Arap dünýäsinde türk uçarmanlarynyň düýbünden agdyklyk etmegi: ABŞ metbugatynyň haýran galdyryjy derňewi

Türk goranyş senagaty, ýerli we milli çeşmeler bilen işlenip düzülen pilotsyz howa ulaglary (UAV) bilen global harby deňagramlylygy üýtgedýär. ABŞ-da ýerleşýän meşhur ykdysadýet we derňew magazineurnaly Forbes, giňişleýin makalasynda türk uçarmanlarynyň Eastakyn Gündogarda we Demirgazyk Afrika (MENA) sebitinde bökdençsiz ýokarlanmagyny gözden geçirdi. Seljerişde sebitdäki ýurtlaryň goşunlaryny döwrebaplaşdyrmak we ýokarlanýan howpsuzlyk töwekgelçiliklerine garşy göreşmek üçin türk tehnologiýasyny ilkinji saýlandyklary nygtaldy. Söweş meýdanynda öz ähmiýetini subut eden türk ulgamlary, häzirki wagtda Arap dünýäsiniň goranyş strategiýalarynyň merkezinde durýar.

Forbesiň analitikleri Türkiýäniň goranyş pudagynda dünýädäki üstünliklerini şu ajaýyp sözler bilen jemleýär:

"Türkiýäniň içerde öndürilen ýaragly pilotsyz howa ulaglary indi arap dünýäsiniň hemme ýerinde görünýär. Bu üstünlik türk goranyş senagatynyň dünýä derejesinde ösmeginiň iň anyk görkezijilerinden birine öwrüldi."

Aýlagdaky türk tehnologiýasy döwri: milliard dollarlyk strategiki şertnamalar

Eýranda goldanýan Hutileriň Yemenemendäki hüjümleri bilen goranyş strategiýalaryny gözden geçiren Saud Arabystany, sanawyna dünýäniň iň ösen uçarmansyz howa ulaglaryndan biri bolan Baýraktar Akinçiniň hüjüm ediji UAV (TIHA) ulgamlaryny goşmak bilen çözgüt tapdy. Forbesiň pikiriçe, Riýadyň bu karary harby ugurda taryhy özgerişleri aňladýar. Geçmişde ABŞ-nyň uçar söwdasy baradaky embargolaryna duçar bolan Saud Arabystanynyň administrasiýasy, 2023-nji ýylda Baýkar bilen Türk goranyş senagatynyň taryhynda iň uly eksport şertnamasyna gol çekdi. 2025-nji ýylyň oktýabr aýyna çenli okuwlaryny üstünlikli tamamlan Saud Arabystanyň harby işgärleri, agyr ýük göterijiligi we ösen radar ulgamlary bilen enjamlaşdyrylan Akynçini işe başlady.

Şonuň ýaly-da, ozal hytaýly uçarmansyz howa ulaglaryny synap gören, ýöne garaşylýan netijeleri alyp bilmedik Birleşen Arap Emirlikleri (BAE) tiz wagtda Ankara tarap ugrady. BAE howa kuwwatyny güýçlendirmek üçin 120 Baýraktar TB2 zakaz edip, uly satyn alyş ädimleri etdi. 2025-nji ýylyň dekabrynda ilkinji gezek halka aýan edilen suratlarda ýerli öndürilen “Desert Sting 16” atly ok-däriniň BAE-nyň sanawynda TB2-lere üstünlikli birleşdirilendigi göründi. Abu Dabiniň administrasiýasy bu hyzmatdaşlygy has-da artdyrdy we flotuna ösen Aınjy uçarlaryny goşdy.

Kuweýt ýaňy-ýakynda Katar tarapyndan Aýlag sebtinde 2018-nji ýylda başlanan Baýraktar TB2 üpjünçilik prosesine goşuldy. Kuweýt hökümeti 2023-nji ýylda gol çekilen 370 million dollarlyk (takmynan 14 milliard 800 million TL) uly şertnamanyň çäginde 2025-nji ýylyň iýul aýyndan başlap 18 sany TB2 UCAV-ni kabul edip başlady. Bu soňky wakalar bilen Aýlag Hyzmatdaşlyk Geňeşine (GCC) agza ýurtlaryň arasynda sanaw sanawyna türk uçarmanlaryny goşmadyk diňe iki ýurt galdy.

Häzirki wagtda Türkiye, Tripoliniň merkezinde we ýurduň gündogarynda ýerleşýän Akynjy uçarlaryny ýerleşdirip, sebitdäki durnuklylygy saklamakda esasy rol oýnaýan ornuny berkitdi. Demirgazyk Afrikada, Müsürde başga bir möhüm güýç, Sudandaky içerki çaknyşyklarda Çalt goldaw güýçlerine garşy alyp barýan işlerinde Aınjy uçarlaryny ýerleşdirdi. Sebitiň iň güýçli goşunlaryndan biri bolan Al Algerir, Türk Aerokosmik Industriýasy (TAI) tarapyndan öndürilen Anka-S we Aksungur ulgamlaryny ileri tutýar; Şonuň ýaly-da, Tunis Anka-S satyn alyşlary bilen howa gorag kuwwatyny güýçlendirdi. Gra civildanlyk urşunyň başynda durýan Sudanyň goşuny, türklerde öndürilen “Bayraktar TB2” -ni raýat ilatly nokatlaryna garşy gabawlary ýok etmek we strategiki taýdan artykmaçlyk gazanmak üçin netijeli ulanýar.

Nearakyn Gündogara täze ýol: Siriýanyň, Liwanyň we Yragyň Türkiýäniň Goranyş çözgütlerine gyzyklanmasy

Türk harby awiasiýa önümleri, Pars aýlagyndan Atlantik kenaryna çenli uzap gidýän ägirt uly geografiýada agdyklyk edýärkä, goňşy ýurtlaryň bu tehnologiýa bolan gyzyklanmasy günsaýyn artýar. Forbesiň seljermesine görä, Liwan goranyş zerurlyklaryna laýyklykda türk uçar ulgamlaryny ýakyndan yzarlaýar. Gra civildanlyk urşundan soň howa güýçlerini üýtgedip gurmak isleýän Siriýanyň, gymmat bahaly häzirki zaman söweş uçarlarynyň ýerine gaty tygşytly Baýraktar TB2 flotuna ýüz tutup biljekdigi çaklanylýar.

Sebitdäki howpsuzlyk howplary bilen göreşýän Yrak, howa giňişliginiň howpsuzlygyny ýokarlandyrmak maksady bilen Türkiýeden içerde öndürilen Korkut howa gämilerine buýruk berdi. Bu ädim, Türkiýäniň goranyş senagatynyň diňe pilotsyz howa ulaglarynda däl, eýsem sebitdäki ýurtlar üçin howa goranyş ulgamlarynda hem ygtybarly we innowasion çözgütleri hödürleýändigini ýene bir gezek subut etdi.