BMG hasabatçylarynyň ABŞ-a eden ýiti reaksiýasy: ICC işgärlerine garşy sanksiýalar derrew ýatyrylmaly.

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) ýörite hasabatçylary ABŞ-nyň (ABŞ) Halkara Jenaýat Kazyýetiniň (ICC) işgärlerine garşy girizen sanksiýalaryny berk ýazgardylar. ABŞ-nyň ICC prezidenti Tomoko Akane we ýokary derejeli resmisi Abdoulaye Seýe 18-nji awgustda gönükdirilen sanksiýalar kararyndan soň berlen reaksiýada Waşington administrasiýasynyň şu güne çenli jemi 11 aktiw ýa-da öňki ICC işgärine sanksiýa berendigi nygtaldy.

Halkara jemgyýetçiligine "ICC-ni goramak"

BMG-nyň hasabatçylarynyň ýazmaça beýanynda ICC agza ýurtlar kazyýetiň garaşsyzlygyna garşy bu bikanun çärelere garşy gyssagly we aýgytly çäreleri görmäge çagyryldy. "Döwletler bu birtaraplaýyn çäreleriň Halkara Jenaýat Kazyýetiniň kazylaryna, prokurorlaryna we işgärlerine ýetirýän ýaramaz täsirini azaltmak üçin gyssagly çäre görmeli" -diýdi. Kazyýet we onuň işgärleriniň ýüzbe-ýüz bolýan basyşynyň ululygyna ünsi çekip, tekst duýduryş berdi: "Halkara Jenaýat Geňeşi we onuň işgärleri bu güýçli tupana diňe ýüzbe-ýüz bolup bilmeýärler. Edaranyň adamzadyň adyndan alyp barýan möhüm işi görlüp-eşidilmedik hüjüme sezewar boldy."

Gazanyň karary sanksiýalaryň aňyrsynda

ABŞ-nyň Halkara Jenaýat Geňeşine garşy girizen sanksiýalary, kazyýetiň Gazada edilen uruş jenaýatlary bilen baglanyşykly taryhy ädimleri bilen gönüden-göni baglanyşyklydyr. Halkara Jenaýat Geňeşi 2024-nji ýylyň 21-nji noýabrynda Ysraýylyň premýer-ministri Benýamin Netanýahuny we şol wagtky Goranmak ministri ovow Gallanty Gazadaky adam hukuklaryny bozmakda we uruş jenaýatlarynda aýyplap tussag etmek barada karar çykardy. Waşington bu karara berk garşylyk görkezip, 2025-nji ýylyň iýun aýynda Halkara Jenaýat Geňeşiniň Baş prokurory Karim Hany sanksiýalar sanawyna goşdy. Soňra, 2025-nji ýylyň awgust aýynda ABŞ "Ysraýyla tarap tutanýerlilik görkezýändikleri" sebäpli kazyýetiň ýene 4 agzasyny nyşana aldy we netijede 18-nji awgustda Japaneseaponiýanyň kazy we ICC prezidenti Tomoko Akane we ýokary derejeli resmisi Abdoulaye Seýe sanksiýa sanawyna goşuldy.

BMG-nyň hasabatçysy Françeska alban hem nyşana alynýar

BMG hasabatçylarynyň beýanynda ABŞ-nyň diňe ICC işgärlerine däl, eýsem BMG-nyň Palestina boýunça ýörite hasabatçysy Françeska albanlara-da garşy girizilen sanksiýalara berk garşylyk görkezildi. Bu mesele bilen baglanyşykly aladalaryň gönüden-göni ABŞ işgärlerine ýetirilendigi we diplomatik gatnaşyklaryň dowam edýändigi habar berildi. Beýleki tarapdan, ABŞ-nyň prezidenti Donald Trump-yň ICC-ni ýygy-ýygydan nyşana alýandygy we soýuzdaş ýurtlara "Halkara Jenaýat Kazyýetinden" çykmak üçin basyş edýändigi ýatladyldy. BMG Adam Hukuklary Geňeşiniň garaşsyz maglumat ýygnamak we gözegçilik mehanizmleri bolup hyzmat edýän ýörite hasabatçylar, meýletin esasda işleýärler we BMG iýerarhiýasynyň daşyndaky bitarap hünärmenler hökmünde global hukuklaryň bozulmagy barada hasabat berýärler.