ABŞ-Eýran dartgynlygy dünýä bazarlaryny sarsdyrýar

ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik dartgynlyklar global ykdysadyýetlerdäki üýtgemeleriň merkezinde bolmagynda galýar. Diplomatik gepleşiklerdäki näbellilik bazar töwekgelçiliginiň duýgusyny artdyrýar, şol bir wagtyň özünde iki tarapdan parahatçylyk signallary maýadarlaryň umytlaryny diri saklaýar. Şeýle-de bolsa, gapma-garşylykly beýanatlar käte bu umytlaryň kölegesini basyp ýatyrýar.

ABŞ-Eýran gatnaşyklarynda möhüm döwür

ABŞ-nyň Prezidenti Donald Tramp Ysraýyl-Eýran krizisinde hüjümleri bes etmek maksady bilen hödürlän kararyna Eýranyň jogabynyň "kabul ederliksiz" bolandygyny aýtdy. Emma Eýranyň metbugaty bu jogabyň ABŞ-na araçylar arkaly ýetirilendigini aýtdy. Bu wakalary göz öňünde tutup, Tähranyň diplomatik tagallalarynyň çözgüt tapmakda nähili netijeli boljakdygyny görmek gerek.

Ysraýyl we Hormuz bogazy: Strategik ähmiýet

Ysraýylyň Premýer-ministri Benýamin Netanýahu Eýranyň henizem baýlaşdyrylan uran gorlarynyň bardygyny aýtdy we işleriň edilmelidigini nygtady. Bu beýanatlar urşuň gutarmandygy baradaky aladalary güýçlendirýär. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky gepleşikleriň çynlakaý dowam etmegi, global nebit söwdasynyň uly bölegi üçin möhüm ýol bolan strategik taýdan möhüm Ormuz bogazy barada hem aladalary artdyrýar.

Ýakyn Gündogardaky global bazarlar we dartgynlyklar

Ýakyn Gündogardaky dartgynlylygyň fond bazarlaryna nähili täsir etjekdigi maýadarlar üçin esasy sorag alamaty bolmagynda galýar. Hususan-da, energiýa bahalarynyň ýokary bolmagy ykdysady ösüşe howp salýar. Analitikleriň aýtmagyna görä, bu ykdysady ösüşi haýalladyp biler, ýöne ony doly togtadyp bilmez. Şeýle-de bolsa, tehnologiýa pudagyna oňyn garaşylýan zatlar üns çekiji.

Fed-iň hasabatlary we ABŞ-nyň ykdysady maglumatlary

ABŞ-nyň Federal Rezerw Sistemasynyň (Fed) resmileriniň beýanatlary bazaryň dinamikasyna täsir etmegini dowam etdirýär. Çikago Federal Rezerw Sistemasynyň prezidenti Ostan Gulsbi göterim derejeleriniň geljegi bilen baglanyşykly ähli mümkinçilikleriň stoluň üstünde durandygyny aýtdy. Şol bir wagtyň özünde, Fed-iň Maliýe Durnuklylygy baradaky hasabatynda geosyýasy töwekgelçilikler we nebit şoku esasy howplar hökmünde görkezildi.

ABŞ-nyň Iş bilen üpjünçilik maglumatlary we ykdysady durnuklylyk

ABŞ-da oba hojalyk däl pudaklarda iş bilen üpjünçilik aprel aýynda 115 müň adam artdy, işsizlik derejesi bolsa 4,3% derejesinde durnukly galdy. Bilermenler bu sanlaryň zähmet bazarynyň güýçli bolmagyny we ABŞ ykdysadyýetiniň durnuklylygyny görkezýändigini görkezýär diýip aýdýarlar. Mundan başga-da, bu wakalar Federal Rezerw ulgamynyň göterim syýasaty babatda garaş-gör strategiýasyny dowam etdirmeginiň mümkinçiligini döredýär.

Sarp edijileriň ynamy we garaşylýan inflýasiýa maglumatlary

Miçigan uniwersitetiniň sarp edijileriň ynam indeksi maý aýynda iň pes derejä düşüp, 48,2 boldy, bu bolsa inflýasiýanyň şahsy maliýe serişdelerine ýaramaz täsirini görkezýär. Geljekki inflýasiýa maglumatlary we Trampyň Hytaýa sapary bazaryň hereketlerinde aýgytlaýjy rol oýnar.

Hytaý bilen ABŞ-nyň arasyndaky söwda gepleşikleri.

Trampyň Hytaýa saparyndan öň ABŞ-nyň we Hytaýyň delegasiýalarynyň Günorta Koreýada duşuşmagyna garaşylýar. Gepleşiklerde ABŞ/Ysraýyl-Eýran gapma-garşylygy, şeýle hem tarifler we Taýwan meseleleri ara alnyp maslahatlaşylar diýlip garaşylýar. Hytaý Eýran bilen ykdysady gatnaşyklary sebäpli bu krizisde esasy oýunçy hökmünde durýar.

Nebit bahalary we energiýa bazary

Brent çig nebitiniň bahalary Ýakyn Gündogarda dartgynlylygyň azaljakdygyna garaşylýan ýagdaýyň gowşamagy bilen 4,9% ýokarlanyp, 103,7 dollara ýetdi. Bu ösüş inflýasiýa basyşy baradaky aladalary güýçlendirýär. ABŞ-nyň 10 ýyllyk gazna obligasiýalarynyň girdejililigi 4,39% -e ýetdi, dollar indeksi bolsa 0,2% ýokarlanyp, 98,1 boldy.

Altyn we Daşary ýurt walýuta bazarlary

Geosiýasy dartgynlyklaryň artmagy bilen altynyň bahasy 1% pese gaçdy we unsiýasy üçin 4675 dollara deň boldy. Güýçli dollar we nebitiň bahalarynyň ýokarlanmagy bu pese gaçmanyň sebäpleri hökmünde görkezilýär.

Nýu-Ýork we Ýewropa fond biržalary

Nýu-Ýorkuň biržasy iş bilen üpjünçilik maglumatlarynyň garaşylýandan has gowy bolmagyndan soň oňyn ösüşe eýe boldy. Dow Jones indeksi üýtgewsiz galsa-da, S&P 500 we Nasdaq indeksleri degişlilikde 0,84% we 1,71% ýokarlandy. Şeýle-de bolsa, Ýewropa biržalary Ýakyn Gündogardaky dartgynlyklar we energiýa bahalarynyň ýokarlanmagy sebäpli pese gaçma meýilini görkezdi.

Aziýanyň fond bazarlarynda garyşyk netijeler

Aziýa bazarlary geosyýasy dartgynlyklaryň artmagy we nebitiň bahalarynyň ýokarlanmagy sebäpli garyşyk görkezijileri görkezýär. Hytaýdan alnan inflýasiýa maglumatlary ýurtda deflýasiýa meýilleriniň uruş bilen deňagramlaşdyrylýandygyny görkezýär. Şeýle-de bolsa, Günorta Koreýanyň fond bazary tehnologiýa pudagyna bolan ynamyň netijesinde depgin gazandy.

Netije: Global ykdysadyýetdäki näbellilikler

Umuman alanyňda, ABŞ-Eýran dartgynlygynyň dünýä bazarlaryna täsiri näbelliligi döretmegini dowam etdirýär. Nebit bahalarynyň ýokarlanmagy inflýasiýa basyşyny artdyrýar, ABŞ bilen Hytaýyň arasyndaky söwda gepleşikleri we Fed-iň göterim syýasaty bolsa üns berilmeli beýleki möhüm meselelerdir. Bu wakalaryň bazarlara täsirini geljekki döwürde has aýdyň görüp bileris.