ABŞ-nyň aralyk saýlawlarynyň netijelerinden soň Eýranyň ýokary lideri Hameneýiniň beýany

ABŞ-da 3-nji noýabrda geçirilen orta möhletli saýlawlaryň netijeleri aýdyň bolup başlady. Demokratlaryň Wekiller palatasynda we Senatda köplük gazanmagyna sebäp bolan saýlaw prosesi Donald Trumpyň ýeňilmegi hasaplandy. Bu ösüşden soň, Eýranyň dini lideri Mojtaba Hamenei 4-nji noýabrda, Global Imperializme garşy göreşiň milli güni mynasybetli habar çap etdi we ABŞ-nyň sebitdäki syýasatlaryna we saýlawlaryň netijelerine baha berdi.

Mojtaba Hamenei ABŞ-nyň syýasatyny nädip tankytlady?

Eýranyň dini lideri Mojtaba Hameneý ABŞ-nyň Eýrana bolan garaýşyny berk tankytlady we "Olar ýurdy dargatmaga, halky dyza çökdürmäge, bar bolan tertibi agdarmaga we Eýranyň gadymy we asyl siwilizasiýasyny ýok etmäge synanyşdylar" -diýdi. Hameneýi, ABŞ-nyň nädogry hasaplamalarynyň Amerikanyň halkyna we ABŞ-a garaşly hökümetlere agyr çykdajy edýändigini aýtdy we eýran halkynyň tutanýerliliginiň bu synanyşyklary puja çykarandygyny öňe sürdi.

Hormuz bogazyndaky ýagdaý ABŞ-a nähili täsir etdi?

Pars aýlagynda we Hormuz bogazynda bolup geçen wakalara salgylanyp, Mojtaba Hameneýi bu sebitdäki ýagdaýyň "ýeňilmezek Amerika" mifiniň ýalandygyny subut edýändigini öňe sürdi. Hameneýi: "Bu ýagdaý diňe bir öz halkynyň güýjüne däl, eýsem daşarky güýçlere daýanýan hökümetleriň ejizligini we ejizligini ýüze çykardy, şeýle hem beýik güýçleriň ygtybarsyzdygyny we olara garaşly hökümetleri gorap bilmejekdigini mälim etdi" -diýdi. Şeýle hem, Eýranyň sebitdäki harby hereketleriniň global ulumsylyga garşy "hüjüm ediji jihad" dygyny aýtdy.

ABŞ saýlawlaryndan soň Eýrandan ilkinji beýannama

3-nji noýabrda ABŞ-da geçirilen orta aralyk saýlawlarynda demokratlaryň iki ganatynda köplük gazanmagyna sebäp bolan bu proses 4-nji noýabrda Eýranyň dini lideri Mojtaba Hameneýi tarapyndan berk tankyt edildi. Hameneýi Eýranyň sebitleýin güýjüni we tutanýerliligini belläp, ABŞ-nyň sebit syýasatlarynyň şowsuz bolandygyny we "ýeňilmezek Amerika" düşünjesiniň pese gaçandygyny öňe sürdi.

Halkara gatnaşyklarynda, saýlawlaryň netijeleri ýurtlaryň daşary syýasat strategiýalaryna täzeden garamagyna sebäp bolýan möhüm öwrümlerdir. ABŞ-da saýlawdan soňky proses içerki syýasy deňagramlylygyň üýtgemegi we global aktýorlaryň bu üýtgeşmä bolan reaksiýalary arkaly amala aşyrylýar. Degişli taraplaryň resmi beýannamalary sebitdäki diplomatik we harby dartgynlygyň gidişini kesgitleýän esasy faktorlaryň biridir.

Netije

Hameneýiniň aýdanlary, Eýranyň ABŞ-nyň saýlaw netijelerini öz sebit strategiýasy nukdaýnazaryndan "gowşaklyk" hökmünde okaýandygyny görkezýär. Bu ýagdaý, Eýranyň ABŞ-a garşy alyp barýan daşary syýasatynda hiç hili ýumşuň garaşylmaýandygyny we sebitdäki harby güýçleriniň "garşylyk" okunda kanunlaşdyrylmagyny dowam etdirjekdigini görkezýär.

Mundan başga-da, "ýeňilmezek Amerika" baradaky ünsi ret etmek, Eýranyň sebitdäki ýurtlara ABŞ bilen hyzmatdaşlygyny sorag astyna almak üçin habar iberýär diýen netijä gelýär. Eýran, sebitdäki täsirini saklamak üçin Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň sebitdäki harby we syýasy täsirini gowşatmak strategiýasyny dowam etdirýär.

Mümkin täsirler

Bu beýannamalar ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky diplomatik dartgynlygyň gysga möhletde dowam edip biljekdigini görkezýär. Hususan-da, Hormuz bogazy ýaly strategiki nokatlarda taraplaryň birek-birege bolan ritorikasyny sebitde howpsuzlyk töwekgelçiligini ýokarlandyryp biler. ABŞ-nyň täze döwürdäki daşary syýasaty, Eýranyň ritorikasyna garşy alyp barýan pozisiýasyna gönüden-göni täsir edip biler.

Sebitdäki ýurtlara basyş edip biljek bu gepleşikler, döwletara bileleşikleriň täzeden bahalandyrylmagyna sebäp bolup biler. Eýranyň "ygtybarsyzlyga" ünsi çekmek bilen ABŞ-nyň sebitdäki harby güýçlerine garaşly hökümetlere jemgyýetçilik basyşynyň boljakdygyna garaşyp bolar.