Oba hojalygyna goldaw artdy, ýöne daýhanlaryň gözi töleg meýilnamasynda: Ine, täze sanlar

Oba hojalygy we tokaý ministrligi, global azyk krizisiniň gapysynda duran döwürde öndürijileriň giriş ýüküni ýeňletmek üçin ösümlik we haýwan önümçiligini goldaýar. Geosyýasy dartgynlyklar, sebitdäki konfliktler we global ykdysady gysyş azyk howpsuzlygynyň ähmiýetini ýene bir gezek açsa-da, yglan edilen täze goldaw bukjalary oba hojalygynda kanagatlanma döretdi. Şeýle-de bolsa, daýhanlar artýan goldawyň inflýasiýa bilen ýok edilmeginiň öňüni almak üçin hasyl we ekiş döwürlerine görä töleg meýilnamasynyň öňe sürülmegini talap edýärler.

Oba hojalygy önümçiliginde koeffisiýentler we goldaw nyrhlary täzelendi

Täze düzgünnamanyň çäginde ekin önümçiliginde esasy goldaw koeffisiýent bahalary täzeden gözden geçirildi. 2026-njy önümçilik ýyly üçin her ýylda 310 TL hökmünde meýilleşdirilen koeffisiýent bahasy 367 TL-e çenli ýokarlandy. Bu ösüş bilen 2025-nji ýylda 244 TL-iň her bir nyrhy üçin koeffisiýent bahasy 50,4 göterim ýokarlandy. 2027 önümçilik ýyly üçin bu baha 442 TL hökmünde kesgitlenildi. Göz öňünde tutulýan býudjet meýilnamasynda 2026-njy ýyldaky täzelenmeleriň 2027-nji ýyldaky býudjetden, 2027-nji ýyldaky goldawlaryň bolsa 2028-nji ýyldaky býudjetden alynjakdygy aýdyldy.

Haýwan öndürmekde we çopanlara goldawda 43 göterim ýokarlamak

Maldarçylyk pudagyny janlandyrmak maksady bilen 2026-njy ýylda mal we goýun ösdürip ýetişdirmekde ep-esli ösüş gazanyldy. Karara görä, maldarçylykda haýwanlara tölenýän esasy göle goldawy 1400 TL-den 2000 TL-a çenli ýokarlandy. Ownuk maldarçylykda bir guzy we çaga berilýän esasy goldaw 43 göterim ýokarlandy we 300 TL-den 430 TL-e ýetdi. Bu pudagyň iň uly zerurlyklaryndan biri bolan çopanlary iş bilen üpjün etmek hem şol bir derejede 81 müň TL-den 116 müň 100 TL-e çenli ýokarlandy.

Önüm esaslarynda iň ýokary goldaw mekgejöwen we nohut

Önüm esasly goldaw tölegleriniň iň täsirli ösüşi mekgejöwen we nohut önümçiliginde bolup geçdi. Bu önümleri ösdürýän öndürijilere 2026-njy ýylda 734 TL, 2027-nji ýylda 1326 TL goldaw berler. Beýleki strategiki önümler üçin häzirki goldaw görkezijileri aşakdakylar:

Bugdaý, arpa we mekgejöweniň goldaw mukdary 954 TL-a çenli täzelenen bolsa, bu görkeziji 2027-nji ýylda 1,149 TL-e çenli ýokarlandyryldy. Günebakar, noýba, soýa we kanola öndürijilerine 2026-njy ýylda 1,101 TL, 2027-nji ýylda 1326 TL tölener. Kartoşka, sogan we sogan üçin subsidiýalar 620 TL-den 734 TL-e (2027-nji ýyl üçin 884 TL) ýokarlandy.

"Töleg meýilnamasy" we pudak wekillerinden öňünden maslahat

Selçuk uniwersitetiniň Oba hojalygy fakultetiniň mugallymy Prof. Dr. Süleýman Soýlu goldawyň ýokarlanmagynyň möhüm ähmiýete eýedigini aýtdy we töleg möhletine ünsi çekdi. Soýlu: "Öndürijiniň iň uly meselesi töleg tertibi bilen baglanyşykly. Ekiş döwründen öň ýa-da gyssagly zerur wagtynda tölenmedik tölegler inflýasiýa garşy ereýär. Daýhanlarymyzyň garaşýanlary, bu goldawlar irki döwürde öňünden hasap logikasy bilen ulanylyp bilner."

Oba hojalygy ýazyjysy Ali Ekber ıldyldyrym dünýädäki dürli goldaw modellerine-de degip geçdi we şeýle goldaw üçin býudjetden daşary gyssagly gaznalaryň ulanylyp bilinjekdigini aýtdy. Ydyldyrym, şuňa meňzeş ulgamyň Türkiýede döredilmelidigini nygtady we: "Goldaw maksadyna ýetmek üçin önüm öndürijä peýdaly boljak tölegler ir amala aşyrylmaly" diýdi.

Hasyl hasylyna garamazdan, kişmiş öndürijileri alada edýärler

Türkiye, howa şertlerine garamazdan şu ýyl ösümlik önümçiliginde ýokary hasyl gazandy. Dünýädäki kişmiş eksportynyň 40 göteriminden gowragyny eýeleýän ýurdumyzda öndürijiler yglan edilen bahalardan kanagatlanmaýarlar. Tariş, kişmişiň öňünden bahasyny 80 TL diýip yglan etmegi lapykeç boldy. Geçen ýyl 120 TL bahasyndan soň çykdajylaryny şu ýyl bir kilogramy 95 TL diýip hasaplaýan önüm öndürijiler azyndan 150 TL bahasyna garaşýardylar.