Türkiye'yi Bekleyen Asit Yağmuru Tehlikesi: Orhan Şen'in Uyarıları

İsrail ve Amerika Birleşik Devletleri'nin İran'a yönelik saldırılarında petrol depolarının hedef alınması, çevresel sorunların yeniden gündeme gelmesine neden oldu. Saldırılar sonrası uzun süre söndürülemeyen yangınlar, gökyüzünü kaplayan yoğun siyah dumanlarla sonuçlandı. Tahran'da güneşin görünmediği yönündeki yorumlar çoğaldı. Yangınlardan yükselen siyah partiküller şehrin üzerine yağarken, İran Kızılayı da halka 'maske takın' uyarısında bulundu.

İlginizi ÇekebilirMeteoroloji'den karla karışık yağmur ve kar uyarısıSıcaklık artıyor dona dikkat!İstanbul Valiliğinden kar yağışı uyarısı

Bu saldırılar yalnızca İran'ı mı etkiliyor, yoksa etkileri daha geniş bir bölgeye yayılabilir mi? Türkiye için bir risk söz konusu mu? CNN Türk Meteoroloji Danışmanı Prof. Dr. Orhan Şen, petrol tesislerinde meydana gelen yangınların çevresel etkilerini ve Türkiye için oluşturabileceği riskleri değerlendirdi.

1991’de Benzer Bir Durum Yaşandı

Prof. Dr. Orhan Şen, geçmişte petrol yangınlarının büyük çevre felaketlerine yol açtığını hatırlatıyor. 1991 yılında Körfez Savaşı sırasında petrol kuyularında çıkan yangınların ciddi çevre kirliliğine neden olduğunu vurguladı. Bugün İran'da benzer bir durum söz konusu. Savaşın farklı bölgelerde etkisi hissedilirken, bombalanan alanlardaki petrol kuyuları, rafineriler ve tesisler yanıyor. Özellikle Tahran'ın kuzeydoğusundaki yangınların dikkat çekici olduğunu belirten Şen, Basra Körfezi'ne yakın rafinerilerde de yangınların sürdüğünü ifade etti. Uzman, savaşın uzaması durumunda yeni yangınların çıkabileceğine dikkat çekiyor.

Petrol Yangınlarının Yaydığı Gazlar

Petrol yangınları, atmosfere birçok kirletici maddenin yayılmasına neden oluyor. Prof. Dr. Orhan Şen, bu yangınlardan çıkan ana kirleticilerin yanmış ve yanmamış hidrokarbonlar, kükürt dioksit (SO₂) ve partikül maddeler olduğunu belirtiyor. Bu maddeler, atmosfere yayıldıktan sonra çevre üzerinde iki farklı şekilde etkili olabiliyor.

Kuru Birikme Tehlikesi

Kirleticiler, atmosferde belirli bir süre kaldıktan sonra doğrudan yere çökebiliyor. Bu duruma kuru birikme deniyor. Kirleticiler, su depolarına, su kanallarına, içme suyu göletlerine, ormanlara ve toprağa ulaşabiliyor. Bu durum su kaynaklarının kirlenmesine, tarım alanlarının zarar görmesine ve doğal ekosistemin bozulmasına yol açabiliyor.

Asit Yağmurları Nasıl Oluşuyor?

Orhan Şen, petrol yangınlarından çıkan kirleticilerin bir kısmının atmosferin üst katmanlarına yükseldiğini belirtiyor. Burada, bulutların bulunduğu bölgede su damlacıklarıyla kimyasal reaksiyona giren kükürt dioksit gazı, sülfürik aside (H₂SO₄) dönüşüyor. Bu süreç asit yağmurlarının oluşmasına neden oluyor.

Sülfürik asit, oldukça güçlü bir asit olarak biliniyor. Yere düştüğü bölgelerde su kaynaklarını kirletebiliyor, tarım alanlarına zarar verebiliyor, bitki örtüsünü tahrip edebiliyor. Ayrıca meralara düşen asit yağmurları, otları yiyen hayvanlar üzerinden gıda zincirine de karışabiliyor ve bu durum insan sağlığını da etkileyebiliyor.

