ABŞ-nyň aňtaw gullugyndan F-35 duýduryşy: Hytaý Saud Arabystanynyň üsti bilen möhüm tehnologiýalary ulanyp biler

Nýu-Yorkork Taýms (NYT) gazetiniň ABŞ-nyň näbelli işgärlerine esaslanýan ýörite hasabatyna görä, Amerikanyň aňtaw bölümleri Saud Arabystanyna F-35 ýyldyrym II söweş uçarlarynyň meýilleşdirilen satuwy barada çynlakaý alada bildirýärler. Taýýarlanan gizlin baha beriş hasabatlarynda Pekiniň administrasiýasynyň Riýaddaky harby we tehnologiki täsirini ulanyp, bu gizlin harby awiasiýa tehnologiýasyna aralaşyp biljekdigi duýduryş berildi.

DIA hasabatynda Hytaýyň howp we infrastruktura töwekgelçilikleri

ABŞ-nyň Goranmak ministrliginiň (Pentagon) Goranmak aňtaw gullugy (DIA) tarapyndan taýýarlanan giňişleýin derňewde Hytaý goşunynyň Saud Arabystanyň harby bazalaryna girmek mümkinçiligi barlandy. Hasabatda Hytaýdan gelip çykýan tehnologiýalaryň Saud Arabystanynyň bar bolan telekommunikasiýa infrastrukturasynda giňden ulanylmagy bilen baglanyşykly kiberhowpsuzlyk howplary jikme-jik görkezildi. ABŞ-ly analitikler Pekiniň gönüden-göni içalyçylyk işleri we Riýad bilen harby-howpsuzlyk hyzmatdaşlygy arkaly F-35 kritiki programma üpjünçiligine we ulgamlaryna girip biljekdigini çaklaýarlar.

F-35 desgalaryna girmek we berk howpsuzlyk çäreleri

Aňtaw bahalandyrmalarynda, F-35 tehnologiýasynyň ýerleşdiriljek hangarlarynyň we tehniki hyzmat ediş desgalarynyň fiziki we sanly howpsuzlygyny nädip üpjün edip boljakdygy baradaky sorag öňe çykýar. DIA hasabaty bu möhüm sebitlere diňe ABŞ we Saud Arabystanynyň ygtyýarly işgärlerine we ygtyýarly potratçylaryna rugsat berilmelidigini nygtaýar. Uçaryň iň ösen bölekleriniň hataryna girýän işjeň elektron skanirlenen radar (AESA) we elektro-optiki nyşana alyş ulgamlary ýaly gözegçilik tehnologiýalaryny goramak üçin Riýad Hytaýyň harby we aňtaw elementleri bilen aragatnaşygyny azaltmaly.

Huawei we ZTE enjamlary üçin çatryk

Hasabatyň iň täsirli bölümlerinden biri, Saud Arabystanynyň raýat we harby aragatnaşyk ulgamlaryna gatnaşýan Hytaý tehnologiýa ägirtlerine gönükdirildi. ABŞ işgärleri, Saud Arabystanynyň administrasiýasynyň Huawei we ZTE kompaniýalaryna degişli marşrutizator ulgamlaryny, esasy stansiýalary we beýleki möhüm telekommunikasiýa enjamlaryny doly arassalajakdygy barada sorag edýärler. Kongres edaralaryna we degişli döwlet edaralaryna paýlanan bu hasabat, geljekde F-35 iberilişiniň ykbalyny kesgitlän iň möhüm diplomatik we harby şertnamalardan biri bolup görünýär.