ABŞ-dan Kanada çenli esasy söwda zarbasy: Goşmaça gümrük paçlarynyň 50 göterimi

ABŞ bilen Kanadanyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň dartgynlygyny ýokarlandyrjak möhüm ösüş boldy. Ak tamyň beren resmi beýanyna görä, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Kanadanyň ABŞ söwdasyna garşy "kemsidiji" ädimlerinden ar almak üçin taryhy karar berdi. Trump 1930-njy ýyldaky nyrh kanunynyň 338-nji bölümi boýunça prezidentiň üç aýry yglannamasyny tassyklady we Kanadadan gelýän önümleriň käbir toparlaryna goşmaça 50 göterim nyrh talap etdi.

Waşington administrasiýasynyň bu aýgytly ädimi, Kanadanyň ulanýan kemsidiji çemeleşmesi netijesinde ýüze çykýan ykdysady ýükleri we kemçilikleri deňleşdirmegi maksat edinýär. Esasanam awtoulag, alkogolly içgiler we süýt önümleri ýaly strategiki taýdan möhüm Amerikanyň eksport pudaklarynda adalatly we deň bäsdeşlik şertlerini täzeden döretmäge gönükdirilendir.

USMCA serhetleriniň aňyrsynda giňişleýin nyrhlar

Gol çekilen prezidentiň beýannamalaryna laýyklykda Kanadadan getirilýän önüm toparlarynyň köpüsine goşmaça 50 göterim salgyt salynar. Bu sanksiýanyň şerapdan hokkeý taýaklaryna, sementden başlap, dürli senagat önümlerine çenli köp sanly önümi öz içine aljakdygy habar berildi. Iň täsir galdyryjy jikme-jiklik, bu goşmaça salgytlaryň önümleriň ABŞ-Meksika-Kanada şertnamasynyň (USMCA) çägine degişlidigine ýa-da ýokdugyna garamazdan ähli degişli harytlara degişlidir.

Beýleki tarapdan, iki ýurduň arasyndaky möhüm üpjünçilik zynjyrlarynyň doly kesilmeginiň öňüni almak üçin käbir strategiki önümler bu goşmaça salgytlardan boşadyldy. Ak tam 232-nji bölüme laýyklykda nyrhlara sezewar bolan energiýa önümleri, kaliý, önümler, balyk we möhüm minerallar bu goşmaça salgytdan aýryljakdygyny mälim etdi. Bu taryhy karar, prezidentiň jarnamalaryna, ýagny 19-njy awgustda gol çekilenden 30 gün soň resmi taýdan güýje girer.

Sebäp hökmünde berlen awtoulag we alkogol pudaklarynda ýiti azalma

ABŞ administrasiýasynyň bu karary kabul etmeginiň iň möhüm sebäplerinden biri, Kanadanyň awtoulag pudagynda ulanýan goşa standartlarydyr. Beýanatda Kanadanyň ABŞ-dan getirilýän awtoulaglara ýörite nyrhlar we kwotalar girizilýändigine garamazdan, beýleki ýurtlardan getirilýän importa şuňa meňzeş çäklendirmeleriň girizilmeýändigi nygtaldy. Bu ýagdaýyň anyk netijesi hökmünde Kanadanyň awtoulag serişdeleriniň ABŞ-dan 2025-nji ýylyň aprelinden 2026-njy ýylyň mart aýyna çenli importynyň 2024-2025-nji ýyllar bilen deňeşdirilende takmynan 22 göterim azalandygy barada maglumatlar paýlaşyldy.

Alkogolly içgiler pudagynda şuňa meňzeş krizis bolup geçýär. Kanadadaky welaýatlaryň we sebitleriň köpüsiniň ABŞ-dan gelip çykan alkogolly içgileri satyn almak, paýlamak we bölekleýin satmagy birtaraplaýyn bes edendigi mälim edildi. Bu çäklendirmeleriň netijesinde Kanadanyň ABŞ-dan alkogolly içgileri importy 2025-nji ýylyň martyndan 2026-njy ýylyň fewraly aralygynda her ýylda takmynan 81 göterim azaldy.

Kanadanyň fokusly goraýjy süýt syýasaty

ABŞ-nyň goşmaça salgyt kararyna gelmeginiň sebäbi hökmünde görkezilen başga bir möhüm faktor, Kanadanyň oba hojalygy babatynda berk tutumydy. Ak tam Kanadanyň süýt bazaryndaky ulgamyny "çylşyrymly we goraýjy" diýip häsiýetlendirdi. Amerikan süýt öndürijileriniň Kanada bazaryndan çykarylmagyna sebäp bolan bu gurluşyň erkin söwda ýörelgelerine ters gelýändigi we täze sanksiýalaryň gutulgysyz bolmagynda möhüm rol oýnandygy mälim edildi.