BMG-de birinji aýaly Erdoganyň taryhy çagyryşy: "Sarp ediş endiklerimizi üýtgetmeli"

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) ştab-kwartirasy global howa diplomatiýasynyň iň möhüm ýygnaklaryndan birini geçirdi. Prezident Rejep Taýyp Erdoganyň aýaly Emine Erdogan, "Halkara Energetika Guramasy (UEA) Energyokary derejeli energiýa öwrülişigi gepleşikler ýygnagyna" gatnaşdy we daşky gurşaw we energiýa ugry boýunça dünýä möhüm habarlar berdi. Zala geleninden soň, birinji aýaly Erdogan Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum we UEA-nyň ýerine ýetiriji direktory Fatih Birol tarapyndan garşylandy. Erdogan çykyşynda bu möhüm sammite gatnaşmakdan hoşaldygyny aýtdy we Birol we toparyna çakylygy üçin minnetdarlyk bildirdi.

Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP-31 prezidenti Murat Kurumyň görkezen öňdebaryjy ýolbaşçylygyna minnetdarlyk bildirip, COP-31 gepleşiklerine ýolbaşçylyk eden Kris Bowene, BMG-nyň adyndan Selwin Hart we bu işe goşant goşan ähli gyzyklanýan taraplara minnetdarlyk bildirdi. Şeýle hem Erdogan, ilkinji günden bäri klimat krizisine garşy tutanýerli tutan BMG-nyň Baş sekretary Antonio Guterre minnetdarlyk bildirdi we soňky ýyllarda her tomus duş gelýän temperatura rekordlarynyň indi adaty ýagdaýa öwrülendigini aýtdy. Tokaý ýangynlarynyň, suw joşmalarynyň we tupanlaryň sarp edip bolmajak açgözlügiň we parnik gazlarynyň gönüden-göni netijesidigini aýtdy.

"Sarp ediş endiklerimizi ara alyp maslahatlaşmaly"

Tebigatyň mundan beýläk özüne edilýän basyşy çydap bilmejekdigini aýdan birinji hanym Erdogan, energiýany özgertmek meselesiniň arassa energiýa önümçiligi bilen çäklenip bilmejekdigini aýtdy. Erdogan: "Ilki bilen," Näme üçin has köp energiýa öndürmeli? "Solvealy meseläni çözmeli. Bu soraga ýüzlenmelidiris: "Şlýapalarymyzy asmaly we çeşmelerimizi nähili ulanýandygymyzy we çäklendirilmedik sarp ediş endiklerimiziň netijelerini pikirlenmeli" -diýip, mentalitetiň düýpgöter üýtgemegine ünsi çekdi. Hemişelik çözgütleriň diňe alamatlar däl-de, meseleleriň düýp sebäplerini ýok etmek arkaly mümkin boljakdygyny mälim eden Erdogan, gynansak-da adamzadyň taryhy yzynyň galyndylardan ybaratdygyny aýtdy.

Her ýyl dünýäde 5,8 trillion tabak iýmitine deň bolan 5,8 trillion tabak iýmitiň galyndylara öwrülýändigini ýatladýan birinji hanym Erdogan azyk galyndylarynyň hem energiýa sarp edilýändigini aýtdy. Azyk önümçiligine, gaplanyşyna, daşalmagyna we saklanylmagyna sarp edilýän energiýanyň hem biderek sarp edilýändigini mälim eden Erdogan, diňe bir tehniki däl, eýsem ruhy we medeni ölçeglere-de üns berilmeli däldigini aýtdy. Gözlegleriň, adamlaryň 85 göteriminiň zerurlykdan has köp sarp edýändiklerini görkezýändigini mälim eden Erdogan, bu ýagdaýyň ruhy taýdan gaçýandygyny görkezýär.

"Tebigat aýlaw üçin ajaýyp mekdep"

Zyňylýan medeniýetiň ýerine durnuklylyga gönükdirilen, uzak möhletli we çydamly sarp ediş modeliniň gurulmalydygyny aýdyp, birinji hanym Erdogan önümçilik prosesleriniň entek dizaýn etabynda bolanda nol galyndy ýörelgesine laýyklykda meýilleşdirilip bilinjekdigini aýtdy. Erdogan tebigatyň kemsiz işlemegine mysal edip: “Tebigatda hiç zat zibile öwrülmeýär. Suwuň, topragyň we howanyň üznüksiz aýlanmagynyň üstünde gurlan bu ajaýyp ulgamda bir janly-jandaryň çykyşy başga bir jandaryň girişine öwrülýär. Geliň, şu mekdepden zerur sapaklary öwreneliň. " Türkiýäniň 2017-nji ýylda başlan we häzirki wagtda dünýä markasyna öwrülen Zol galyndylary taslamasynyň bu özgerişlik üçin güýçli ýol kartasyny hödürleýändigini aýtdy.

Türkiýäniň 2035-nji ýyldaky arassa energiýa we galyndylary görmek

Emine Erdogan, tegelek galyndylary dolandyrmagy güýçlendirmek arkaly energiýa pudagynda zyňyndylaryň ep-esli azaldylyp bilinjekdigini belläp, Türkiýanyň arassa energiýa maýa goýumlaryndaky üstünligine ünsi çekdi. Türkiye, gaýtadan dikeldilýän energiýa kuwwaty boýunça Europeewropada 5-nji we dünýäde 11-nji orunda durýandygyny mälim eden Erdogan: "Gün we ýel oturdylan kuwwatymyzy 2035-nji ýyla çenli 120 müň megawata ýetirmegi maksat edinýäris" -diýdi. Bu maksat, iň az galyndylar bilen arassa energiýa öndürmek ýörelgesine esaslanýandygyny goşup, noýabr aýynda geçiriljek COP-31 sammitinde galyndylaryň nol çemeleşmesini hereket meýilnamasynyň merkezine getirjekdigini habar berdi.

Stambulda geçirilen 2-nji Halkara Zol Galyndylar Forumynyň global täsirine ünsi çekip, Erdogan 183 ministrden 120 ministriň we 7 müňden gowrak gatnaşyjynyň ýygnanmagynyň, islegsiz dünýäniň umumy isleg bilen mümkindigini subut edendigini aýtdy. Maşgala we durmuş hyzmatlary ministri Mahinur Özdemir Göktaş, Energetika we tebigy baýlyklar ministri Alparslan Baýraktar, Türkiýe döwletleri guramasynyň Aksakallar geňeşiniň prezidenti Binali ıldyldyrym we Zol galyndylar gaznasynyň prezidenti Samed Aırbaş we köp sanly ýokary derejeli işgär çykyşdan soň geçirilen tegelek stoluň ýygnagyna gatnaşdy.