Angliýada Andi Burnham Era: 'Mançesterizm' modeli we ykdysady synaglar

Angliýanyň täze premýer-ministri Andy Burnham ýurduň ykdysadyýetini düýpgöter üýtgetjek döwlete gönükdirilen täze ösüş modelini hödürleýär. Burnhamyň ýolbaşçylygyndaky hökümet; Çäklendirilen býudjet çeşmelerine garamazdan, senagatlaşmagy janlandyrmagy, sosial ýaşaýyş jaý maýa goýumlaryny artdyrmagy we sebit hökümetleriniň ygtyýarlyklaryny giňeltmegi maksat edinýän ägirt uly ýol kartasyny çyzdy. Bu giňişleýin ykdysady özgerişligiň ilkinji anyk ädimi, energiýa töleglerine salgyt ýüküni ýeňilleşdirmek bilen edildi.

Iňlis senagatynda täze döwür: "Mançesterizm" we lokalizasiýa

Premýer-ministr Andy Burnham Angliýany 1980-nji ýyllardan bäri bar bolan aşa merkezleşdiriji we hususylaşdyrmak çemeleşmesinden daşlaşdyrmagy meýilleşdirýär. Mançesterizm diýlip atlandyrylýan we Burnhamyň Mançester şäheriniň häkimi wezipesinde işlän döwründe ýerli ösüş tejribelerine esaslanýan bu täze taglymat, Londonyň monopoliýasyndan ykdysady güýji alyp, sebitlere ýaýratmagy maksat edinýär. Burnham ýurdy täzeden senagatlaşdyrjakdyklaryny mälim etdi we döwlet satyn alyşlarynyň içerki önümçilige we Iňlis senagatyna goldaw beriljekdigini aýtdy. Şunuň bilen baglylykda, geljek 10 ýyly öz içine alýan strategiki ösüş meýilnamasynyň şu ýylyň ahyrynda halka mälim edilmegine garaşylýar.

Hökümetiň ilkinji anyk çäresi hökmünde, energiýa tölegleri üçin goşulan baha üçin 5 göterim salgydyň (goşulan baha üçin salgydyň) 1-nji oktýabrdan güýje girjekdigi mälim edildi. Bu düzgüniň kömegi bilen öý hojalygynyň ýylda ortaça 45 funt sterling tygşytlamagyna garaşylýar we bu ädim tutuş ýurt boýunça inflýasiýany 0,1 göterim azaldar.

HPG-dan çäklendirilen býudjet we möhüm jemgyýetçilik çykdajylary duýduryşlary

Sosial ýaşaýyş jaý maýa goýumlary, goranyş çykdajylaryny köpeltmek we içerki önümçiligi goldamak ýaly Burnham tarapyndan wada berlen taslamalar üçin iň uly päsgelçilik, döwlet maliýeleşdirmesiniň dar meýdanydyr. Düýbi Angliýada ýerleşýän akyl merkezi Rezolýusiýa fondy hökümetiň maliýe düzgünleriniň çäginde mugt gaznasynyň çäginiň 23,6 milliard funtdan takmynan 10 milliard funt sterlinge çenli azalandygyny görkezýär we sarp edilmäge taýyn goşmaça çeşmäniň ýokdugyny duýdurýar.

Halkara Walýuta Gaznasy ( HPG ) hem Iňlis ykdysadyýetini seljermekde şuňa meňzeş aladalary bildirdi. HPG, Angliýanyň häzirki býudjet tablisasynyň döwlet çykdajylarynyň köpelmegine ýol bermeýändigini aýtdy. Býudjet balansyny bozmazlyk üçin energiýa goldawynyň beýleki ugurlardaky tygşytlylyk bilen deňagramlaşdyrylmalydygyny aýdyp, Gazna Eastakyn Gündogardan gelip çykýan energiýa töwekgelçiliklerinden "seresap" bolmagy maslahat berdi. HPG, şeýle hem 2025-nji ýylda 1,4 göterim bolan Angliýanyň ykdysadyýetiniň ösüş depgininiň 2026-njy ýylda 1 göterime çenli azaljakdygyny çaklaýar.

Pul syýasatynda hereket etmek üçin inflýasiýa howpy we daralýan otag

Hökümetiň ýüzbe-ýüz bolýan ýene bir uly howpy, global geosyýasy dartgynlylyk sebäpli ýüze çykýan inflýasiýa basyşy. ABŞ bilen Eýranyň arasyndaky wagtlaýyn şertnama energiýa bahalarynyň arzanlamagy sebäpli Angliýada ýyllyk inflýasiýa 2,6 göterime çenli azaldy. Maý aýynda bu görkeziji 2,8 göterim boldy. Şeýle-de bolsa, iki ýurduň arasyndaky dartgynlylygyň gaýtadan güýçlenmegi, energiýa çykdajylary arkaly inflýasiýanyň döremegine töwekgelçilik döredýär.

wellurduň meşhur pikir merkezlerinden biri bolan Milli Ykdysady we Durmuş Barlaglary Institutynyň ( NIESR ) seljermesine görä, iýun aýynda çökgünlik sebäpli döredilen oňyn atmosfera gysga ömürli bolar. Iýul aýyndan başlap inflýasiýanyň ýene-de ýokarlan tendensiýa girmegine garaşylýar we bu tendensiýanyň 2027-nji ýylyň birinji çärýegine çenli dowam etmegine garaşylýar. Bu ýagdaý Angliýa Bankynyň (BoE) göterim derejesini peseltmek prosesini kynlaşdyryp, Burnham hökümetiniň ösüş maksatlaryna hasam basyş edip biler.