Ankarada geçirilen NATO-nyň taryhy sammiti: Üç möhüm nukdaýnazardan dünýä güýçli habarlar

Türkiýanyň paýtagty Ankara, diplomatik we harby ugurlardaky taryhy günleriniň birine şaýat boldy. Şäheriň üç böleginde geçirilen ýokary derejeli guramalar bir wagtyň özünde Türkiýäniň global diplomatiýasyny, goranyş senagatyny we harby güýjüni dünýä arenasyna çykardy. Paýtagtyň demirgazyk-günbataryndaky TAI Kahramankazan desgalary, merkezdäki Prezident toplumy we gündogar okda ýerleşýän Aýyldyz merkezi dünýä liderlerini we global goranyş senagatynyň wekillerini kabul edip, taryhy diplomatik gatnawy geçirdi.

Ankaradaky taryhy diplomatik ulag: Dünýä liderleri paýtagtda duşuşdy

Ankaradaky howa transport infrastrukturasy döwlet we hökümet baştutanlaryny, daşary işler we goranmak ministrlerini we global goranyş ägirtleriniň wekillerini ýygnan bu ägirt sammit üçin doly derejede işledi. Leadersolbaşçylary we wekiliýetleri alyp barýan uçarlar bir wagtyň özünde Ankara howa menzilinde we Esenboğa howa menzilinde gondy. Bir wagtyň özünde 44 uçara hyzmat edip biljek derejä çenli giňeldilen Ankara howa menzili, garşylaýyş dabaralarynyň esasy merkezine öwrüldi.

Ankara howa menzilinde ilkinji bolup aýak basan adam, NATO-nyň Baş sekretary Mark Rutte boldy. Soň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň uçary uçuş-gonuş zolagyna gondy. Finlýandiýanyň prezidenti Aleksandr Stubb , Kanadanyň premýer-ministri Mark Karni , Gollandiýanyň premýer-ministri Rob Jetten , Lýuksemburgyň premýer-ministri Luk Friden , Belgiýanyň premýer-ministri Bart De Wewer , Germaniýanyň kansleri Fridrih Merz , Iňlis premýer-ministri Keir Starmer , Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sanç Ministrler tarapyndan Ankara howa menzilinde resmi dabara bilen garşy alnan liderleriň arasynda Daniýanyň premýer-ministri Mette Frederiksen bar.

Esenboğa howa menzili hem şuňa meňzeş intensiwlige şaýat boldy. Fransiýanyň prezidenti Emmanuel Makron , Litwanyň prezidenti Gitanas Nauseda , Sloweniýanyň premýer-ministri Janez Jansa , Polşanyň prezidenti Karol Nawrocki , Norwegiýanyň premýer-ministri Jonas Gahr dükany , Rumyniýanyň prezidenti Nikuor Dan , Slowakiýanyň prezidenti Bolgariýanyň premýer-ministri Rumen Radew , Islandiýanyň premýer-ministri Kriston Frostadóttir , Latwiýanyň prezidenti Edgars Rinkevics , Şwesiýanyň premýer-ministri Ulf Kristersson , Ukrainanyň prezidenti Wolodimir Zelenskiy , Çehiýanyň premýer-ministri Andreý Babis , Albaniýa Zoran Milanowiç , Günorta Koreýanyň prezidenti Li Jae Myung we Çehiýanyň prezidenti Petr Pawel Esenboga gondy.

Sosial toplumda adatdan daşary garşy almak we "Oval Office" stil sammiti

Prezident toplumynda kabul edişlikden we agşamlyk naharyndan öň görkezilen diplomatik yşaratlar ajaýyp pursatlara şaýat boldy. Mehter bileleşigi ýolbaşçylary garşylamak üçin dabara meýdançasyna gatnaşdy. Gresiýanyň premýer-ministri Kyriakos Mitsotakis we aýaly sebite gelende, Janissary topary tarapyndan "Ceddin Deden" gimni ýerine ýetirildi. Günüň öňüsyrasynda Sosial toplumda ýekelikde ýygnak geçiren ABŞ-nyň prezidenti Trump "Dombra" sazlary bilen garşylandy. Kabul edişlikden ozal dabara Mehter martyny uly gyzyklanma bilen diňländigi we hereketlerinden kanagatlanýandygyny görkezdi.

