ABŞ-dan Kanada ullakan nyrh hereketi: Söwda urşy güýçlenýär

ABŞ-nyň administrasiýasy goňşusy Kanadanyň Amerikan önümlerine garşy "diskriminasiýa" syýasatlaryna eýerip, bu ýurtdan getirilýän önümleriň köp görnüşine 50 göterim goşmaça gümrük paçlarynyň salynjakdygyny mälim etdi. Ak tam tarapyndan yglan edilen bu düýpli ädim iki ýurduň arasyndaky söwda gatnaşyklarynda täze dartgynlylyk tolkunyny başlady.

Trump-dan prezidentiň üç sany möhüm beýany we 1930-njy ýyldaky nyrh kanuny

Ak tamyň resmi beýanyna görä ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump Kanadanyň ABŞ söwdasyna adalatsyz garaýşy üçin ar almak üçin taryhy ädim ätdi. Trump 1930-njy ýyldaky nyrh kanunynyň 338-nji bölümi boýunça üç sany aýratyn prezident yglannamasyna gol çekdi, bu kanadanyň käbir harytlaryna 50 göterim töleg talap edilýär. Bu karar bilen, awtoulag, alkogolly içgiler we süýt önümleri ýaly strategiki taýdan möhüm bolan Amerikanyň eksport önümleriniň dünýä bazarynda adalatly bäsdeşlik gurşawyna eýe bolmagyny we Kanadanyň diskriminasiýa amallaryndan gelip çykýan zyýanyň deňagramlylygyny üpjün etmek maksat edinilýär.

Çakyrdan hokkeý taýaklaryna we kadadan çykmalara çenli önümleriň giň gerimi

Täze salgyt düzgüni Kanadadan getirilýän önümleriň giň toplumyny nyşana alýar. Sanawda çakyrdan başlap, hokkeý taýaklaryna we hatda semente çenli dürli senagat we sarp ediş önümleri bar. Mundan başga-da, bu goşmaça nyrhlar önümleriň ABŞ-Meksika-Kanada şertnamasy (USMCA) tarapyndan örtülendigine ýa-da ýokdugyna garamazdan, ähli degişli harytlara ulanylar. Şeýle-de bolsa, käbir möhüm pudaklar bu agyr sanksiýalardan boşadyldy. Ak tam; 232-nji bölüme laýyklykda energiýa önümleriniň, kaliýiň, meýilleşdirilen önümleriň, balyk we möhüm minerallaryň bu 50 göterim goşmaça salgyt täsir etmejekdigini mälim etdi.

Kararyň 19-njy awgustda güýje girmeginiň sebäpleri näme?

Gol çekilen prezident beýannamalaryndan soň, täze gümrük paçlarynyň 30 günlük hukuk möhleti gutarandan soň 19-njy awgustda resmi taýdan güýje girjekdigi habar berildi. ABŞ tarapy hem bu berk kararyň arkasyndaky anyk maglumatlary halk bilen paýlaşdy. Beýanatda Kanadanyň ABŞ-dan getirilýän awtoulaglara ýörite kwotalary we nyrhlary girizýändigine garamazdan, beýleki ýurtlara şuňa meňzeş çäklendirmeleriň girizilmeýändigi nygtaldy. Bu adalatsyz bäsleşigiň netijesinde 2025-nji ýylyň aprelinden 2026-njy ýylyň mart aýyna çenli Kanadanyň awtoulag ulaglary ABŞ-dan importy, geçen ýylyň degişli döwri bilen deňeşdirilende takmynan 22 göterim azaldy.

Şonuň ýaly-da, Kanadadaky welaýat we sebit hökümetleriniň köpüsiniň ABŞ-dan gelip çykýan alkogolly içgileriň satyn alynmagyna, paýlanmagyna we bölekleýin satylmagynyň öňüni alýandygy mälim edildi. Bu çäklendirmeleriň netijesinde 2025-nji ýylyň martyndan 2026-njy ýylyň fewraly aralygynda Kanadanyň ABŞ-dan alkogolly içgileri importy takmynan 81 göterim azaldy. Netijede, “çylşyrymly we goraýjy” hökmünde häsiýetlendirilen Kanadanyň süýt önümleri ulgamy hem ABŞ-nyň bu sanksiýa kararyny kabul etmeginiň esasy sebäplerinden biri hökmünde görkezildi.