Angliýanyň koroly Çarlz III-den taryhy sapar: Türkiýe tarapyndan goldanýan ekologiýa taýdan arassa Kembrij merkezi metjidinde korol gonmagy

Angliýanyň koroly Çarlz III "Europeewropanyň ekologiýa taýdan arassa ilkinji metjidi" adyna eýe bolan we Türkiýanyň uly goldawy bilen gurlan Kembrij merkezi metjidine taryhy sapar etdi. Iňlis monarhiýasynyň taryhynda bir patyşanyň ilkinji resmi metjidi sapary sebitdäki musulman jemgyýeti we iki ýurduň arasyndaky medeni gatnaşyklar üçin möhüm öwrülişik hökmünde hasaba alyndy. Saparyň dowamynda korol Çarlz musulman jemgyýetiniň öňdebaryjy wekilleri, alymlar we diplomatlar bilen duşuşdy.

Iňlis monarhiýasynyň taryhynda ilkinji we manyly sowgatlar

Türkiýanyň Londondaky ilçisi Osman Koraý Ertaş , Kembrij metjidiniň gaznasynyň howandarlyk geňeşiniň agzalary Zeýnep Koşkun Koç we Prof. Doktor Selim Argun we 19 ýaşynda yslam dinini kabul eden meşhur Iňlis gözlegçisi-ýazyjysy Abdülhakim Myrat gatnaşdy. Bu sapar bilen Angliýanyň dini we medeni dürlüligine berýän ähmiýetini ýene bir gezek görkezen korol Çarlz, türk senetlerini we yslam ylymlarynyň taryhyny alamatlandyrýan aýratyn sowgatlar bilen gowşuryldy. Selimiýe metjidiniň ajaýyp gümmez arhitekturasy bilen ylhamlanan Paşabahçe tarapyndan taýýarlanan aýna kagyz agramy, prof. Mundan başga-da, apapy Merkezi esaslandyryjylaryndan merhum Ersin Aryoglunyň goldawy bilen taýýarlanan we Yslam siwilizasiýasy tarapyndan adamzada hödürlenen ylmy bilimleri hödürleýän "Yslamdaky ylym we tehnologiýa" sergisi hem myhmanlara hödürlendi.

Prezident Erdoganyň korol Çarlz üçin ýörite haty

Kembrij metjidiniň gaznasynyň howandarlyk geňeşiniň agzasy Zeýnep Koşkun Koç sapardan soň eden çykyşynda monarhiýanyň taryhynda ilkinji gezek bir patyşanyň metjide resmi taýdan baryp görendigini aýtdy. Şa zenany Elizelizaweta II iň soňky gezek 2002-nji ýylda bir metjide baryp görendigini, şondan bäri 20 ýyldan gowrak wagt bäri beýle saparyň bolmandygyny ýatladýan Koç bu duşuşygyň taryhy ähmiýetini görkezdi. Saparyň dowamynda oňa Türkiýäniň prezidenti Rejep Taýyp Erdoganyň korol Çarlza ýazan ýörite haty hem gowşuryldy. Prezident Erdogan hatynda Yslamofobiýanyň we jynsparazlygyň dünýä derejesinde möwjeýän döwründe bolup geçen bu saparyň diýseň gymmatlydygyny aýtdy. Patyşa Çarlz haty uly höwes bilen kabul edip, Türkiýa gitmek isleýändigini we çakylyga oňyn garaýandygyny aýtdy. Koç metjidiň gurluşygynda Türkiýäniň we esasanam Prezident Erdoganyň öňdengörüjilikli goldawynyň aýgytly rol oýnandygyny aýtdy.

Europeewropanyň ilkinji ekologiýa taýdan arassa we baýrakly ybadathanasy

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň gatnaşmagynda 2019-njy ýylda resmi taýdan açylan Kembrij merkezi metjidi häzirki zaman binagärçiligini ekologiýa taýdan arassa tehnologiýalar bilen garyşdyrýan gurluşy bilen ünsi özüne çekýär. Jemi 23 halkara baýragyna eýe bolan ybadathana uglerod aýak yzyny nol etmek maksady bilen guruldy. Dizaýny Yslam estetikasyny Kembrijiň ýerli binagärlik gurluşy (esasanam Korol kolleji kapeliniň janköýerleri we Wiktoriýa kerpiç önümleri) bilen garyşdyrýan metjit, durnukly tokaýlardan alnan agaç materiallar bilen guruldy. Gün panelleriniň kömegi bilen elektrik energiýasynyň 40 göterimini öndürýän metjitde ýagyş suwlary saklanýar we nahallary arassalamak we suwarmak üçin ulanylýar. Howa çalşygy tebigy ýagdaýda üpjün edilse-de, ýylylyk nasoslarynyň we akylly kislorod datçikleriniň kömegi bilen asman yşyklary gündiziň iň köp ulanylmagyna mümkinçilik berýär. Şol bir wagtyň özünde takmynan 1000 adamyň ybadat edip bilýän ekologiýa taýdan arassa binasy, binagärlik zehini üçin korol Çarlzdan doly bellik aldy.

Sosial raýdaşlyk we dinler arasyndaky gepleşik merkezi

Kembrij metjidiniň gaznasynyň howandarlyk geňeşiniň agzasy professor Selim Argun we Iňlis ýazyjysy Abdülhakim Myrat metjidiň diňe bir ybadat mekany bolman, eýsem sebitdäki dürli ynanç toparlaryny birleşdirýän jemgyýetçilik merkezi hökmünde hem işleýändigini aýtdy. Şol gün Kembrijiň şäher statusyna eýe bolmagynyň 75 ýyllygynyň bellenilendigini mälim eden professor Selim Argun, iş meýilnamasyna garamazdan korol Çarlzyň bu sapary ýatyrmaýandygyny aýtdy. Çarlzyň sapary wagtynda ýerli ýepiskopyň we ruhanynyň bolmagy dinler arasyndaky parahatçylyk habaryny güýçlendirdi. Covid-19 epidemiýasy wagtynda sanjym merkezi hökmünde hyzmat eden metjit, mätäç maşgalalara azyk kömegini berýär we ýaşlaryň gatnaşmagynda daşky gurşawy arassalamak ýaly sosial jogapkärçilik taslamalaryna ýolbaşçylyk edýär. Türk Dini Gaznasynyň (TDV) we Dini Işleriň Prezidentiniň ilkinji goldawy bilen ýüze çykan bu iş, Kembrij Metjitler Geňeşi, Kembrij Musulman Kolleji we Günorta Kembridgşirdäki beýleki dini jemagatlar bilen ýakyn aragatnaşyk saklamak arkaly Anadolynyň çuňňur paýhasyny Angliýanyň merkezine getirmegi dowam etdirýär.