BMG-den global ýaşaýyş krizisi barada duýduryş: Geljekde bize näme garaşýar?

Birleşen Milletler Guramasy (BMG) tarapyndan edilen soňky beýanatlar, dünýädäki ýaşaýyş jaý ýetmezçiliginiň artmagyna ünsi çekdi. BMG hasaplaşyk maksatnamasynyň (UN-Habitat) ýerine ýetiriji direktory Anaklaudia Rossbach Stambulda geçirilen Zol galyndylary forumynda möhüm baha berdi. Häzirki wagtda köp ýurtlara täsir edýän ýaşaýyş jaý krizisiniň sebäpleri we çözgüt teklipleri ara alnyp maslahatlaşyldy.

Şäherler klimat krizisiniň ilkinji nyşany

Şäherleriň howanyň çalt üýtgeýän howasynyň täsirini iň çalt duýýan ýerlerdigini aýdyp, Rossbach suw joşmasy, ýangyn we gurakçylyk ýaly betbagtçylyklaryň şäherlere gönüden-göni täsir edýändigini aýtdy. Dünýä ilatynyň aglaba böleginiň şäherlerde ýaşap başlamagy bilen bu täsirleriň hasam artjakdygyny aýtdy. Esasanam ykdysady taýdan gowşak toparlaryň bu krizisden has köp täsir edýändigini mälim eden Rossbach, şäher gurluşygynyň bu meselede täzeden gözden geçirilmelidigini aýtdy.

ingaşaýyş krizisi: Global mesele

ingaşaýyş krizisi diňe ösýän ýurtlar däl, eýsem ösen ýurtlar hem kynçylyk çekýän mesele hökmünde ýüze çykýar. Rossbahyň pikiriçe, dünýäde 300 million adam köçelerde ýaşamaga mejbur bolýar. Howanyň üýtgemegi bu meseläni hasam çuňlaşdyrýar. Youngaşlaryň we garrylaryň elýeterli jaý tapyp bilmezligi we energiýany özgertmegiň zerurlygy ýaly köp faktorlar ýaşaýyş krizisini global meselä öwürýär.

BMG-nyň Strategiki meýilnamasy we Türkiýanyň roly

Jaýyň elýeterliliginiň BMG-Habitat 2026-2029 strategiki meýilnamasynyň çäginde işleýän ýurtlar bilen bilelikde durmuşa geçirilmegi meýilleşdirilýän çözgütler bilen bilelikde ýaşaýyş jaýyna girmegiň ileri tutulýan meseleleriniň hataryndadygyny aýtdy. BMG-nyň Howa sammiti COP31, Türkiye tarapyndan gurnalan Antalýada geçiriljek bu meselede möhüm platforma boljakdygyny aýtdy. Türkiýanyň Zol galyndylary başlangyçlarynda öňdebaryjy roly halkara derejesinde ykrar edildi.

Howanyň üýtgemegi we şäher ösüşi

Howanyň üýtgemegine garşy göreşde şäherleriň ähmiýeti soňky ýyllarda has möhüm boldy. Rossbach şäherleriň diňe bir howanyň üýtgemeginiň täsirlerine duçar bolman, eýsem çözgütleri taýýarlaýan aktýorlara öwrülýändigini aýtdy. Tebigata esaslanýan çözgütleri döredýän we jemgyýetler bilen gönüden-göni aragatnaşyk saklamak arkaly durnuklylyk syýasatlaryny döredýän şäherler bu ugurda gözlegleriň merkezinde durýar. Rossbach, Türkiýanyň bu ugurdaky ýolbaşçylygynyň BMG tarapyndan hem ykrar edilýändigini aýtdy. Galyndylary dolandyrmagyň durnukly ösüş maksatlary bilen gönüden-göni baglanyşyklydygyny bellän Rossbach, galyndylary dogry dolandyrmagyň durnukly ösüş üçin çaltlaşdyryjy rol oýnap biljekdigini aýtdy. Howanyň üýtgemegi bilen ýaşaýyş jaý krizisiniň arasyndaky baglanyşyga düşünmek we bu ugurda täsirli syýasatlary ösdürmek üçin halkara hyzmatdaşlygy möhüm ähmiýete eýe. Türkiye tarapyndan gurnalan COP31 sammiti, bu meseleleri has giň platformada ara alyp maslahatlaşmak üçin möhüm mümkinçilik hödürleýär. Şeýle wakalar, dünýädäki şäherler üçin çydamlylyk syýasatynyň döredilmegine möhüm goşant goşýar.