Europeanewropa Bileleşigi Angliýanyň gaýtadan agza bolmagy üçin gapy açsa-da, ynam meselesi çözülmeli

Iňlis premýer-ministri Andy Burnhamyň BreB bilen gatnaşyklary gowulandyrmak baradaky çagyryşy, Brexitiň garaşylýan artykmaçlyklary üpjün etmeýändigini aýdyp, ýurduň Bileleşige gaýtadan agza bolmak meselesini halkara gün tertibine getirdi. Europeanewropa Bileleşigine agza ýurtlar Angliýanyň dolanyp gelmegine umuman oňyn garasa-da, “Brexit” prosesinde ýüze çykan kynçylyklar we syýasy durnuksyzlyk aladalary bu iş üçin iň uly päsgelçilikleriň biri hasaplanýar.

Angliýanyň gaýtadan agzalyk prosesi nähili işleýär?

Angliýanyň theB-ne agza bolmagy üçin theB şertnamasynyň 49-njy maddasyna laýyklykda resmi ýüz tutmaly we bu arza theB Geňeşinde biragyzdan kabul edilmeli. Bu işde CommissionB Komissiýasynyň pikiri gözlenýän wagtynda, deputatlaryň köpüsi Europeanewropa Parlamentiniň (EP) tassyklamagyny goldamaly. Hünärmenler Angliýanyň geçmişde ulanan boşatmalaryny gaýtadan dikeltmegine garaşylmaýandygyny we adaty kandidat görkezmesine sezewar ediljekdigini bellediler.

Agza ýurtlar we EUB guramalary bu işe nähili garaýarlar?

Fransiýa, Polşa we Bolgariýa ýaly ýurtlar Angliýanyň gaýdyp gelmeginiň gapysyny açsa-da, bu ýurtlar bu prosesiň borçnamalary we hukuklary hem öz içine aljakdygyny ýatladýarlar. ForeignB-niň Daşary gatnaşyklar we howpsuzlyk syýasaty boýunça ýokary wekili Kaja Kallas “Brexit” prosesi sebäpli dörän lapykeçlige ünsi çekdi we gepleşikleriň kyn boljakdygyny aýtdy. Jon Hopkins uniwersitetinden Maýkl Leý Angliýanyň 27 agza ýurt bilen Europeanewropanyň integrasiýasyna ygrarlydygyny subut etmelidigini we bu ynamy gaýtadan dikeltmek üçin wagt gerek boljakdygyny aýtdy.

Angliýanyň EUB-ne gaýtadan goşulmagy premýer-ministr Andy Burnhamyň gatnaşyklary gowulaşdyrmak baradaky çagyryşy bilen gün tertibine getirildi we EUB-ne agza ýurtlar bu mümkinçiligiň gapysyny açýarlar, ýöne esasy mesele hökmünde bu prosese ynamyň ýoklugyny kesgitleýärler. CouncilB Geňeşinde agzybirligi talap edýän bu goşulmak prosesi, 20-nji noýabrda geçiriljek EUB-Angliýa sammiti ýaly diplomatik gatnaşyklar arkaly emele gelmegini dowam etdirýär.

Unionewropa Bileleşigine agza bolmak üçin ýüztutmalar EUB şertnamasynyň 49-njy maddasynyň çäginde amala aşyrylýar we dalaşgär ýurt ähli agza döwletleriň razylygyny almaly. Angliýa üçin mümkin bolan anketada agza döwletleriň milli parlamentleri, şeýle hem Europeanewropa Parlamenti we CouncilB Geňeşi bu prosese baha berer diýlip garaşylýar.

Netije

Angliýanyň EUB-ne gaýtadan goşulmagy diňe bir kanuny prosedura däl, eýsem ynamyň çuňňur täzelenmegi. Agza ýurtlaryň beýannamalary Angliýanyň geçmişde "artykmaç" pozisiýasyny ýitirjekdigini we Europeanewropanyň integrasiýasyna doly ygrarlydygyny görkezmelidir.

Brexitden soňky negatiw düşünje, Angliýanyň gaýtadan agza bolmak ýolunda ýüzbe-ýüz bolýan iň uly syýasy päsgelçilikdir. Bu ýagdaý, taraplaryň arasynda doly agzalyk däl-de, goranmak we söwda ýaly ugurlarda has ýakyn hyzmatdaşlyga esaslanýan modeliň gysga möhletde has realdygyny görkezýär.

Mümkin täsirler

Angliýa bilen theB-niň arasyndaky gatnaşyklary kesgitlemek Europeewropanyň geosyýasy güýjüni artdyryp, sebitleýin howpsuzlyk hyzmatdaşlygyny güýçlendirip biler. Şeýle-de bolsa, bu amal balykçylyk ýa-da Gibraltar ýaly agza döwletleriň arasynda çylşyrymly çözülmedik meseleleriň açylmagyna sebäp bolup biler.

Gaýtadan agza bolmak prosesi Iňlis içerki syýasatynda çynlakaý jedelleriň döremegine we sosial polýarlaşma täsir edip biler. Mundan başga-da, theB-ni giňeltmek syýasatynda täze modeliň döremegine ýol açyp biler.