İnsan Sağlığı İçin Riskler

Asit yağmurları, özellikle hassas gruplar üzerinde ciddi etkiler yapabiliyor. Prof. Dr. Orhan Şen, bu kirleticilerin bebeklerde, çocuklarda, astım ve akciğer hastalığı olan bireylerde solunum problemlerini artırabileceğini vurguluyor. Dolayısıyla petrol yangınları, çevresel olduğu kadar sağlık açısından da riskler taşıyor.

Kirleticiler Sınır Tanımaz

Petrol yangınlarının etkisi sadece İran'la sınırlı kalmayabilir. Atmosfere yayılan kirleticiler, meteorolojik sistemler aracılığıyla farklı ülkelere taşınabiliyor. Prof. Dr. Orhan Şen, kirli hava kütlelerinin Afganistan, Pakistan, Çin gibi ülkelere ulaşabileceğini, hatta Amerika'ya kadar taşınabileceğini belirtiyor. Mesafe arttıkça yoğunluğun azalmasına rağmen kirleticilerin atmosferde uzun süre kalabildiğine dikkat çekiyor.

Türkiye İçin Risk Var Mı?

Prof. Dr. Orhan Şen, şu an Türkiye'de doğrudan asit yağışı oluşturacak bir durum olmadığını ifade ediyor. Ancak meteorolojik şartların değişmesi halinde bazı bölgelerde risk oluşabilir.

Pazar Gününe Dikkat

Özellikle Cumartesi ve Pazar günü Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerinde yağış bekleniyor. Şen, "Eğer İran'daki yangınlardan çıkan kirleticiler bu yağış sistemine karışırsa asit yağışları oluşabilir" dedi.

Sistem Yön Değiştirirse Karadeniz de Etkilenebilir

Meteorolojik sistemlerin genellikle batıdan doğuya doğru hareket ettiği ifade ediliyor. Bu nedenle kirleticilerin ilk olarak doğu ülkelerini etkilemesi bekleniyor. Ancak atmosferde dolaşan hava akımları yön değiştirebilir. Prof. Dr. Orhan Şen, bazı sistemlerin Karadeniz bölgesine doğru yönelme ihtimalinin bulunduğunu belirtiyor.

1991’de Türkiye Etkilenmişti

Prof. Dr. Orhan Şen, 1991'deki Körfez Savaşı sırasında Kuveyt'teki petrol yangınlarının Türkiye'yi de etkilediğini hatırlatıyor. Önümüzdeki aylarda devreye girmesi beklenen Basra Alçak Basıncı sistemi, İran ve çevresindeki hava hareketlerinin Türkiye'ye taşınmasını kolaylaştırabilir. Bu sistem, özellikle Nisan ayından itibaren Türkiye'de sıcaklıkların artmasına neden olan bir yapı olarak biliniyor.

Savaşın Beklenmeyen Etkisi: Füze Sistemleri

Prof. Dr. Orhan Şen, petrol yangınlarından çıkan yoğun dumanın askeri açıdan da etkileri olabileceğini belirtiyor. Atmosferdeki partiküller, lazer güdümlü sistemlerin ışınlarını saçabilir ve bu durum, bazı füzelerin hedef şaşırmasına neden olabilir. Savaş, sadece askeri değil, çevresel ve atmosferik sonuçları olan bir süreçtir.

Kritik Önlem Uyarısı

Prof. Dr. Orhan Şen, risk oluşması halinde bazı önlemlerin alınabileceğini ifade etti. Buna göre, maske kullanılması, asit yağmuruna maruz kalınması durumunda eve gidildiğinde duş alınması ve kıyafetlerin değiştirilmesi gibi önlemler öneriliyor.

Orhan Şen, petrol yangınlarının etkilerinin içme suyundan tarıma, hayvancılıktan insan sağlığına kadar birçok alanda hissedilebileceğini kaydediyor. Şu an için sistemlerin daha çok doğuya doğru hareket ettiği belirtilse de meteorolojik koşulların yakından takip edilmesi gerektiği vurgulandı.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRABD-İsrail-İran savaşı 11. gününde! ABD basını yazdı: İran'a kara operasyonu olacak mı?Haberi Görüntüle