BMG Ysraýyla: Palestina tussaglary barada garaşsyz derňew geçirmäge çagyryş

Birleşen Milletler Guramasynyň (BMG) Gynamalar we adamkärçiliksiz çemeleşme boýunça ýörite hasabatçysy Eduard Ysraýyl türmelerinde saklanýan palestinaly tussaglaryň gynamalara we zulum edilmegine garşy aýyplamalary gün tertibine getirdi. Şu nukdaýnazardan, Ysraýyl barada garaşsyz derňewi talap eden Eduard tussag edilenlere adamkärçilikli şertleriň berilmelidigini aýtdy.

Adatdan daşary ýagdaý çäreleri we netijeleri

2023-nji ýylyň 7-nji oktýabryndan soň amala aşyrylan adatdan daşary ýagdaý çäreleri 2023-nji ýylyň 7-nji oktýabryndan soň ýerine ýetirilen adatdan daşary ýagdaý çäreleriniň palestinaly tussaglaryň gynamalara sezewar edilmegine, bikanun ölümine sezewar edilmegine sebäp bolandygyny aýtdy. Hasabatda tussag edilenlere çemeleşmegiň halkara adam hukuklary standartlaryna laýyk gelmeýändigi aýdylýar. Şeýle çemeleşmäniň palestinaly erkek we aýal ýesirleriň mertebesini peseldýändigini aýtdy. Esasanam şeýle hadysalaryň ýaýramagy Ysraýylyň häzirki tejribäni sorag astyna almalydygyny görkezýär.

Ölüm hadysalary we derňewiň bolmazlygy

Tussaglykda azyndan 94 adamyň ölendigini aýdyp, Eduard bu ölümleriň garaşsyz derňelmändigini aýtdy. Jeset hasabatynda görlen fiziki netijeler gynamalar baradaky aýyplamalary güýçlendirýär. Bu ýagdaý, Ysraýylda jezasyzlyk medeniýetiniň giňden ýaýrandygyny tankytlaýar.

Jogapkärçilik we halkara hukugy

Eduard gynamalaryň halkara hukugynda jenaýat hökmünde kesgitlenýändigini ýada saldy we Ysraýyl häkimiýetleriniň bu meselede jogapkärçilik çekmelidigini aýtdy. Levelshli derejedäki häkimiýetleriň gynamalaryň öňüni almak üçin zerur çäreleri görmelidigini aýtdy. Geçmişdäki işler geljekki syýasatlar üçin görkeziji bolup biler.

Administratiw tussaglyga we kazyýet işine çagyryş

Ysraýylda 9 müňden gowrak palestinalynyň tussag edilendigini, olaryň 40 göteriminiň administratiw tussaglykda saklanýandygyny aýdyp, Eduard esassyz tussag edilenleriň boşadylmagyny ýa-da adalatly kazyýet işini açmagyny isledi. Ol bu ýagdaýyň halkara adam hukuklarynyň bozulýandygyny görkezdi.

Ölüm jezasy baradaky kanunlar

Ysraýylda kabul edilen täze ölüm jezasy kanunynyň palestinalylary adalatsyz nyşana alyp biljekdiginden alada bildirip, kanun bilen baglanyşykly düzgünleriň halkara ülňülerine laýyk gelmelidigini aýtdy. Şeýle kanunlaryň parahatçylyga we adam hukuklaryna howp saljakdygyny aýtdy.

Eduardyň çagyryşy Ysraýylyň palestinaly tussaglara garşy alyp barýan syýasatlaryna täzeden garamalydygyny görkezýär. Garaşsyz we aç-açan gözlegler halkara jemgyýetçiliginiň bu meselä bolan ynamyny dikeldip biler. Geljekde şeýle hukuk bozulmalarynyň öňüni almak üçin has täsirli ädimleriň görülmegine garaşylýar.