Prezident Rejep Taýyp Erdogan bilen ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň Sosial toplumdaky ofisinde geçirilen ikitaraplaýyn duşuşygyň formaty hem oýun çalşygy boldy. Türk diplomatiýasynda kadadan çykyp, Ak tamyň "Oval Office" stil ýygnaklaryna meňzeş düşünje durmuşa geçirildi. Metbugat agzalary diňe surata düşmek bilen çäklenmedik bu taryhy ýygnakda iki lider kameralaryň öňünde journalistsurnalistleriň soraglaryna göni jogap berdiler.

Sammite gatnaşan köp lider är-aýallary bilen paýtagta geldi. Fransiýanyň prezidenti Makron, Germaniýanyň kansleri Merz, Kanadanyň premýer-ministri Karni, Ukrainanyň prezidenti Zelenskiý, Çehiýanyň premýer-ministri Babis, Lýuksemburgyň premýer-ministri Friden, Belgiýanyň premýer-ministri Wewer, Litwanyň prezidenti Nauseda, Sloweniýanyň premýer-ministri Jansa, Polşanyň prezidenti Nawrocki, Bolgariýanyň premýer-ministri Radew we Gresiýanyň premýer-ministri Radot we Gresiýanyň premýer-ministri Radew we Gresiýanyň premýer-ministri Radew bar. Ispaniýanyň premýer-ministri Pedro Sançesiň aýaly Begona Gomez Ankara programmasyna gatnaşyp bilmedi, sebäbi Ispaniýanyň kazyýeti syýahat gadaganlygyny girizdi we özüne garşy geçirilen derňewiň çäginde pasportyny elinden aldy. Topluma gelen iň soňky lider bolan Italiýanyň premýer-ministri Jorjiýa Meloni , wise-prezident Cevdet ılmaz tarapyndan garşylandy. Bu ýagdaý, Trump bilen Meloniniň arasyndaky soňky dartgynlygy ýüze çykardy.

Aýylydyz ştab-kwartirasynda "Gök watan" täsiri bolan diplomatik tablisa

Milli Goranmak ministri araşar Güler tarapyndan myhman alnan Aýyldyz baş edarasynda NATO agza ýurtlaryň goranmak ministrleriniň hormatyna ajaýyp kabul edişlik geçirildi. "Türkiýäniň esarymaý we Staryldyz stoly" diýlip atlandyrylýan ýörite agşam naharyna "Medeniýetiň we mirasyň birleşdirilen tagamlary" şygary berildi. Gijäniň dowamynda NATO-nyň goranmak ministrlerinden başga-da hyzmatdaş hyzmatdaşlaryň goranmak ministrleri Awstraliýa, Japanaponiýa, Täze Zelandiýa we Günorta Koreýa hem gatnaşdy.

Menýudaky tagamlaryň hersine Türkiýäniň geosyýasy we medeni çuňlugyny alamatlandyrýan ýörite atlar berildi. Başlangyç menýusynda "Anadoly bilen ilkinji salamlaşma", "Gök watanyň yzlary" we "Egeýiň ajaýyplygy" atlary ileri tutuldy; Esasy tagamlarda “küpek ýolunyň mirasy” we “Sähranyň güýji” ýaly tematiki atlar ulanyldy. Türkiýäniň dürli künjeklerinden geografiki taýdan görkezilen önümler bu ýörite stolda garyndy.

