BMG 2026 Azyk howpsuzlygy hasabaty: Dünýäde açlykdan ejir çekýänleriň sany 645 milliona çenli azaldy, ýöne howp geçmedi

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) howandarlygyndaky möhüm guramalar tarapyndan bilelikde taýýarlanan häzirki zaman maglumatlary global açlyga garşy göreşde kem-kemden gowulaşýandygyny görkezýär. Azyk we oba hojalygy guramasy (FAO), Bütindünýä azyk maksatnamasy (WFP), Halkara oba hojalygyny ösdürmek gaznasy (IFAD), BMG Çagalar Gaznasy (ICEUNISEF) we Bütindünýä Saglyk Guramasy (BSG) tarapyndan taýýarlanan "BMG 2026 Bütindünýä Azyk Howpsuzlygy (SOFI)" hasabaty bütin dünýäde ýeterlik iýmitlenmezlik we açlygyň suratyny açdy. Hasabata görä, dünýädäki açlyk derejesi yzly-yzyna üçünji ýyl peselmek tendensiýasyny dowam etdirdi.

Üç ýyl dowam edýän ýuwaş-ýuwaşdan pese gaçmak we häzirki sanlar

Iň soňky neşir edilen maglumatlar 2025-nji ýylda dünýä ilatynyň takmynan 7,8 göteriminiň açlyga duçar bolýandygyny görkezýär. Bu görkeziji 2024-nji ýylda 8,1 göterim, 2022-nji ýylda 8,6 göterim bilen deňeşdirilende oňyn tendensiýany görkezýär. Geçen ýyl dünýäde takmynan 645 million adam açlyk döwründe ýaşamak üçin göreşdi. Bu san ýokarylygyna galsa-da, 2024-nji ýyl bilen deňeşdirilende takmynan 14 million adamyň we krizis ýüze çykan mahaly 2022-nji ýyl bilen deňeşdirilende 43 million adamyň azalmagyny aňladýar.

Sebit tapawudy: Afrikada we Aziýada iň soňky ýagdaý

Hasabatda geografiki sebitleriň arasyndaky tapawutlar hem jikme-jik ara alnyp maslahatlaşylýar. Aziýa, Latyn Amerikasy we Karib sebitleri soňky ýyllarda açlyga garşy göreşde yzygiderli ösüş gazandy. Beýleki tarapdan, uzak wagtlap açlyk derejesiniň ýokarlanýan Afrika yklymynda bu negatiw tendensiýanyň saklanandygy syn edildi. 2025-nji ýyldaky maglumatlara görä, açlykdan iň köp ýaşaýan sebit 309 million ilaty bolan Afrika boldy. Afrikada 292 million adam bilen Aziýa, 32 million adam bilen Latyn Amerikasy we Karib deňzi bar. BMG hünärmenleri bu gazançlaryň aşa gowşakdygyny we häzirki ösüş depgininiň 2030-njy ýylda kesgitlenen Durnukly ösüş maksatlaryna ýetmek üçin ýeterlik däldigini nygtaýarlar.

Geosyýasy gapma-garşylyklaryň we howa krizisiniň geljege täsiri

FAO hasabat bilen baglanyşykly goşmaça baha berişde, konfliktleriň, esasanam Eastakyn Gündogarda global azyk howpsuzlygyna ýetirýän zyýanly täsirlerine ünsi çekdi. Geljek 5 ýyl üçin açlyk baradaky çaklamalar täzeden seredildi, gapma-garşylyklar energiýa we dökün çykdajylaryny ýokarlandyrýar we azyk inflýasiýasyna sebäp bolýar. Täze çaklamalara görä, konfliktleriň ykdysady täsiri dowam etse, 2030-njy ýylda 510-520 million adamyň açlyk bilen göreşjekdigi çaklanylýar. Bu san çaknyşykdan öňki ssenariýalarda çak edilýän 503 million adamyň optimistik çaklamasyndan has ýokary. 2030-njy ýyla çenli dünýäde ýeterlik iýmitlenmedikleriň sanynyň 20 göterim azalmagyna garaşylýandygyna garamazdan, 2026-njy we 2027-nji ýyllarda güýje girmegine garaşylýan El-Niño ýaly aşa howa hadysalary bilen baglanyşykly töwekgelçilikler bu çaklamalardan aýryldy. Hünärmenler howanyň döremeginiň açlyk krizisini hasam çuňlaşdyryp biljekdigi barada çynlakaý duýduryş berýärler.