ABŞ-dan Kanada çenli esasy söwda zarbasy: Gümrük paçlarynyň 50 göterimi karary resmi bolýar

ABŞ bilen Kanadanyň arasyndaky söwda gatnaşyklarynyň dartgynlygyny ýokarlandyrjak taryhy ädim ädildi. Ak tam ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Kanadanyň Amerikan söwdasyna garşy alyp barýan “diskriminasiýa” syýasatlaryndan gaty berk ar almak kararyna gelendigini habar berdi. Trump, 1930-njy ýyldaky Tarif Kanunynyň 338-nji bölümine laýyklykda Kanadanyň önümleriniň käbir toparlaryna goşmaça 50 göterim nyrh girizmek üçin üç sany aýratyn prezident yglannamasyna gol çekdi.

Söwda söweşinde täze kanun: Awtoulag, alkogol we süýt önümleri nyşan

Ak tamyň beren resmi beýanynda bu düýpli kararyň esasy maksadynyň Kanadanyň birtaraplaýyn tejribesinden gelip çykýan ykdysady kemçilikleri deňleşdirmekdigi nygtaldy. Adalatly we deňhukukly bäsdeşlik şertlerini, esasanam Amerikan ykdysadyýetiniň esasy gany bolan awtoulaglar, alkogolly içgiler we süýt önümleri ýaly möhüm eksport önümlerinde gaýtadan dikeltmäge gönükdirilendir. Üç aýratyn beýannama gol çekilende, Kanadanyň önümleriniň köpüsine, çakyrdan hokkeý taýaklaryna, sementden dürli sarp ediş harytlaryna çenli goşmaça 50 göterim salgyt ulanylar. Kararyň iň täsir galdyryjy taraplaryndan biri, bu goşmaça nyrhlaryň önümleriň ABŞ-Meksika-Kanada şertnamasy (USMCA) tarapyndan örtülendigine ýa-da ýokdugyna garamazdan ähli degişli harytlary öz içine almagydyr.

Möhüm boşatmalar we güýje girýän senesi

Waşington administrasiýasy giňişleýin sanksiýalar bukjasyny taýýarlasa-da, iki ýurduň arasyndaky möhüm ykdysady akymy düýbünden kesmezlik üçin käbir strategiki önümleri bu karardan çykardy. Ak tam 232-nji bölüme laýyklykda eýýäm tariflere sezewar bolan energiýa önümleriniň, kaliýiň, önümleriň, şeýle hem balyk we möhüm minerallaryň goşmaça salgytdan boşadyljakdygyny mälim etdi. Şeýle hem bu ägirt sanksiýalar bukjasynyň haçan durmuşa geçiriljekdigi belli boldy. Prezidentiň beýannamalaryna gol çekilenden soň başlajak 30 günlük kazyýet işinden soň täze goşmaça salgytlar 19-njy awgustdan resmi taýdan güýje girer.

Statistika dartgynlygyň çägini açýar

ABŞ-nyň bu berk sanksiýa kararyny esaslandyrmak üçin ulanýan ykdysady maglumatlary iki ýurduň arasyndaky söwda deňsizliginiň derejesini açyk görkezýär. Iň soňky saman, Kanadanyň beýleki ýurtlara şuňa meňzeş çäklendirmeleri girizmezden, ABŞ-dan gelip çykýan awtoulaglara kwotalary we goşmaça nyrhlary girizmegi boldy. Resmi maglumatlara görä, 2025-nji ýylyň aprelinden 2026-njy ýylyň mart aýyna çenli Kanadanyň awtoulag ulaglary ABŞ-dan importy 2024-2025-nji ýyllar bilen deňeşdirilende takmynan 22 göterim azaldy.

Alkogolly içgiler pudagynda şuňa meňzeş krizis bolup geçýär. Kanadanyň welaýatlarynyň we sebitleriniň aglaba köplügi ABŞ-dan gelip çykýan alkogolly içgileri satyn almak, paýlamak ýa-da bölekleýin satmagy netijeli togtatdy. Bu çäklendirmeleriň netijesinde 2025-nji ýylyň martyndan 2026-njy ýylyň fewraly aralygynda Kanadanyň ABŞ-dan alkogolly içgiler importy rekord derejede takmynan 81 göterim azaldy. Mundan başga-da, “çylşyrymly we goraýjy” gurluşy bilen tanalýan Kanadanyň süýt önümleri ulgamy ABŞ-nyň bu berk nyrhlary girizmeginiň iň möhüm sebäplerinden biri boldy.