Atlantikadaky sowuk nokat 1 milliard adama howp salýar

Demirgazyk Atlantik ummanynda ýüze çykarylan sowuk suw massasyna ylmy dünýäde 'sowuk ýer' diýilýär we bu sebitiň Hindistanda tomus mussonlaryna täsir edýändigi aýan edildi. Bu ýagdaý Günorta Aziýada 1 milliarddan gowrak adamyň ömrüne we durmuşyna howp saldy.

Global ýylylygyň arasynda syrly sowadyş

Bütin dünýäde temperatura ýazgylary döwülýän wagtynda, Atlantik ummanynyň demirgazygyndaky adatdan daşary sowuk sebit ünsi özüne çekýär. Alymlar bu sebitiň atmosfera dolanyşygyna täsir edýändigini we Hindistanyň musson ulgamynda düýpli üýtgeşmelere sebäp bolýandygyny mälim etdiler.

Bu üýtgeşiklik musson ýagyşlarynyň görnüşini bozup, oba hojalygyna çynlakaý howp döredip biler. Günorta Aziýada howa maglumatyny ösdürmek nukdaýnazaryndan täze perspektiwany hödürleýändigi mälim edildi. Hindi ykdysadyýetiniň oba hojalygyna esaslanýandygyny ýatladýan Nimmakanti, garaşylýan ýagyşdan köp suw joşmalaryna we ekin ýitgilerine sebäp bolýandygyny aýtdy.

Öňki barlaglar musson ulgamyndaky üýtgeşmeleriň Atlantik Meridian Aýlanyş Aýlanyşygy (AMOC) bilen baglanyşyklydygyny görkezdi. AMOC Atlantikde umman akymlarynyň uly ulgamynyň emele gelmegini üpjün edýär we global howany kadalaşdyrmakda möhüm rol oýnaýar.

Grenlandiýanyň günorta-gündogarynda intensiw gözlegler

Gözlegçiler esasanam Grenlandiýanyň günorta-gündogarynda ýerleşýän bu sebite ünsi jemlediler. “Sowuk ýer” diýlip atlandyrylýan bu sebit musson ýagyşlarynyň üýtgemegine sebäp bolup, diňe bir Hindistana däl, eýsem goňşy ýurtlara-da täsir edýär.

Pakistan üçin suw howpunyň ýokarlanmagy

Musson ýagyşlarynyň üýtgemegi Pakistanda suw joşma howpuny ýokarlandyrýar. Maglumatlar bu töwekgelçiligiň soňky ýyllarda köpelendigini görkezýär. Munuň üçin sebitdäki howanyň üýtgemegine has giňişleýin seredilmegini talap edýär.

Sowuk ýer hadysasy täze gözlegler arkaly has aýdyňlaşdyrylýandygy sebäpli, Günorta Aziýada howa çaklamalarynyň gowulaşmagyna goşant goşup biler. Şeýle-de bolsa, bu prosesiň oba hojalygy we ykdysadyýet bilen ýakyndan baglanyşykly netijeleri bolup biler.