Altyn bazardaky taryhy üýtgeşiklik: Kiçi magdançylar ABŞ-ny taşlady

Dünýä gymmat bahaly metal bazarlarynda oýun üýtgedýän ösüş boldy. Köp ýyl bäri dünýä altyn önümçiliginde esasy hyzmatdaşlaryň biri bolan Amerikanyň Birleşen Ştatlary (ABŞ) 2025-nji ýyldaky maglumatlara görä garaşylmadyk bäsdeşden yza galdy. Günbatar Afrikanyň Gana ýurdy, adatdan daşary ýyllyk önümçiligi bilen ABŞ-ny yzda galdyryp, dünýä ligasynyň başyna çykdy. Bu taryhy üstünligiň aňyrsynda ägirt uly magdan kartelleri däl-de, ýerli we kiçi öndürijiler bar.

Kiçi önüm öndürijileriň ýeňşi: Global balanslar täzeden ýazylýar

Gananyň magdan palatasy tarapyndan yglan edilen resmi maglumatlar altyn pudagynda güýç balansynyň nähili üýtgändigini görkezdi. Geçen ýyl bilen deňeşdirilende 2025-nji ýylda altyn önümçiligini 23,41 göterim ýokarlandyran Gana jemi 185 tonna (takmynan 5,94 million unsiýa) altyn öndürdi. Bu ajaýyp çykyş, Ganany 157 tonna önümçilik derejesinde galan ABŞ-dan yzda galyp, dünýä reýtinginde altynjy orny eýeledi. Senagat wekilleri bu ýokarlanmanyň dünýä bazarlaryna uzak möhletleýin täsir etjekdigini bellediler.

Gananyň bu üstünligini gyzykly eden zat, önümçiligiň dinamikasydy. Onlyurtda işleýän kiçi göwrümli magdançylar diňe altyn önümçiliginiň 52,4 göterimini tutup, taryhy rekord goýdy. Şeýlelikde, kiçi öndürijiler iri taryhy köpmilletli magdan kompaniýalaryny ýurduň taryhynda ilkinji gezek yzda galdyrdylar.

Şol döwürde iri kärhanalaryň önümçiligi takmynan 3 göterim azaldy, 2,92 million unsiýadan 2,83 million unsiýa çenli. Bu gurluş özgerişliginde, Gana hökümetiniň hasaba alynmadyk altyn söwdasynyň, pudak düzgünleriniň we 2025-nji ýylda işe girizilen Gana altyn geňeşiniň utgaşdyryş tagallalarynyň öňüni almak üçin özgertmeleri aýgytly rol oýnady. Bu artýan tendensiýanyň geljekdäki çaklamalarda dowam etmegine garaşylsa-da, Gananyň Magdanlar palatasy geljek döwür üçin önümçilik maksadyny 6,1 million bilen 6,7 million unsiýa aralygynda kesgitledi.

Global altyn ligadaky iň soňky ýagdaý: Kim ýokarda?

Iň ýokary ýurtlar dünýädäki altyn öndürijileriniň sanawynda öz ornuny saklaýarlar. Hytaý ýyllyk önümçiligi 385 tonna bilen sanawyň başynda öz ornuny berkitýän bolsa, 345 tonna Russiýa, 293 tonna Awstraliýa. Kanada 213 tonna bilen dördünji, Peru 209 tonna bilen bäşinji orunda. Gananyň altynjy orny eýeleýän dünýä ligasynda ABŞ 7-nji ýeri eýeledi.

Häzirki maglumatlara görä dünýäniň iň uly 10 altyn öndürijisi aşakdaky ýaly sanawda:

1. Hytaý: 385 tonna
2. Russiýa: 345 tonna
3. Awstraliýa: 293 tonna
4. Kanada: 213 tonna
5. Peru: 209 tonna
6. Gana: 185 tonna
7. ABŞ: 157 tonna
8. Özbegistan: 125 tonna
9. Meksika: 114 tonna
10. Indoneziýa: 104 tonna