ABŞ-nyň prezidenti Trump-dan Siriýanyň taryhy karary: Terrorçylyk sanawyndan aýrylar

36-njy neşir Ankara tarapyndan geçirildi. NATO-nyň döwlet we hökümet baştutanlary sammiti global syýasatyň ugruny üýtgetjek möhüm sözlere şaýat boldy. Sammitden soň Siriýanyň prezidenti Ahmed Şara bilen ikitaraplaýyn duşuşygyndan öň metbugat işgärlerine ýüzlenip, Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti Donald Trump sebitdäki deňagramlylygy bütinleý sarsdyrjak beýanat berdi.

Siriýa Terrorçylyk sanawyndan aýrylýar

Siriýanyň "terrorçylygy goldaýan döwletleriň sanawyndan" aýryljakdygy baradaky metbugat soragyna jogap beren Trump, Şara administrasiýasynyň işine ýokary baha berdi. Trump: "Meniň pikirimçe, muny ederin öýdýärin. Näme üçin beýle etmerin? Şara hakykatdanam gowy bir iş etdi. Belki, özi-de özi terbiýeläp bilerdi, ýöne bu gaty ýerlikli sorag. Bu meselede haýsydyr bir mesele barmy? Meniň pikirimçe, hökman etmeli. Hawa, Siriýany sanawdan aýyraryn." Siriýanyň Liwan we Hizbullah meselesinde ABŞ-ny goldap-goldamajakdygy soralanda, ol: "Kömek edip bilerler, wagtyň geçmegi bilen göreris. Bu ugurda uly ösüşler gazanýarys"

Trumpyň Erdogan bilen Netanýahunyň arasyndaky gatnaşyklar baradaky teswir

Prezident Rejep Taýyp Erdogan bilen Ysraýylyň premýer-ministri Binýamin Netanýahu arasyndaky gatnaşyklara baha bermek bilen, Trump iki lideriň ylalaşyp bilmejekdigini aýtdy. Trump: "Erdogan Netanýahunyň dosty däl, olar bilen oňuşmaýarlar. Knowöne bilýärsiňizmi, Erdogan meniň üçin hemişe uly hyzmatdaş bolupdy. Türkiýe uly ýarany we NATO-nyň möhüm ýurdy." Ysraýyl üçin taryhy ähmiýetiniň bardygyny öňe süren Trump, "Amerikanyň Birleşen Ştatlarynyň prezidenti bolmadyk bolsam, şu gün Ysraýyl diýilýän döwlet bolmazdy. Ysraýyl üçin hiç bir Amerikanyň prezidentiniň etmedik zatlaryny etdim"

Eýrana we nebit bazarlaryna ýadro gatyşmagy

ABŞ we Ysraýylyň Eýrana garşy alyp barýan harby amallaryny "Eýrany ýadro ýaragsyzlandyrmak prosesi" hökmünde häsiýetlendirip, Tähran administrasiýasynyň hiç haçan ýadro ýaragynyň bolmajakdygyny aýtdy. Trump: "Olaryň özleri hiç haçan ýadro ýaragynyň bolmajakdygyny boýun aldylar, ýöne hemişe problemalary döretmegi dowam etdirýärler. Olar bilen hroniki mesele bar" -diýdi. Dünýäde diňe ABŞ-nyň Eýranda ýerasty ýadro materiallaryny çykaryp bilýän ýörite enjamlarynyň bardygyny öňe süren Trump, uran düýbünden ýok edilse ýa-da täze şertnama baglaşylsa sebite gidip biljekdigini aýtdy. Dünýä energiýa bazarlary barada durup geçen Trump, geçen aý nebitiň bahasynyň 50 göterim pese gaçandygyny ýatlatdy we “Her gezek Eýrany nyşana alanymyzda nebitiň bahasy birneme ýokarlanýar” diýdi.

Ysraýylyň Liwandan çykmagy we EUB bilen gatnaşyklary

Ysraýyl goşunynyň Liwanyň günortasyndaky harby güýjüni bes edip-etmejekdigi baradaky soraga Trump premýer-ministr Netanýahu bilen duşuşandygyny habar berdi. Trump: "Hawa, goşunlaryny yza çekerler öýdýärin. Olar hem muny isleýärler. Liwan bilen gowy düşünişip, şertnama baglaşmagy gaty gowy ýagdaý. Ylalaşyk gazanyldy, olar ol ýerden giderler we meniň pikirimçe bu proses gaty gowy gutarar". Unionewropa Bileleşigi (EUB) bilen gatnaşyklara ýüzlenip, Trump EUB-ne agza ýurtlaryň ençeme ýyl bäri ABŞ-dan ykdysady taýdan peýdalanýandygyny öňe sürdi. Trump "Geljekde theB bilen näme boljagyny göreris. Biz bu ýurtlaryň hersine gaty ýakyn, emma ABŞ-dan ençeme ýyl bäri peýda görýärler. Şara ýaly; Siriýadan hem peýda gördüler. Şara Siriýany aýak astyna alýar, menem ABŞ" -diýdi. Ahyrynda ABŞ-nyň ozalky administrasiýalaryny berk tankyt eden Trump Siriýanyň lideri Şara: "Bir ýarym ýyl öň Waşingtona giden bolsa, şol döwürde gaty howply ýer bolany üçin ömründen gorkmalydy"