Adalat agzybirligi partiýasynyň 2019-njy ýyldaky jemleýji hasaby barada Konstitusiýa kazyýetiniň karary

2026-njy ýylyň 26-njy martynda kabul edilen karar bilen, Konstitusiýa Kazyýeti Adalat Agzybirligi partiýasynyň 2019-njy ýyldaky soňky hasaplaryny gözden geçirdi. Gözlegiň netijesinde, partiýanyň girdejileriniň we çykdajylarynyň 2820 belgili Syýasy partiýa kanunyna laýyklykda dogry we deňdigi anyklandy we biragyzdan tassyklandy.

2021-nji ýylyň 4-nji martynda geçirilen ýygnakda, barlag işiniň birinji tapgyrynda, Konstitusiýa kazyýeti partiýa guramalarynyň sanawynda işjeň görünýän 11 welaýat guramasynyň soňky hasabat hasabatynyň berilmeýändigini kesgitledi. Hasaba alyş ulgamyndaky bu kemçilikler we bökdençlikler sebäpli Ankara Baş prokuraturasyna jenaýat işi açmak kararyna gelindi. Amalyň dowam etmeginde, tarap tarapyndan iberilen goşmaça resminamalara we Hasap kazyýeti tarapyndan taýýarlanan iş derňew hasabatyna laýyklykda, 2019-njy ýyl üçin maliýe hasabatlarynyň kanuny kanunlara laýyklygy ahyrsoňy hasaba alyndy.

Syýasy partiýalaryň maliýe barlagy Konstitusiýa kazyýetiniň döredilmegi we kazyýet işleriniň 6216 belgili Konstitusiýasyna we Kanunyna laýyklykda amala aşyrylýar. Taraplar baş edaralarynyň we welaýat guramalarynyň ähli girdejilerini we çykdajylaryny ýazga alnan we aç-açan resminama ulgamynda saklamaga borçly. Bu amalda ýüze çykarylan kemçilikler, degişli kanun maddalaryna laýyklykda kanuny sanksiýalara sebäp bolup biler.

Näme üýtgedi?

• Partiýanyň 2019-njy ýyldaky iň soňky hasabyna goşulan 18,755 TL girdejisiniň kanunylygy we 18,353.51 TL çykdajylary tassyklandy.
• Baş edaranyň çykdajylarynyň (wekilçilik, kanselýariýa, kärende tölegi, abatlaýyş we ş.m.) kanunçylyga laýyklykda resminamalaşdyrylandygy tassyklandy. ýetdi.

Kime degişlidir?

Bu karar Adalat Bileleşiginiň partiýasynyň ýolbaşçylaryna, partiýanyň maliýe işgärlerine we syýasy partiýalaryň maliýe barlaglaryna gözegçilik edýän gözegçilik edaralaryna gönüden-göni degişlidir.

täsirlilik

Karar 2026-njy ýylyň 26-njy martynda güýje girdi.

Netije

Konstitusiýa kazyýetiniň karary, syýasy partiýalaryň maliýe aç-açanlygy we jogapkärçilik ýörelgelerini berjaý etmeginiň hökmanydygyny ýene bir gezek açdy. Ilkinji derňewde ýüze çykarylmadyk hasaba alynmadyk amallar we doly däl habarnamalar syýasy partiýalaryň diňe bir baş edara derejesinde däl, eýsem ähli guramaçylyk derejelerinde hem tertipli buhgalteriýa ulgamynyň bolmalydygyny görkezýär.

Maliýe barlagynyň çynlakaýlygy taraplaryň halka bolan ynamyny saklamak üçin möhüm ähmiýete eýe. Karar, kanuny borçlaryny ýerine ýetirýän syýasy guramalaryň audit işlerini üstünlikli tamamlap biljekdigini subut edýär, ýöne doly däl habarnamalar kazyýet işlerine sebäp bolýar.

Mümkin täsirler

Bu ösüş, beýleki syýasy partiýalar üçin maliýe hasaba alyş ulgamy barada duýduryş bolup biler. Syýasy partiýalara welaýat we etrap guramalarynyň çykdajylaryny goşmak üçin has seresap hasabat ulgamyny döretmegine garaşylýar. Mundan başga-da, barlag wagtynda ýüze çykarylan näsazlyklary jenaýat şikaýatlaryna öwürmek, taraplaryň maliýe işleri bölümlerinde hünär derejesini ýokarlandyryp biler.

Geljekki derňewlerde, Konstitusiýa kazyýetiniň bu karary görelde bolup biler we hasaba alynmadyk girdejileriň we çykdajylaryň döredilmegine garşy has berk audit mehanizminiň işlemegine sebäp bolup biler.