COP31-de galyndylary görmek: Solak obasy dünýä görelde boldy

Antalýada geçirilen Birleşen Milletler Guramasynyň Howanyň üýtgemegi baradaky Çarçuwaly konwensiýasyna (COP31) 31-nji konferensiýa, nol galyndylary çemeleşmesini guramanyň merkezine goýup, howanyň üýtgemegine garşy göreşde täze model hödürleýär. Türkiýäniň 2035-nji ýyldaky maksatlarynyň biri bolan “Zol galyndylary” görnüşi Solak, Demirciler we Ormana obalarynda, şeýle hem konferensiýa meýdançalarynda durmuşa geçirildi we ýerli derejede tegelek ykdysadyýet prosesleri başlandy.

Zol galyndylary konferensiýa meýdanynda nähili işleýär?

COP31 meýdanynyň Mawy zolagynda ýerleşýän 10 müň inedördül metrlik wagt tuneli, Zol galyndy gaznasy tarapyndan galyndy galyndy muzeýi hökmünde üýtgedildi. Greenaşyl zonada döredilen “Zol galyndylary ulanmak we ussahanalar merkezi” ýaşlara we çagalara galyndylary bölmek we gaýtadan ulanmak prosesi diýen ýaly öwretmegi maksat edinýär. Mundan başga-da, 2 müň inedördül metrlik Türkiýe pawiliony, ýurduň energiýa öwrülişigini we durnukly şäherleşme syýasatlaryny halkara jemgyýetçiligine hödürleýän sergi bolup hyzmat edýär.

Solak obasynda galyndylaryň nol öwrülişigi nähili bolup geçdi?

COP31 prezidenti we daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri Murat Kurum Solak obasyna baryp, sebitdäki üýtgeşmeleri gözden geçirdi. Azyk galyndylary obada oturdylan kompost maşynlary we galyndy duzaklary sebäpli bahalandyrylsa-da, oba ýaşaýjylary bu işe işjeň gatnaşýarlar. Galyndylary dolandyrmak bölüminiň şahamçasynyň müdiri Gökhan Burhan, bu modeliň konferensiýadan soň dowam etjekdigini we beýleki sebitler üçin hemişelik görelde boljakdygyny aýtdy.

Antalýada COP31 çäginde geçirilen nol galyndylary öwreniş gepleşikleriň hem konferensiýanyň işleýşini öz içine alýar. Solak, Demirciler we Ormana obalarynda ulanylýan galyndylary azaltmak we gaýtadan işlemek modelleri, ýerli hökümetleriň we jemgyýetçiligiň gatnaşmagynda Türkiýäniň howanyň üýtgemegine garşy göreşmek kararyny dünýä görkezmegi maksat edinýär.

Howanyň üýtgemegine garşy göreş prosesleri Birleşen Milletler Guramasynda geçirilen gepleşikler arkaly emele gelse-de, Türkiýanyň “Zol galyndylary” taslamasy halkara ülňülerinde durmuşa geçiriş modeli hökmünde tapawutlanýar. Raýatlar, ýerli hökümetler we degişli ministrlikleriň arasyndaky bu hyzmatdaşlyk durnukly ösüş maksatlaryna ýetmegiň esasy ýoluny düzýär.

Netije

COP31 guramasynyň diňe bir konferensiýa bolmakdan başga-da, ýerli obalarda daşky gurşawy özgertmek işine başlamagy howanyň üýtgemegine garşy göreşi ilkinji nobatda ýaýratmakda möhüm üstünlikdir. Zir-zibil galyndylaryna çemeleşmek, galyndylary dolandyrmak barada sosial düşünjäni ýokarlandyrmagyň täsirli usulydygyny subut edýär.

Mümkin täsirler

Solak obasynda durmuşa geçirilen bu modeliň, Türkiýäniň beýleki oba sebitleri üçin prototip döretmegine garaşylýar. Mundan başga-da, bu tejribäni ýerinde görýän COP31 gatnaşyjylary, Türkiýäniň daşky gurşaw syýasatlarynyň halkara arenasynda görnükliligini ýokarlandyryp biler we beýleki ýurtlarda şuňa meňzeş tegelek ykdysadyýet taslamalarynyň ösdürilmegine goşant goşup biler.