Burdurdaky mikroelga önümçilik fermasy: Täze iýmit we iýmit goşundysy

Burdurda mikroelgalaryň innowasiýa ulanylmagyna gönükdirilen önümçilik fermasy döredilýär. Bu taslama, Prezidentiň strategiýasy we býudjet müdirligi we Educationokary bilim geňeşi tarapyndan goldanýan MAKÜ Sebitleýin Ösüşe gönükdirilen Missiýany tapawutlandyrmak we ýöriteleşdirmek maksatnamasynyň çäginde durmuşa geçirilýär. Taslama mikroelgalary azyk we iýmit goşundylary hökmünde öndürmegi we ulanmagy maksat edinýär. Dr. Füsun Akgüliň ýolbaşçylygynda amala aşyrylan taslamada guş üçin iýmit goşundylary öndürilýär. Mundan başga-da, “MAKÜ Spirulina” diýilýän önümiň iýmit goşundysy hökmünde önümçiligi çalt dowam edýär. Akgül mikroelgeleriň biotehnologiki potensialynyň bardygyny we geljegiň biotehnologiýasyny görkezýändigini aýdýar.

Mikroalgaýyň dürli ulanyş meýdanlary

Akgül mikroelgeleriň azyk, iýmit, hapa suwlary bejermek, uglerod çykarmak we derman senagaty ýaly köp pudaklarda ulanylýandygyny aýdýar. Microewropa Bileleşiginiň 2050-nji ýylda kesgitlän nol uglerod nyşanyna laýyklykda mikroelgalarda intensiw gözlegler alnyp barylýar. Bu kontekstde “algaç” atly fotobioreaktor işlenip düzüldi. Akgül bu reaktoryň günde 5 25 ýaşly agaçda saklanýan kömürturşy gazynyň mukdaryny siňdirip biljekdigini we biomassany öndürip biljekdigini aýdýar. Bu biomassany biofertilizator hökmünde ulanyp bolýar. Kömürturşy gazynyň çözgüdi hasaplanýan bu ulgam üçin esasanam ulag we senagat dykyz bolan şäherlerde, hassahanalarda, mekdeplerde we howa menzillerinde patent arzasy berildi. Bu innowasiýa çemeleşmesi, daşky gurşawyň durnuklylygyny ýokarlandyrmagy maksat edinýär.

Maýa goýumlary we geljekki meýilnamalar

Mikroalgal biotehnologiýa barlaglary maýadarlaryň ünsüni özüne çekdi. MAKÜ BAKA Teknokent -iň içinde alnan goldaw bilen Türkiýanyň iň giňişleýin we Europeanewropa standartlarynda mikroelga önümçilik fermasyny döretmek meýilleşdirilýär. Sentýabr aýynda açylmagy meýilleşdirilýän ferma milli we halkara bazarlaryna önüm hödürlemegi maksat edinýär. Bu başlangyç, Türkiýanyň mikroelga esasly önümlere daşary ýurt garaşlylygyny azaltmagy we walýuta ýitgileriniň öňüni almagy maksat edinýär.

Resaş gözlegçiler üçin bir mümkinçilik

Bu taslama ýaş gözlegçiler üçin hem möhüm mümkinçilik döredýär. Scientistsaş alymlara mikroelga biotehnologiýa platformasy hökmünde döredilen bu ugurda goşant goşmak maslahat berilýär. Türkiýedäki mikroelge gözlegleri henizem ösüş döwründe bolsa, bu taslamalar Türkiye bu ugurda bütin dünýäde söz açmagyny maksat edinýär. Doktor Rıza Akgül MAKÜ Microalgae Medeniýet ýygyndysy (MAKUMACC) hakda maglumat berýär. Akgül bu ýerde izolirlenen we arassalanan mikroelgeleriň dürli biotehnologiki goşundylar üçin ulanylyp bilinjekdigini aýdýar. MAKUMACC, 150 görnüşi we ştammy bolan Türkiye iň giňişleýin mikroelga kolleksiýalarynyň biridir we Bütindünýä medeni ýygyndy federasiýasynyň agzalarynyň hataryndadyr. Geljekde şeýle taslamalaryň köpelmegine we has köp maýa goýumlarynyň alynmagyna garaşylýar. Mikroalgalaryň gurluşy durnuklylygy we ekologiýa taýdan arassa çözgütleri hödürläp, azyk we senagat pudaklarynda möhüm orny eýelär diýlip garaşylýar.