.

1500 ýyllyk taryh duýgur tehnologiýalar bilen goralýar

1500 ýyl töweregi golýazmalaryň sanlaşdyrylmagy, adaty bir skanerden başga, aşa duýgur we tejribe talap edýän prosesi öz içine alýar. Bu näzik eserler asyrlar boýy uruşlar, tebigy betbagtçylyklar we amatsyz ammar şertleri sebäpli köneldi; Şeýle hem, baglanyşyk gurluşy, yşyklandyryş, kalligrafiýa we kagyz aýratynlyklary bilen ajaýyp sungat eserleri. Eserleriň önümçiligine gatnaşan her bir suratkeşiň, awtordan göçürijä, kitap bukjasyndan yşyklandyryjysyna çenli yzlary taryhy gymmatlygyň bir bölegi hasaplanýar. Bu nukdaýnazardan, TÜYEK-de işleýän tebigaty goraýyş hünärmenleri we dikeldiş işleri eserleriň fiziki bitewiligine zeper ýetirmezden ýokary çözgütli şekillendiriş usullaryny ulanýarlar.

Halkara standartlarynda sanly gorag galkany

Sanlaşdyrmak prosesi diňe bir eserleriň häzirki gözlegçiler üçin elýeterli bolmagyny üpjün etmän, eýsem geljekdäki betbagtçylyklardan we wagtyň poslaýjy täsirlerinden goraýar. Halkara kataloglaşdyryş we gorap saklamak ülňülerine laýyklykda geçirilen gözleglerde, her bir işiň bibliografik ýazgysy içgin taýýarlanýar. Sanly kitaphananyň kömegi bilen gözlegçiler asyl nusgalaryny tekjelerden yzygiderli çykarmaly däldirler; Şeýlelik bilen, fiziki könelmegiň we ýyrtylmagyň öňüni alýar. Emeli intellekt ýaly häzirki zaman tehnologiýalarynyň bu prosese goşuljakdygyny mälim eden ministr Ersoý sanly medeni hazynanyň ösdürilmegini dowam etdirjekdigini aýtdy. Akademikler we höwesjeňler bu ajaýyp arhiwine www.yek.gov.tr .