ABŞ bilen Eýranyň arasynda parahatçylyk şertnamasy: Diplomatik gepleşikler dowam edýär

ABŞ bilen Eýranyň arasynda köpden bäri dowam edip gelýän dartgynlygy aradan aýyrmak üçin diplomatiýa tagallalary çaltlaşdy. Bu etapda Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy general Asim Munir Eýran -da möhüm ýygnaklar geçirdi. Munir, Eýranyň prezidenti Masud Pezeşkian we Daşary işler ministri Abbas Arakçi bilen duşuşyp, iki ýurduň arasyndaky urşy bes etmek üçin edilmeli çäreleri ara alyp maslahatlaşdy. Gepleşiklerden soň Munir "Gepleşikleriň Eýran we sebit üçin islenýän netijä tiz ýetjekdigine umyt edýäris" -diýdi. Trump “Truth Social” sosial media platformasyndaky çykyşynda şertnamanyň soňky jikme-jiklikleriniň ýakyn wagtda yglan ediljekdigini aýtdy. Şeýle hem, Hormuz bogazynyň açylmagynyň şertnamanyň bir bölegi boljakdygyny mälim etdi.

Eýrandan baglaşylan şertnamalar

Eýranyň döwlet habar beriş serişdeleri ABŞ bilen mümkin boljak şertnamanyň tekstiniň soňky tapgyra çykýandygyny habar berdi. Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ismail Bekayi "Ylalaşyga gaty ýakyn, ýöne käbir meseleler boýunça ylalaşyga gelmeli" diýdi. Bekaýy Pakistanyň Baş ştabynyň başlygynyň Tährana eden saparyna ünsi çekip, jedelleri çözmek üçin tagallalaryň dowam edýändigini aýtdy. Beýleki tarapdan, pakistanly çeşmeler Eýran we Kataryň wekiliýetleriniň ABŞ bilen wagtlaýyn şertnama baglaşmak üçin güýçli tagalla edýändiklerini we möhüm ösüşe garaşýandyklaryny habar berdiler.

Mümkin bolan päsgelçilikler we harby taýýarlyklar

Ylalaşygyň soňky çäginde gepleşikler dowam edýärkä, Waşington täze harby çärelere taýynlanýar diýilýär. Trumpyň bu meseleleri howpsuzlyk işgärleriniň ýokary derejeli işgärleri bilen ara alyp maslahatlaşandygy we mümkin bolan ssenariýalary ara alyp maslahatlaşandygy aýdylýar. CBS habar gullugynyň habaryna görä ABŞ-nyň harby we aňtaw bölümleri bolup biljek hüjüm üçin rugsatlaryny ýatyrdy we Eastakyn Gündogardaky harby taýýarlyklary gözden geçirdi. Bu nukdaýnazardan Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdogan Saud Arabystanynyň şazadasy Muhammet bin Salman we beýleki sebit ýolbaşçylary bilen maslahatlaşdy. Gepleşikleriň dowamynda şertnamanyň sebite ýetirip biljek täsiri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Ysraýylyň aladalary we reaksiýalary

Ysraýyl ABŞ bilen Eýranyň arasynda dowam edýän gepleşikleri ýakyndan yzarlaýar. Premýer-ministr Benýamin Netanýahunyň Trump bilen telefon jaňyndan ozal ýokary derejeli howpsuzlyk işgärleri bilen gyssagly ýygnak geçirendigi habar berildi. Ysraýyl şertnamanyň Eýranyň ýadro programmasyny öz içine almaýandygy we sanksiýalaryň ýeňilleşdirilmegi mümkinçiliginden alada galýar. Ysraýylyň uçarlary Liwanyň günortasyndaky nyşanalary bombalaýarka, Hizbullah Ysraýyla garşy hüjümleri hem amala aşyrýar. Bu konfliktlerde adam ýitgisi artýar.

Eýranyň Mejlisi we gepleşik komitetiniň başlygy Muhammet Bakir Kalibaf Pakistanyň Baş ştabynyň başlygy bilen duşuşygynda duýduryş berdi: "Eger Trump söweşi täzeden başlasa, ABŞ üçin has zyýanly bolar." Iki tarapyň hem diplomatik tagallalaryny dowam etdirmegine garaşylsa-da, sebitdäki beýleki gatnaşyjylaryň reaksiýalary we gatyşmalary möhüm rol oýnap biler.