ABŞ-nyň prezidenti Trump-nyň Eýran baradaky beýany: Uruş ýakyn wagtda gutarar

ABŞ-nyň prezidenti Trump, 3-nji noýabrda geçiriljek Kongresiň orta möhletli saýlawlaryndan öň Kanzas Siti radiosyna beren interwýusynda Eýran bilen dowam edýän konfliktlere baha berdi. Prezident Trump sebitdäki häzirki ýagdaýyň ýakyn wagtda gutarjakdygyny we uruş gutarandan soň dünýä bazarlarynda möhüm üýtgeşmä garaşylýandygyny aýtdy.

Iranadro ýaraglary barada Eýrandan haýsy kepillik garaşylýar?

ABŞ-nyň prezidenti Trump ýadro ýaraglary meselesiniň Tähran administrasiýasy bilen alnyp barylýan işiň özenidigini aýtdy. ABŞ-nyň Eýrandan "hiç haçan ýadro ýaragyny almajakdygy" barada anyk kepilnama garaşýandygyna ünsi çeken Trump, bu şerti berjaý etmegiň diplomatik çözgüt üçin ileri tutulýan ugurdygyny aýtdy. Eýranyň şertnama baglaşmaga taýýardygyny öňe süren Trump, prosesiň tehniki jikme-jiklikleri ýa-da mümkin boljak şertnamanyň möhleti barada takyk maglumat bermedi.

Urşuň gutarmagy nebitiň bahasyna nähili täsir eder?

ABŞ-nyň prezidenti Trump, Eýran bilen söweşiň ýangyjyň bahasyna gönüden-göni täsir edýändigini aýtdy. Trumpurt boýunça ýangyjyň ýokary bahasyna baha beren Trump, konfliktleriň soňlanmagy bilen nebitiň bahasynyň çalt peseljekdigini çaklaýandygyny aýtdy. Bu beýannamalar, energiýa bazarlaryndaky näbelliligiň geosyýasy dartgynlyk bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny ýüze çykardy.

ABŞ-nyň prezidenti Trump, Kanzas Siti radiosynyň üsti bilen 3-nji noýabrda geçiriljek Kongresiň aralyk saýlawlaryndan biraz öň Eýran bilen dowam edýän söweşiň ýakyn wagtda gutarjakdygyny aýtdy. Tährandan ýadro ýaraglary barada kepilliklere garaşýandyklaryny gaýtalap, Trump konfliktleriň soňlanmagy bilen ýangyç bahalarynyň arzanlajakdygyny aýtdy.

Halkara gatnaşyklarynda döwletara ýadro işlerine gözegçilik we energiýa bazarlarynyň durnuklylygy degişli ýurtlaryň daşary syýasat strategiýasynyň esasyny düzýär. Şeýle amallar diplomatik kanallary ulanmak we synçy statusy bolan halkara guramalary barlamak arkaly amala aşyrylýar we taraplaryň arasyndaky şertnamalar resmi şertnamalarda ýazylýar.

Netije

ABŞ-nyň prezidenti Trumpyň aýdanlary, administrasiýanyň ýadro ýaragsyzlanmagyny daşary syýasatda ileri tutulýan ugur hökmünde görýändigini we bu meselede eglişiksiz pozisiýasyny saklaýandygyny görkezýär. Mundan başga-da, içerki saýlawlarda ýokary ýangyç bahalarynyň saýlawçylara edýän täsirini azaltmak üçin daşary syýasatda bolup geçen wakalary ykdysady argument hökmünde ulandy diýlip hasaplanýar.

Eýranyň şertnama baglaşmaga taýýardygy, diplomatik çözgüt üçin gapynyň açykdygyny, ýöne bu çözgüdiň ABŞ tarapyndan kesgitlenen howpsuzlyk şertlerine baglydygyny görkezýär. Netijede sebitdäki harby dartgynlygy azaltmak, ýadro howpsuzlygy we dünýä energiýa bazarlaryny deňleşdirmek üçin möhüm çäk hasaplanýar.

Mümkin täsirler

Urşy bes etmegi goldaýan beýannamalar, dünýä energiýa bazarlarynda üpjünçilik howpsuzlygy aladalaryny azaltmak bilen nebitiň bahasyna peselip biler. Bu ýokary inflýasiýa we energiýa çykdajylary bilen göreşýän ýurtlaryň ykdysadyýetine oňyn täsir edip biler we bazarlardaky näbellilikleri bölekleýin ýok edip biler.

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň ýadro ýaragyna kepillik bermek islegi, Eýranyň içerki syýasy deňagramlylygy we sebitdäki beýleki gatnaşyjylar bilen gatnaşyklary boýunça täze diplomatik işe başlap biler. Bu umyt sebitdäki ýurtlaryň arasyndaky dartgynlygyň ugruny üýtgedip biler, şeýle hem halkara jemgyýetçiliginiň ýadro gözegçilik mehanizmlerine bolan gyzyklanmasyny artdyryp biler.