Myhmanlara hödürlenýän menýuda Ankara bagşy, Afýon kolbasa, Aýaş pomidor, Denizli kekik, Kaýseri pastrami, Mersin geçi peýniri, Kars baly, Gelibolu lakerda, Kapıdağ gyrmyzy sogan, Seferihisar ukrop, Urla mastik artikoky we Sult ýaly artichoke we Sult ýaly çişler bar. Kayseri ravioli, Ankara dartylan gatyk we Karacabey pomidor pastasy bilen bilelikde esasy kurs bolup hyzmat etdi; Agaç odunyň üstünde bişirilen Ankara doner kebaby we Amasya sygyr eti gadyryny bildi. Çörek menýusynda Muğla limon kremi, Aýdyn injir, Antakýa kadaýf we Giresun hozy ýaly türk aşhanasynyň ajaýyp mysallary bar.

Hakan Fidanyň strategiki habarlary we howadaky üznüksiz howpsuzlyk galkany

Daşary işler ministri Hakan Fidan sosial media hasabynda "Sahna Ankarada taýyn" diýmek bilen sammitiň ähmiýetine ünsi çekdi. Fidan Ankarada kabul edilmeli kararlaryň diňe şu günki krizisleri çözmän, eýsem geljegiň Euroewro-Atlantik howpsuzlyk arhitekturasyny hem emele getirjekdigini aýtdy. Köpçülikleýin goranyşyň NATO-nyň esasy özenidigini aýdan Fidan, Europeanewropanyň goranyş başlangyçlarynyň ähli ýaranlardan ybarat bolmalydygyny aýtdy. Şeýle hem ministr Fidan Germaniýanyň, Angliýanyň, Fransiýanyň, Italiýanyň we Polşanyň Daşary işler ministrleriniň we EUB-niň Daşary işler we howpsuzlyk syýasaty boýunça ýokary wekili Kaja Kallas

gatnaşan çäkli gatnaşan ýygnakda möhüm howpsuzlyk meselelerini ara alyp maslahatlaşdy.

Sammitiň howpsuzlygy üçin Türk Howa Güýçleri iň ýokary derejede hüşgärdi. Konýadaky 3-nji esasy uçar bazasy serkerdeliginden uçup, howa arkaly duýduryş we gözegçilik (HİK) uçarlary, ýokary galkynyş wagtynda asmanda 60 sagat üznüksiz uçup, howa galkanyny döretdi. HIK uçarlary, 360 dereje skanirlemäge ukyply ösen radarlary bilen 400 kilometr aralygyndaky ähli howa we deňiz nyşanlaryny derrew anyklady we toplan maglumatlaryny ýerüsti operasiýa merkezlerine we söweş uçarlaryna hakyky wagtda geçirdi.

Sammitiň çäginde Goranmak senagatynyň prezidenti TAI Kahramankazan desgalarynda halkara wekiliýetleriň hormatyna kabul edişlik geçirdi. TAI asmanynda geçirilen ýerli we milli uçarlaryň uçuş görkezişleri, Türkiýäniň goranyş pudagynda ýaran ýurtlara tehnologiki garaşsyzlygyny ýene bir gezek subut etdi.

Paýtagtyň hemme ýerinde howpsuzlyk çäreleri emeli intellekt bilen goldanýan tehnologiýalar bilen iň ýokary derejä çykaryldy. ASELSAN tarapyndan işlenip düzülen we şäheriň möhüm nokatlaryna ýerleşdirilen “Roadguard” ulgamy ilkinji gezek işjeň ulanyldy. Emeli intellekt bilen goldanýan datçikleriniň kömegi bilen ýüz tanamak tehnologiýasy bilen hereket edýän ulaglarda adamlary kesgitläp bilýän ulgam, belgili belgini tanamak we ulag serişdesini deňeşdirmek ýerine ýetirýär we maglumatlary Baş Howpsuzlyk Müdirliginiň maglumat bazasy bilen derrew soraýar.