Aýlagdaky möhüm sammit: Eýran, Yrak we sebit ýurtlary Ummanda Hormuz bogazy üçin duşuşýarlar

Eastakyn Gündogarda geosyýasy dartgynlylygyň ýokary bolan döwründe Aýlag sebtiniň howpsuzlygy üçin diýseň möhüm ädim ädilýär. Eýranyň Daşary işler ministrliginiň metbugat sekretary Ismail Bekayi Ummanda Eýranyň, Yragyň we Aýlag ýurtlarynyň beýleki ýurtlarynyň gatnaşmagynda giňişleýin sammitiň geçiriljekdigini habar berdi. Bu möhüm ýygnak, global energiýa iberilmegi üçin iň möhüm suw ýollaryndan biri bolan Hormuz bogazynyň we sebitleýin howpsuzlyk arhitekturasynyň geljegini kesgitlemegi maksat edinýär.

Sebitdäki durnuklylyk üçin "Daşarky aktýor bolmasa" hyzmatdaşlygy gözlemek

Metbugat sekretary Ysmaýyl Bekaýi sebitde bolmadyk aktýorlaryň weýran ediji, bölüji we durnuksyzlaşdyryjy çärelerinden uzakda, Ummanda geçiriljek bu strategiki ýygnagyň möhümdigine ünsi çekdi. Bekaýy sammitiň esasy maksadynyň sebitdäki parahatçylygyň, durnuklylygyň, ynamyň we umumy hyzmatdaşlygyň esasyny berkitmekdigini aýtdy. Gepleşiklere gatnaşýan ýurtlaryň arasyndaky özara düşünişmegi çuňlaşdyrar we howpsuzlyga köpçülikleýin düşünmäge goşant goşar diýip umyt bildirdi.

Hormuz bogazynda howpsuzlyk we ABŞ-nyň blokadasy

Duşuşygyň iň gün tertibi bolan Hormuz bogazynda nawigasiýa howpsuzlygy meselesinde Eýranyň tutanýerli tutumyny gaýtalap, Bekaýi möhüm duýduryş berdi. Tähran administrasiýasynyň bogazdaky geçelgäniň howpsuzlygyny üpjün etmek üçin öz jogapkärçiligini etjekdigini mälim eden metbugat sekretary, bu ýagdaýyň birtaraplaýyn kepillendirilip bilinmejekdigini aýtdy. Bekaýi, ABŞ-nyň (ABŞ) sebitde harby bolmagy, bikanun gatyşmagy, deňiz gabawy we ykdysady söweş derejesine ýetýän agressiw hereketler dowam edýänçä hemişelik howpsuzlygy üpjün etmegiň kyndygyny aýtdy.

28-nji fewral hüjümler we wagtlaýyn deňiz koridorynyň teklibi

Soňky harby hereketler sebitdäki krizisiň güýçlenmeginde möhüm rol oýnaýar. ABŞ we Ysraýyl 28-nji fewralda Eýrana garşy amala aşyran howa zarbalaryndan soň Tähran administrasiýasy Hormuz bogazyndan geçelgeleri çäklendirmek kararyna geldi. Muňa jogap edip ABŞ güýçleri Eýranyň portlaryna gidýän ýa-da gidýän täjirçilik gämilerini nyşana alýan uly deňiz gabawyny başlatdy. Bu dartgynlykdan soň, geçen aýyň ahyrynda Eýran bilen Oman Hormuz bogazynda nawigasiýa howpsuzlygyny kem-kemden dikeltmek üçin wagtlaýyn umumy deňiz koridoryny döretmegi öz içine alýan çarçuwaly teklip taslamasy barada pikir alyşdylar. Bu teklip Ummanda geçiriljek sammitde anyk ädimlere öwrüler diýlip garaşylýar.