“Brexit” -iň 10 ýyllygy: Angliýanyň ykdysadyýetine täsiri

Angliýa 2016ewropa Bileleşigini (EUB) 2016-njy ýylyň 23-nji iýunynda geçirilen referendum bilen gitmek kararyna geldi. Brexit diýlip atlandyrylýan bu proses saýlawçylaryň 52 göteriminiň gitmek üçin ses bermegi bilen başlandy. Şeýle-de bolsa, bu aýralygyň resmi bolmagy üçin 5 ýyl töweregi wagt gerek boldy. Şeýle-de bolsa, soňky 10 ýylda bu garaşmalaryň näderejede ýerine ýetirilendigi jedel meselesini dowam etdirýär. Ipsos gözleg firmasy tarapyndan geçirilen soňky pikir soralyşykda Iňlisleriň 52 göteriminiň EUB-ne agza bolmak isleýändigi, 33 göteriminiň bolsa garşydygy görkezilýär. Mundan başga-da, köpçüligiň 48 göterimi “Brexit” -iň “garaşyşlaryndan has erbet” gidýändigini aýdýar. Garşy çykýanlaryň sany 27 göterim. Bu maglumatlar, Brexitiň henizem Iňlis jemgyýetçiliginiň arasynda gyzgalaňly tema bolup durýandygyny görkezýär.

TradeB bilen söwda gatnaşyklary we kynçylyklar

Angliýanyň iň uly söwda hyzmatdaşy EUB-den çykmagy dürli söwda kynçylyklaryny ýüze çykardy. Iňlis eksportçylary gümrük resminamalary we serhet sertifikaty ýaly goodsB-ne haryt ibermekde nyrh däl päsgelçiliklerden zeýrenýärler. Mundan başga-da, Angliýa Brexitden soň beýleki ýurtlar bilen söwda şertnamalary barada täzeden gepleşik geçirmeli we bu proses henizem dowam edýär.

2025-2026-njy ýyllar aralygynda Angliýanyň eksport we import mukdary 1,9 trillion funt derejesinde. Bu mukdaryň 860 milliard theB bilen söwdadan gelýär. Angliýanyň EUB-ä eksporty 385,4 milliard funt, importy bolsa 474,1 milliard funt hökmünde hasaba alyndy.

Brexitiň ykdysady gymmaty

Dürli ykdysady seljermeler Brexitiň Iňlis ykdysadyýetini 4-8 göterim pese gaçyrandygyny görkezýär. Bu ösüş depgininiň peselmegine, ýaşaýyş çykdajylarynyň ýokarlanmagyna we öndürijiligiň ýitmegine sebäp boldy. Stenford uniwersitetiniň gözleglerine görä, “Brexit” 2025-nji ýyla çenli Angliýanyň jemi içerki önümini 6 göterimden 8 göterime çenli azaldar.

Maýa goýumlarynyň 12 göterimden 18 göterime, iş üpjünçiligi bolsa 3 göterimden 4 göterime çenli azaljakdygy kesgitlenildi. Uzak Brexit prosesi sebäpli döredilen näbellilik we islegiň azalmagy sebäpli bu ýaramaz täsirler hasam çuňlaşdy.

Halkara ösüşleriň täsiri

Covid-19 epidemiýasy we Russiýa-Ukraina urşy ýaly halkara ösüşler hem Angliýanyň ykdysadyýetine ýaramaz täsir etdi. Şeýle-de bolsa, hünärmenler ösüşdäki gowşaklygyň köpüsini Brexit bilen baglanyşdyrýarlar. Hökümet gözleg merkezinden Giles Wilkesiň pikiriçe, “Brexit” sebäpli maýa goýumlary garaşylýan derejeden 10 göterim pes galdy. Käbir çaklamalara görä, ýitirilen ösüşi 8 göterime çenli ýokarlandyrýar. Bu, 10 ýylyň dowamynda bir trillion funtdan geçýän mümkinçilikleriň ýitirilendigini aňladýar. Portes, EUB bilen çuňňur integrasiýadan daşlaşmagyň Angliýanyň söwdasyna, maýa goýumlaryna we öndürijiligine kem-kemden basyş edýändigini aýdýar. Breksitden soňky gümrük gözegçiligi we kadalaşdyryjy resminamalaryň ýüklenmegi ýaly faktorlaryň, Angliýanyň iň uly söwda hyzmatdaşy EUB bilen işlemek üçin çykdajylaryň ýokarlanýandygyny nygtaýan Portes, “Brexit” -iň häzirki ykdysady meselelerini çözmegi Angliýa üçin kynlaşdyrýandygyny öňe sürýär. Ykdysady ösüşiň haýallamagy, ýaşaýyş çykdajylarynyň ýokarlanmagy we maýa goýumlarynyň azalmagy Angliýanyň EUB-den çykmagynyň garaşylmadyk netijeleriniň biridir. Geljekde bu täsirleriň nähili ösjekdigi we Angliýanyň bu işde haýsy ýoldan gitjekdigi bilesigelijilik meselesini dowam etdirer.