ABŞ-nyň gizlin Yemenemen hasabaty ýaýrady: Pentagon gazetlerinde raýat gyrgynçylygynyň boýun almagy

ABŞ-nyň Goranmak ministrligi (Pentagon) tarapyndan taýýarlanan we Senatyň medaragly hyzmatlar komitetine hödürlenen 12 sahypalyk gizlin hasabat Yemenemeniň hasabaty bomba ýaryşy ýaly dünýä gün tertibine girdi. ABŞ-nyň metbugatynda giňden ýaýradylan gizlin resminamalara görä, 2025-nji ýylda Yemenemendäki Huti milisiýasyna garşy geçirilen harby operasiýalarda köp raýat öldi. Pentagonyň ýaýradan hasabatynda asuda ilata howa operasiýalarynyň sanynyň köpdügi resmi taýdan görkezilýär.

Gara stol: 2025-nji ýylyň aprelinde agyr raýat ýitgileri

Hasabatda 2025-nji ýylyň aprelinde amala aşyrylan üç sany uly howa zarbasynyň jikme-jiklikleri aýratyn görkezilýär. Syzdyrylan resminamalara görä, 2025-nji ýylyň 6-njy aprelinde Yemenemeniň paýtagty Sanada geçirilen operasiýada 5 parahat ýaşaýjy öldi. Apreliň soňky günlerinde, 2025-nji ýylyň 28-nji aprelinde Saada welaýatynyň golaýynda geçirilen operasiýada 47 raýat adamyň ölendigi hasabatda öz beýanyny tapdy.

Pentagonyň öz maglumatlaryna görä, geçen ýyl geçirilen harby operasiýalarda jemi 153 raýat öldi we 243 raýat ýaralandy . Şeýle hem hasabatda ABŞ-nyň goşunynyň gönüden-göni ýa-da gytaklaýyn gatnaşan 15 dürli hüjümi üçin resmi derňew we derňew işleriniň henizem dowam edýändigi nygtaldy. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň Karib we Pacificuwaş umman sebitlerinde neşe gaçakçylygynda güman edilýän deňiz gämilerine garşy 1-nji fewralda raýat ýitgisiniň ýokdugy öňe sürüldi.

Adam hukuklaryny goraýjy guramadan (HRW) uruş jenaýatlaryny derňemäge çagyryş

Bu haýran galdyryjy hasabat ýaýradylandan soň halkara hukuk guramalary gyssagly çäre gördüler. Human Rights Watch (HRW) 80 parahat ilatyň ölen Ras Isa Port hüjüminiň halkara hukugynyň çäginde gözden geçirilmegini isledi. HRW dünýä jemgyýetçiligine "uruş jenaýatynyň" çäginde garaşsyz we aç-açan derňew açmak üçin gyssagly çagyryş berdi, bu hüjümiň raýat infrastrukturasyna gönükdirilendigini ýa-da ýokdugyny anyklamak üçin.

ABŞ-nyň administrasiýasy tarapyndan parahat ilatdan ölenler barada yglan edilen resmi sanlar sebitdäki garaşsyz synçylar tarapyndan ýeterlik däl. Gra civildanlyk urşy we Yemenemendäki daşary ýurt harby interwensiýalary barada garaşsyz maglumatlary berýän Yemenemen Maglumat Taslamasy, ABŞ operasiýalarynda parahat ilatdan ölenleriň sanynyň has agyrdygyny öňe sürýär. Gurama tarapyndan neşir edilen maglumatlara görä, ABŞ-nyň hüjümleri netijesinde ölen raýatlaryň sany Pentagonyň aýdyşy ýaly 153 däl-de, azyndan 238 adam hasaba alyndy. Bu gapma-garşylyk Waşingtonyň harby amallardaky aç-açanlygy baradaky jedelleri güýçlendirdi.