BMT-nin 2026-cı il Qida Təhlükəsizliyi Hesabatı: Dünyada aclıqdan əziyyət çəkən insanların sayı 645 milyona qədər azaldı, lakin təhlükə keçmədi

Birləşmiş Millətlər Təşkilatının (BMT) çətiri altında mühüm təşkilatların birgə hazırladığı aktual məlumatlar qlobal aclıqla mübarizədə tədricən yaxşılaşmanın olduğunu ortaya qoyur. Ərzaq və Kənd Təsərrüfatı Təşkilatı (FAO), Ümumdünya Ərzaq Proqramı (ÜƏP), Beynəlxalq Kənd Təsərrüfatının İnkişafı Fondu (IFAD), BMT-nin Uşaq Fondu (UNICEF) və Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) birgə hazırladığı "BMT 2026 Dünya Ərzaq Təhlükəsizliyi (SOFI)" hesabatı dünyada qida çatışmazlığı və aclığın mənzərəsini ortaya qoyub. Hesabata görə, qlobal aclıq dərəcələri üçüncü il dalbadal azalma tendensiyasını davam etdirir.

Üç il davam edən tədricən azalma və cari rəqəmlər

Nəşr edilən son məlumatlar göstərir ki, 2025-ci ildə dünya əhalisinin təxminən 7,8 faizi aclıqla üzləşəcək. Bu göstərici 2024-cü ildəki 8,1 faiz və 2022-ci ildəki 8,6 faiz səviyyəsi ilə müqayisədə müsbət tendensiyadan xəbər verir. Keçən il dünyada təxminən 645 milyon insan aclıq astanasında sağ qalmaq üçün mübarizə aparıb. Bu rəqəm yüksək olaraq qalsa da, böhran dövrünün baş verdiyi 2024-cü illə müqayisədə təxminən 14 milyon nəfər, 2022-ci illə müqayisədə isə 43 milyon nəfər azalma deməkdir.

Regional Fərqlər: Afrika və Asiyada ən son vəziyyət

Hesabatda coğrafi bölgələr arasındakı fərqlər də ətraflı müzakirə olunur. Asiya, Latın Amerikası və Karib hövzəsi regionları son illərdə aclıqla mübarizədə davamlı irəliləyiş əldə ediblər. Digər tərəfdən, uzun müddətdir aclıq səviyyəsinin yüksəldiyi Afrika qitəsində bu mənfi tendensiyanın dayandığı müşahidə edilib. 2025-ci ilin məlumatlarına görə, aclıqdan ən çox əziyyət çəkən bölgə 309 milyon nəfərlə Afrika olub. Afrikanı 292 milyon nəfərlə Asiya, 32 milyon nəfərlə Latın Amerikası və Karib hövzəsi izlədi. BMT ekspertləri bu nailiyyətlərin son dərəcə kövrək olduğunu və hazırkı irəliləyiş tempinin 2030-cu il üçün müəyyən edilmiş Dayanıqlı İnkişaf Məqsədlərinə nail olmaq üçün yetərli olmadığını vurğulayırlar.

Geosiyasi münaqişələrin və iqlim böhranının gələcəyə təsiri

FAO-nun hesabatla bağlı apardığı əlavə qiymətləndirmədə, xüsusilə Yaxın Şərqdəki münaqişələrin qlobal ərzaq təhlükəsizliyinə dağıdıcı təsirlərinə diqqət çəkilib. Münaqişələr enerji və gübrə xərclərini artırdığı və ərzaq inflyasiyasını tətiklədiyi üçün növbəti 5 il üçün aclıq proqnozlarına yenidən baxıldı. Yeni proqnozlara görə, qarşıdurmaların iqtisadi təsirləri davam edərsə, 2030-cu ildə 510-520 milyon insanın hələ də aclıqla mübarizə aparacağı proqnozlaşdırılır. Bu rəqəm münaqişədən əvvəlki ssenarilərdə proqnozlaşdırılan 503 milyon insanın nikbin təxminindən xeyli yüksəkdir. Qlobal miqyasda 2030-cu ilə qədər pis qidalanan insanların sayının 20 faiz azalacağı gözlənilsə də, 2026 və 2027-ci illərdə təsirli olacağı gözlənilən El Nino kimi ekstremal hava hadisələrinin yaratdığı risklər bu proqnozlardan istisna edilib. Mütəxəssislər ciddi xəbərdarlıq edirlər ki, mümkün iqlim şokları aclıq böhranını daha da dərinləşdirə bilər.