1918-nji ýylyň 28-nji maýynda Azerbaýjanyň garaşsyzlyk taryhynda tutýan orny

1918-nji ýyl azerbaýjan halkynyň ykbalyny kesgitleýän möhüm öwrülişik boldy. Birinji jahan urşundan soň Russiýa imperiýasynyň dargamagy bilen Kawkazda täze syýasy deňagramlylyk emele geldi. Bu etapda azerbaýjan halky 1918-nji ýylyň 28-nji maýynda garaşsyzlygyny yglan etmek bilen taryh ýazdy. Bu täze döwlet, Kawkazda we Türk dünýäsinde halkyň islegine esaslanýan ilkinji respublikadyr. Döwrebap döwlet gurluşynyň düýbi tutuldy we köp partiýaly parlament ulgamyna geçiş edildi.

Özgertmeler we aýallaryň hukuklary

Respublikanyň döredilmegi bilen hukuk, bilim, daşary syýasat we harby ugurlarda özgertmeler geçirildi. Iň täsir galdyryjy wakalardan biri, aýallara ses bermek we saýlanmak hukugynyň berilmegi boldy. Şeýlelik bilen, Azerbaýjan aýal-gyzlara syýasy hukuk beren ilkinji musulman ýurdy boldy. Azerbaýjanyň garaşsyzlygyny ykrar eden ilkinji döwlet Osman imperiýasydy we iki ýurduň arasynda şertnamalara gol çekildi. Nuri Paşa -yň ýolbaşçylygyndaky Kawkaz Yslam Goşuny 1918-nji ýylyň 15-nji sentýabrynda Bakuwy azat etdi.

Respublikanyň gysga ömri

Azerbaýjan Respublikasy 23 aý dowam etdi. Sowet okkupasiýasy Gyzyl Goşunyň 1920-nji ýylyň 28-nji aprelinde Bakuga girmegi bilen başlandy. Şeýle-de bolsa, bu gysga wagtyň içinde geçirilen özgertmeler azerbaýjan halkynyň garaşsyzlyk islegini güýçlendirdi.

Sowet döwri we garaşsyzlyk ugrundaky göreş

Sowet okkupasiýasyndan soň hökümet agzalary we intellektuallar ýurtdan çykmaly boldular. Şeýle-de bolsa, olar Azerbaýjanyň garaşsyzlyk ugrundaky göreşini ömrüniň dowamynda goldamagy dowam etdirdiler. Theurduň esaslandyryjysy hasaplanýan Mehmet Emin Resulzadeniň "Bir gezek galdyrylansoň, baýdak hiç haçan aşak düşmez" diýen sözi garaşsyzlyk ugrundaky nyşanyň nyşanyna öwrüldi. Bu etapda, onuň 1918-1920-nji ýyllarda işleýän Azerbaýjan Respublikasynyň mirasdüşeri bolandygy nygtaldy.

Bu taryhy ädimler azerbaýjan halkynyň garaşsyzlyk syýahatynda hemişelik yz galdyrdy we ýurduň geljegini kesgitledi. Häzirki wagtda Azerbaýjan garaşsyzlyk ugrundaky göreşini we sebitleýin täsirini bilýän halkara arenasynda öz ornuny alýar.