AIPAC-dan Eýran-ABŞ Memorandumyna tankyt: Howply eglişikler

Ak tam Eýran bilen iň soňky memorandum Amerikan-Ysraýyl jemgyýetçilik gatnaşyklary komiteti (AIPAC) tarapyndan berk tankyt edildi. Beýanatda Hormuz bogazynyň açylmagy üçin Tährana berlen ykdysady ýeňillikleriň we doňdurylan 100 milliard dollarlyk gaznanyň boşadylmagynyň ABŞ-nyň strategiki pozisiýasyny gowşadandygy mälim edildi. Mundan başga-da, urany baýlaşdyryş desgalaryny ýapmazlyk ýaly möhüm harby elementleriň ýitirilendigi nygtaldy. AIPAC-yň habaryna görä, Eýranyň ballistik raketasyny we pilotsyz howa ulaglary programmalaryny duruzmak zerurlygy şertnamanyň esasy kemçiliklerinden biridir. Beýanatda bu ýagdaýyň Ysraýylyň howpsuzlygyna çynlakaý howp salýandygy we Hizbullahy ýaragsyzlandyrmak tagallalaryna zyýan ýetirip biljekdigi aýdylýar. Bu ýagdaýyň iýun aýynda ABŞ-nyň goldawy bilen amala aşyrylan Ysraýyl-Liwan ýaraşyk şertnamasyna-da howp abandyryp biljekdigi öňe sürüldi. Bu maliýeleşdirmegiň Ynkylap goragçylary goşunyna uly artykmaçlyk berjekdigi we Tähranyň peýdasyna sebitdäki güýç balansynda düýpli üýtgeşmelere sebäp bolup biljekdigi öňe sürüldi. Şeýle hem, şertnamanyň 14-nji maddasyna laýyklykda Birleşen Milletler Guramasynyň Howpsuzlyk Geňeşiniň hökmany karary bilen kabul edilmelidigi we bu ýagdaýyň Kongresiň halkara şertnamalarynda konstitusiýa ähmiýetini äsgermezlik edýändigi öňe sürüldi. Yslamabat ylalaşygy diýlip atlandyrylýan bu şertnama sanly gol çekildi we 18-nji iýunda güýje girdi. Ylalaşyk Liwan ýaly Hormuz bogazyny açmak we ABŞ-nyň deňiz gabawyny ýatyrmak ýaly möhüm zatlary öz içine alýar. Bu wakalar sebitde bolup biläýjek dartgynlyklar we syýasy hereketler barada näbellilik döredýär.

Yslamabat ylalaşygynyň sebitdäki parahatçylyga goşant goşmak mümkinçiligine garamazdan, tankytçylar tarapyndan onuň gerimi we Eýranyň borçnamalarynyň ýeterlik däldigi tankyt edilýär. Kongresiň geljekde şeýle halkara şertnamalarynda has işjeň rol oýnajakdygyna we ABŞ-Eýran gatnaşyklarynyň nähili emele geljekdigine sabyrsyzlyk bilen garaşylýar.