Aýlagdaky täze döwür: Mekgäniň bilelikdäki goranmak şertnamasy ABŞ üçin signalmy?

Amerikan metbugatynyň abraýly neşirlerinden biri bolan “Washington Post” Eastakyn Gündogarda we Aýlag sebtindäki deňagramlylygy düýpgöter üýtgetjek täsirli derňew çap etdi. ABŞ, Europeewropa we Aýlag sebtiniň ýokary derejeli işgärleriniň we bilermenleriniň pikirlerine esaslanan bu habar, Aýlag ýurtlarynyň ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump administrasiýasyndan lapykeçliginiň kem-kemden çuňlaşýandygyny nygtady. Bu nukdaýnazardan, Türkiýe, Saud Arabystany we Päkistanyň arasynda gol çekilen Mekge bilelikdäki goranyş şertnamasynyň Waşingtona aç-açan diplomatik we harby signaldygy öňe sürüldi.

Aýlag ýurtlarynda Waşingtonyň ynamsyzlygy we alternatiw gözlegler

Habarlardaky jikme-jikliklere görä, ABŞ-nyň sebitdäki ýaranlary, Trump administrasiýasynyň Eýran bilen parahatçylygy we durnuklylygy üpjün etmekdäki diplomatik şowsuzlygyndan çynlakaý alada edýärler. Uly göwrümli ýarag üpjünçiligi we howpsuzlyk hyzmatdaşlygy üçin Aýlag ýurtlary Waşingtona bil baglamagyny dowam etdirýän hem bolsa, häzirki nägilelik bu ýurtlary alternatiw goranyş hyzmatdaşlygyny gözlemäge mejbur edýär. ABŞ-nyň üç işgäri gazet bilen gürleşdi; Saud Arabystany, Birleşen Arap Emirlikleri (BAE), Katar, Kuweýt we Bahreýn Waşington bilen gatnaşyklaryň gowşamagyny ara alyp maslahatlaşandygyny aýtdy. Hatda, Aýlag ýurtlarynyň käbirinde ABŞ-nyň çägindäki uly harby desgalaryň we bazalaryň geljekde kabul edilip-edilmejekdigi barada çynlakaý gepleşikleriň başlandygy öňe sürüldi.

Eýran syýasatynyň şowsuzlygy, ynam krizisine sebäp boldy

ABŞ-nyň Eýrana garşy alyp barýan syýasaty sebitdäki iň uly nokatlaryň biri. Trump administrasiýasynyň Tährana garşy basyş strategiýasynyň haýsydyr bir diplomatik üstünlik getirmändigi Aýlagyň paýtagtlarynda howpsuzlyk aladalaryny artdyrdy. Goranyş mehanizmlerini diwersifikasiýa etmek isleýän sebit aktýorlary, Türkiye we Pakistan ýaly ýokary harby güýji bolan ýurtlar bilen strategiki hyzmatdaşlygy ýola goýmak arkaly Waşingtona garaşlylygyny azaltmagy maksat edinýärler. Mekgede gol çekilen bu taryhy gol, sebitiň öz ýüregini kesmegini üpjün etjek iň anyk ädim hasaplanýar.

Donald Trump-dan garaşylmadyk goldaw: "Batyr we möhüm ilkinji ädim"

Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump sosial media hasabynda beren beýanatynda Mekgäniň bilelikdäki goranmak şertnamasyna geň galdyryjy oňyn jogap berdi. Trump: "Saud Arabystanynyň, Türkiýanyň we Pakistanyň Mekge bilelikdäki goranyş şertnamasyna gol çekendigine begenýärin" -diýdi. Göz öňünde tutulýan şertnamanyň Easternakyn Gündogar ýurtlarynyň birleşip, özlerini has netijeli gorap biljekdigini subut edýändigini aýdyp, Trump "Soralýan üç ýurduň beýik liderlerini gutlaýaryn. Bu uly, batyrgaý we möhüm ilkinji ädim. Bu ajaýyp zat däl" -diýdi we bu prosesi goldaýandygyny aýtdy.