Birinji hanym Erdogan Samarkantda geçirilen dünýä abadançylygy sammitine gatnaşdy

Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň aýaly Emine Erdogan, Özbegistanyň Samarkand şäherinde geçirilen "Çagalaryň abadançylygyna maýa goýum: geljekki nesilleriň durnukly we deňhukukly ösüş ýoluna" gatnaşdy. Sammitde eden çykyşynda çagalaryň adamzadyň ýüregi bolandygyny aýdan birinji hanym Erdogan, çagalaryň abadançylygynyň global gün tertibiniň merkezinde saklanmalydygyny aýtdy.

Çaga hal-ýagdaýynyň kesgitlemeleri nädip täzelenmeli?

Birinji hanym Erdogan, çagalaryň abadançylygynyň adaty görkezijileriniň häzirki dünýäniň köp ölçegli krizislerine düşünmek üçin ýeterlik däldigini aýtdy. Iýmitlenmek, ýaşaýyş jaýy we bilim ýaly esasy zerurlyklaryň, şeýle hem klimat krizisiniň, emeli intellektiň, sanly zorlugyň we söweş şertleriniň çagalaryň durmuşyna gönüden-göni täsir edýändigini belläp, Erdogan: "Häzirki zaman dünýäsini düýnki ölçegler bilen bahalandyrmak doly netije bermeýär"

Uruş zolaklarynda çagalaryň ýagdaýy nähili?

Sammitdäki söweşiň çagalara ýetiren zyýanly täsiri barada durup geçen birinji hanym Erdogan, soňky 3 ýylda Gazada 21 müňden gowrak çaganyň ölendigini we 10 müňden gowrak çaganyň hemişelik maýyp bolandygyny aýtdy. Saglyk merkezleriniň we mekdepleriň nyşana alynýan dawa sebitlerinde çagalaryň esasy hukuklaryndan mahrum edilendigini mälim eden Erdogan, uruş sirenalarynyň dymýan dünýäsiniň çagalaryň abadançylygy üçin ileri tutulýan ugurdygyny aýtdy.

Maşgala we durmuş hyzmatlary ministri Mahinur Özdemir Göktaş we NUN Bilim we medeniýet gaznasynyň başlygy doktor Emine Erdogan, Esra Albaýrak bilen gatnaşan sammitinde Türkiýäniň meýletin ilçiler taslamasy ýaly tejribeler bilen terbiýelenýän maşgala ulgamyny güýçlendirendigini we ähli çagalar tarapyndan hiç hili diskriminasiýa bolmaýandygyny aýtdy. Özbegistanyň prezidenti Şawkat Mirziýewiň aýaly Ziroat Mirziýewanyň ýer eýeçiligindäki sammite 100-den gowrak ýurduň wekilleri gatnaşdy.

Bu halkara sammit, çagalaryň hukuklaryny goramak we olaryň hal-ýagdaýyny ýokarlandyrmak üçin hökümetleri, hökümete dahylsyz guramalary we metbugat wekillerini birleşdirýän platforma bolup hyzmat edýär. Sammitiň çäginde geçirilen mejlislerde sanly dünýädäki çagalaryň howpsuzlygyndan başlap, uruş pidalary bolan çagalaryň reabilitasiýasyna çenli köp sanly çözgüt teklipleri ara alnyp maslahatlaşylýar.

Netije

Sammitiň esasy netijesi çagalaryň abadançylygy diňe bir ýerli mesele däl-de, eýsem howanyň üýtgemeginden sanlaşdyrma çenli global jogapkärçiligiň ugry. Adaty statistikalardan çykyp, çagalaryň ýüzbe-ýüz bolýan täze nesli howplaryny (sanly zorluk, ünsi ekspluatasiýa we ş.m.) kesgitlemek we bu problemalara garşy halkara hyzmatdaşlygyny ýokarlandyrmak zerurdyr.

Çagalaryň hukuklaryny goramak, esasanam konflikt zonalarynda diňe bir ynsanperwerlik borjy däl, eýsem geljegiň durnukly ösmegi üçinem zerurlyk. Gazada bolşy ýaly, esasy hyzmatlardan peýdalanmak mümkinçiligi kesilen sebitlerde çagalaryň çeken ýitgileri, çagalara gönükdirilen dünýä wy consciencedanyna we halkara hukugyna täzeden garalmagyny talap edýär.

Mümkin täsirler

Samarkantda kabul edilen kararlaryň, gatnaşyjy ýurtlaryň çaga syýasatlaryna has öz içine alýan we sanly döwrüň töwekgelçiliklerini göz öňünde tutýan düzgünleri kabul etmegine sebäp bolmagyna garaşyp bolar. Aýratynam terbiýelenýän maşgala ulgamyny giňeltmek we söweşiň pidasy bolan çagalara halkara goldaw mehanizmlerini güýçlendirmek üçin anyk ädimler görülip bilner.

Sammit beýleki ýurtlarda şuňa meňzeş sosial gorag taslamalarynyň kabul edilmegine täsir edip biler, sebäbi Türkiýe halkara platformasynda çagalaryň hukuklary boýunça tejribe alyşýar. Mundan başga-da, uruş sebitlerindäki çagalaryň ýagdaýyna ünsi çekmek, halkara jemgyýetçiliginiň arasynda çagalara gönükdirilen diplomatik diliň has köp ulanylmagyna goşant goşup biler.