1919-njy ýylyň 19-njy maýynda Garaşsyzlyk söweşiniň ilkinji ädimi: foratdan çykmajak epos

AYDIN HASAN / ANKARA - 1918-nji ýylyň 30-njy oktýabrynda gol çekilen Mudrosyň ýaragy, Birinji Jahan Urşunda Osman imperiýasynyň ýeňilmegini resmi taýdan kabul etdi. Bu ýeňlişden soň, Osmanlyny söweşe çeken esasy atlar Enwer Paşa , Talat Paşa we Jemal Paşa Germaniýa gaçdy. Ol gynançda gark boldy. Bu aralykda, Mustafa Kemal Paşa Palestina-Siriýa frontundan gaýdyp, Stambula geldi. Bosforda gämi duralgasynyň gämi duralgasyny görende: "Gelşi ýaly giderler" diýdi we Anadolydan geçmek pikirini ýadyna saldy. data-src = "https://devlet-tc.hel1. height = "100%" data-inline-image = "true">

Stambulda agyr günler

1918-nji ýylyň ahyrynda we 1919-njy ýylyň başynda Mustafa Kemal Stambulda güýçli diplomatik hereket etdi. Iňlis generallary, Gallipoli söweşinde ýeňen Mustafa Kemalyň Stambuldadygy we Nusaýbindäki bölümiň başlygy wezipesine bellenmegini talap edýändikleri sebäpli biynjalyk boldy. Şeýle-de bolsa, Mustafa Kemal bu duşuşygy kabul etmedi. Difficultieshli kynçylyklara garamazdan, 9-njy goşunyň inspektory wezipesine bellendi we Anadola geçmek üçin zerur ygtyýarnamalary aldy. Bu basyp alyş, türkleriň Anadolydan çykarylmagy üçin ilkinji ädim boldy. Ilkinji garşylyk uçgun Hasan Tahsin -iň Efzun polkunyň baýdak göterijisine atylan ok bilen başlandy. 19-njy maýda irden Samsuna ýeten Mustafa Kemal ol ýerdäki milli göreşi guramak boýunça işe başlady. 1919-njy ýylyň 27-nji dekabrynda Ankara baranda, oba hojalygy mekdebinde öz ştab-kwartirasyny açdy. 1921-nji ýylyň 23-nji awgustynda başlanan Sakarya söweşi grek goşunlaryny yza çekdi. 1922-nji ýylyň 30-njy awgustynda baş serkerde söweşi Gresiýanyň goşunynyň Anadolydan çykarylmagyna sebäp boldy. Izmir şäherine çenli dowam eden gözlegiň netijesinde gaçyp giden grek esgerleri Anadolyny deňiz bilen terk etdiler.

Soýuzdaş güýçleriň Stambuldan çykarylmagy

1923-nji ýylyň 2-nji oktýabrynda basyp alyşlygyň gutarandygyny görkezýän resminama Galata duralgasynda gämi duralgasynda gol çekildi. Basybalyjylar Dolmabahçe meýdanyndaky türk esgerlerine hormat bilen salam berdiler, türk baýdagyny salamladylar we duralgadan çykdylar. Bu 1919-njy ýylyň 19-njy maýynda başlanan eposyň ýeňşini alamatlandyrdy.

Lozanna parahatçylyga ýetmek

Lozanna konferensiýasy 1922-nji ýylyň 21-nji noýabrynda Şweýsariýanyň Lozanna şäherinde başlandy we şol ýerde gol çekilen şertnama 1923-nji ýylyň 23-nji awgustynda Türkiýe Milli Milli Assambleýasy tarapyndan tassyklandy. Taryhda türk milletiniň garaşsyzlyk ugrundaky göreşiniň we Atatürkiň ýolbaşçylygynda gazanan ýeňşiniň möhüm tapgyrlary boldy. Geljekki nesilleri ruhlandyran bu proses Türkiýe respublikasynyň döredilmegine ýol açdy.