Türkiye'nin Savunma Gücü: Küresel Dengeyi Değiştiren Yerli Başarı

Küresel savunma harcamalarındaki artış, Türkiye için önemli bir fırsat sunuyor. Türkiye, güçlü savunma sanayisi altyapısı ve gelişmiş teknolojisi ile ilerleyişini sürdürüyor.

2025 yılında askeri harcamalar sıralamasında Türkiye, 18. sırada yer aldı. Bu yıl için Türkiye'nin askeri harcamaları 30 milyar dolara ulaştı; bu rakam 2024 yılına oranla yüzde 7,2, 2016 yılına kıyasla ise yüzde 94 artış gösterdi.

2025, Avrupa ve Ortadoğu'daki çatışmaların etkisiyle savunma bütçelerinin üst üste 11. kez yükseldiği bir yıl olarak kayıtlara geçti. Stockholm Uluslararası Barış Araştırmaları Enstitüsü (SIPRI) verilerine göre, dünya genelindeki hükümetler savunma teçhizatlarına toplamda 2,9 trilyon dolar harcadı. Bu, şimdiye kadarki en yüksek askeri harcama olarak kaydedildi.

SIPRI’nin uzmanlarından Xiao Liang, bu yüksek rakamların, devletlerin mevcut savaşlara, artan gerilime ve jeopolitik istikrarsızlıklara karşı bir önlem olarak değerlendirildiğini belirtiyor.

2026 VE SONRASI İÇİN ARTIŞ BEKLENTİSİ

2025 yılı boyunca Ukrayna ve Gazze'deki krizler devam ederken, Sudan gibi bölgelerdeki çatışmalar küresel güvenliğe yönelik tehditleri artırdı. Liang, birçok ülkenin uzun vadeli savunma stratejileri geliştirdiğini ve bu eğilimin 2026 ve sonrasında da süreceğini öngörüyor.

Türkiye'nin Suriye, Irak ve Somali'deki askeri operasyonları harcama artışında etkili olsa da, asıl ivme yerli savunma sanayisine yapılan yatırımlardan geldi. Bu yatırımların desteklenmesi amacıyla özel fonlara aktarılan pay, yıllık yüzde 25 artarak toplam harcamaların yüzde 22'sini oluşturdu.

AVRUPA SAVUNMA HARCAMALARINDA ÖNE ÇIKTI

Geçtiğimiz yıl, Avrupa savunma harcamalarındaki artışın lokomotifi oldu. Kıtanın savunma bütçeleri yüzde 14 artarak toplamda 864 milyar dolara ulaştı. 2022 yılında Rusya'nın Ukrayna'ya yönelik işgal girişimi, Avrupalı devletlerin güvenlik politikalarını köklü bir şekilde değiştirdi.

Birçok ülke, Rusya tehdidine karşı ordularını modernize etmek için harcamalarını artırmaya yöneldi. Liang, Avrupa'daki bu durumun, Soğuk Savaş'ın sona ermesinden bu yana görülen en büyük yıllık artış olduğunu vurguluyor.

Rusya ve Ukrayna'nın devasa harcamalarının yanı sıra Orta ve Batı Avrupa ülkeleri de somut silahlanma planlarını devreye soktu.

ALMANYA'NIN EN YÜKSEK HARCAMASI

İspanya, Polonya ve İtalya da savunma bütçelerini ciddi oranda artırdı. Ancak Avrupa'nın en yüksek harcama yapan ülkesi 114 milyar dolarla Almanya oldu. Almanya, bütçesindeki yüzde 24'lük artışla dünyada en çok silahlanan dördüncü ülke konumuna yükseldi.

Bu büyümeyi finanse etmek için Almanya, 2025'te savunma harcamalarını anayasanın borç sınırlamalarından muaf tutarak yasal düzenlemeler yaptı. Eski ABD Başkanı Donald Trump'ın NATO'nun GSYİH hedefini yüzde 5'e çıkarması, Almanya'nın stratejilerini etkiledi.

Almanya'nın askeri kapasitesini artırma çabaları, sadece Rusya tehdidine değil, aynı zamanda ABD'nin Avrupa güvenliğine dair soru işaretlerine de yanıt niteliğinde. NATO müttefikleri gibi Berlin de askeri bağımlılığı azaltma stratejilerini sürdürüyor.

ABD'NİN HARCAMALARINDA AZALMA

Avrupa'nın aksine ABD, 2025 yılında askeri harcamalarını yüzde 7,5 azaltarak 954 milyar dolara indirdi. Bu düşüşün nedeni, ABD Kongresi'nin 2025 yılı içinde Ukrayna'ya yeni bir askeri destek paketi onaylamamış olmasıdır.

Liang, 2026 bütçesinin yeniden artışa işaret ettiğini, Ortadoğu ve Asya'daki gerilimlerin bu düşüşün geçici olacağını belirtiyor. Pentagon verilerine göre, İran ile yaşanan savaşın sadece ilk altı günü 11,3 milyar dolara mal oldu.

ÇİN'İN ARALIKSIZ HARCAMA ARTIŞI

Çin, ABD'nin ardından en büyük ikinci savunma bütçesine sahip ülke olmaya devam ediyor. SIPRI verilerine göre, Çin 31 yıldır aralıksız harcamalarını artırıyor. 2025'te yüzde 7,4 artışla bütçesini büyüten Çin, 2035'e kadar askeri modernizasyon hedeflerini sürdürüyor.

Çin, altıncı nesil savaş uçakları ve H-20 bombardıman uçakları ile askeri kapasitesini artırıyor. Liang, Çin'in bu adımlarının Japonya, Tayvan ve Filipinler gibi ülkelerin savunma harcamalarını tetiklediğini ifade ediyor.

Avustralya ve Japonya gibi ülkeler, ABD müttefiki olmalarına rağmen savunma alanında bağımsızlıklarını artırma baskısı hissediyor.

Hindistan ise 2025'te 92,1 milyar dolarlık harcamasıyla dünya beşincisi oldu. Çin ile yaşanan sınır gerilimleri ve 2025'te Pakistan ile girilen savaş, bütçedeki artışta etkili oldu.

KÜRESEL GSYİH'NİN YÜZDE 2,5'İNE ULAŞTI

Askeri harcamaların GSYİH'ye oranı, toplum kaynaklarının savunmaya ne ölçüde aktarıldığını gösterir. 2025 yılında bu oran küresel ölçekte yüzde 2,5'e ulaşarak 2009'dan bu yana en yüksek seviyesine çıktı.

Xiao Liang, bu durumun güvenlik stratejileri ötesinde etkiler yaratabileceği konusunda uyarıyor. Hükümetlerin savunmaya ayırdığı bütçeler, sosyal alanlardan kısıntılara yol açabilir ve toplumların refahı üzerinde kalıcı etkiler bırakabilir.