ABŞ-nyň metbugatyndan Gaza talaplary: Kuşner we Bleýr ikinji tapgyra çykýarlar

Eastakyn Gündogardaky diplomatik işjeňlik ýene-de ýokary derejesine ýetýär. ABŞ-nyň metbugatynda we Ysraýylda ýerleşýän neşirlerde öňe sürülýän aýyplamalara görä, möhüm bir delegasiýa Gazada hemişelik parahatçylygy ornaşdyrmak we ýaraşyk prosesiniň ikinji tapgyryna geçmek üçin sebite gonmaga taýynlanýar. Geňeşiň utgaşdyrylyşynda ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň 20 maddadan ybarat Gaza meýilnamasyny öňe sürmek üçin hereket edýän delegasiýa Ysraýyl we Müsürde ýokary derejeli aragatnaşyk saklar.

Kuşnerden, Bleýrden we Mladenowdan Middleakyn Gündogaryň möhüm bellikleri

Ysraýylyň i24 habar teleýaýlymy tarapyndan paýlaşylan maglumata görä, bu möhüm syýahatda Gazanyň Parahatçylyk Geňeşiniň ýokary wekili Nikolaý Mladenow we Iňlis premýer-ministri Toni Bleýr ABŞ-nyň işgärleri Kuşner bilen ýoldaş bolar. Delegasiýanyň ilkinji duralgasy Ysraýyl bolar. Bu ýerde geçiriljek gepleşikleriň esasy gün tertibi, Trump tarapyndan taýýarlanan 20 maddadan ybarat Gazanyň meýilnamasynyň ýerine ýetirilmegi we taraplaryň arasynda barlyşyk üçin esas döretmekdir. Delegasiýa Ysraýylda gatnaşyklaryndan soň Müsüriň paýtagty Kaire gidip, araçy ýurtlaryň wekilleri bilen duşuşar we parahatçylyk ýol kartasyny durmuşa geçirmek üçin anyk ädimleri kesgitlär.

Hamasyň ýaragsyzlanmagy we ikinji tapgyra gapma-garşylyk

“Axios” habar saýty tarapyndan berlen jikme-jikliklere görä, Gaza Parahatçylyk Geňeşiniň üstünde işleýän meýilnamasynyň ikinji tapgyry, esasan Hamasy ýaragsyzlandyrmak we Ysraýyl güýçlerini Gaza zolagyndan çykarmak. Geňeş çeşmeleri Waşington bilen Tel Awiw administrasiýalarynyň Hamasyň ýaragsyzlanmagy barada doly ylalaşýandygyny mälim etdi. Şeýle-de bolsa, atyşygyň ikinji tapgyryna geçişdäki näbellilikler, edilmeli ädimleriň wagty we howpsuzlyk aladalary iki tarapyň arasynda çynlakaý çekişmelere sebäp bolýar.

Beýleki tarapdan, Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahunyň we hökümet kabinetiniň ABŞ-nyň bu meýilnamasyna gaty şübheli garaýandyklary aýdylýar. Hususan-da, oktýabr aýynda geçiriljek Ysraýylda geçiriljek umumy saýlawlar bu meseläni içerki syýasat nukdaýnazaryndan aşa duýgur bir meselä getirýär. Netanýahu ozal Parahatçylyk Geňeşi tarapyndan hödürlenen 15 elementli ikinji tapgyr meýilnamasyny düýbünden ret edendigini habar berdi.

Ot açyşlygyň ýol kartasy we taraplaryň şertleri

Gazanyň Parahatçylyk Geňeşiniň ýokary wekili Nikolaý Mladenow ozalky çykyşynda Hamasyň ikinji tapgyryň durmuşa geçirilmegini göz öňünde tutýan giňişleýin kartany kabul edendigini aýtdy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump hem Geňeşiň Hamas we Gazadaky beýleki ýaragly toparlar bilen ýarag goýmak barada ylalaşyk gazandyklaryny mälim etdi.

Beýleki tarapdan Hamas ganaty, gepleşiklere we araçylaryň tekliplerine konstruktiw çemeleşýändiklerini tassyklaýar we esasy şertleriniň Ysraýyl hüjümleriniň doly bes edilmegi we takyk tertibi kesgitlemekdigini aýdýar. Mundan başga-da, Hamas, ikinji tapgyra geçmek üçin Ysraýylyň birinji etapdaky ähli borçlaryny doly ýerine ýetirmelidigini nygtaýar. Rememberadyňyzda bolsa, tussaglaryň alyş-çalşyny we ynsanperwer kömegini ýokarlandyrmagy öz içine alýan birinji etap 2025-nji ýylyň 10-njy oktýabrynda güýje girdi, emma Ysraýylyň harby operasiýalary we ynsanperwer kömegini çäklendirmek sebäpli bu iş kesildi. Bu aralykda, Gazanyň administrasiýasynyň milli komiteti sebitiň administratiw gözegçiligini ele almak üçin ähli institusional we amaly taýýarlyk işleriniň tamamlanandygyny habar berdi we gulluga taýýardygyny mälim etdi.