Brent nebitiniň bahalarynda Hormuz deňagramlylygy: ABŞ-Eýran dartgynlylygyna ähli göz

Dünýädäki nebit bazarlarynda üýtgewsizlik we näbellilik şemallary öwüsmegini dowam etdirýär. Düýn 97,62 dollara çykan Brent nebitiniň öňe barrel bahasy, gününi 95.52 dollar bilen ýapandan soň, şu gün keseligine geçýär. Şu gün sagat 09.30-a çenli, “Brent” nebitiniň noýabr aýynda getirilmegi üçin barrel bahasy 95,48 dollar bolup, ýapylýan wagt bilen deňeşdirilende 0,04 göterim ýitdi. Şol bir wagtyň özünde, oktýabr aýynda getirilen Günbatar Tehas Aralyk (WTI) çig nebit bir barrel 91.38 dollara satylýar.

ABŞ-dan Eýrana açyk habar: "Biz belli söweşi yzarlamaýarys"

Nebit bahalarynyň bu keseligine ABŞ-nyň administrasiýasynyň beren beýanatlary we Hormuz bogazynda ulag gatnawy bilen baglanyşykly wakalar möhüm rol oýnaýar. ABŞ-nyň wise-prezidenti JD Wans, Ak tamda geçirilen metbugat ýygnagynda Tähran administrasiýasyna möhüm habarlar berdi. Wans, Eýran bilen baglanyşykly harby, ykdysady we diplomatiýa bilen baglanyşykly "ähli mümkinçilikleriň" stoluň üstünde durýandygyny nygtasa-da, Waşingtonyň Tähran bilen "näbelli söweş" etmek islemeýändigini aýtdy.

Dünýä energiýa bazarlarynda ýokary bahalaryň üýtgemegine Eýrany jogapkär hasaplaýan Wans, Eýran goşunynyň Hormuz bogazyndan geçýän nebit tankerlerini nyşana almagy bes etmelidigini aýtdy. ABŞ, bogazyň açyk bolmagy bilen global energiýa krizisiniň öňüni alandygyny öňe sürüp, häzirki wagtda Eýran bilen işjeň gepleşiklere gatnaşmaýandyklaryny aýtdy. ABŞ-nyň prezidenti Donald Trumpyň karar meýdanyny çäklendirmezlik üçin indiki ädimler barada jikme-jik maglumat bermekden saklanan Wans, saýlawlaryň ykdysady basyşdan gizlin amallara çenli giň gerim alýandygyny aýtdy.

Hormuz bogazynda eltip bermek dowam edýärmi?

Hormuz bogazyndan iberilişiň dowam etmegi bilen baglanyşykly habar akymy nebitiň bahasyna peselmekde täsirli boldy. CNN habar gullugynyň ABŞ-nyň harby işgärlerine salgylanyp, ABŞ güýçleri Hormuz bogazynda nebit iberilmeginiň konfliktden öňki derejelere ýakyn bolmagyny üpjün etdi. Häkimiýetler, amallaryň çäginde jemi 18 million barrel nebit daşaýan 40 söwda gämisiniň ugradylandygyny habar berdiler.

Sebitdäki harby operasiýalar barada jikme-jiklikler bilen paýlaşyp, resmiler Eýranyň takmynan 60 harby nyşanynyň nyşana alnandygyny öňe sürdüler. Weýran edilen nyşana howa gorag ulgamlary, radarlar, deňiz ulaglary, magdan känleri we gämä garşy kruiz raketalary girýär. Şeýle-de bolsa, resmiler Eýranyň harby kuwwatyny çaltlaşdyryp biljekdigini duýdurdylar we ýakyn günlerde täze hüjümleriň bolup biljekdigini bellediler. Bu mesele barada ozal beýanat beren Trump: "Häzirki wagtda Hormuz bogazyna gözegçilik edýäris. Olar hiç zat gazanyp bilmediler we gämilerini zyýansyzlandyrdyk." Çaknyşyklardan öň bu strategiki bogazdan her gün ortaça 20 million barrel nebit daşalýardy.

Eýrandan 11 gämi üçin gara sanaw we tehniki derejeler

ABŞ-nyň gözegçilik talaplaryna garamazdan, Eýran Hormuz bogazyna gözegçiligini we çäklendirmelerini hasam güýçlendirýär. Tähran administrasiýasy Bosfor geçelgesiniň düzgünlerine laýyk gelmeýändigini öňe sürüp, ýene 11 söwda gämisiniň gara sanawyna girizilendigini habar berdi. Resmi bildirişlerde sanawdaky gämileriň geljekdäki üstaşyr synanyşyklarynda jerime, tussag edilmek ýa-da ele salmak ýaly beýleki sanksiýalar bilen ýüzbe-ýüz boljakdygy duýduryş berildi. PGSA web sahypasyndaky beýannamada düzgünleri bozýan gämilere garşy sanksiýalaryň aýgytly ulanyljakdygy nygtaldy.

Geosyýasy töwekgelçilikleriň üpjünçilik aladalaryny dowam etdirýän bazarynda Brent nebitiniň tehniki derejeleri hem ýakyndan gözegçilik edilýär. Analitikler tehniki taýdan Brent nebitiniň 101 dollar derejesiniň möhüm garşylyk nokadydygyny, eger peselmek dowam etse, 90,23 dollar derejesini güýçli goldaw zolagy hökmünde görüp boljakdygyny aýdýarlar.