COP31: Türkiye-iň ýaşyl öwrülişigi we iş dünýäsi

Türkiye, COP31 prosesinde daşky gurşaw we howanyň üýtgemegi boýunça möhüm ädimleri ätmäge taýýarlanýar. Daşky gurşaw, şäherleşme we howanyň üýtgemegi ministri we COP31-iň prezidenti Murat Kurum işewür dünýäsiniň bu işe işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek üçin guralan 'COP31 Işewürlik Forumy-Türk Işewür Dünýä Maslahaty' ýygnagynda çykyş etdi. Bu edara, 2023-nji ýylyň 6-njy fewralynda bolup geçen ýer titremesinden soň şäherleri täzeden gurmak işinde potratçylar we senagatçylar bilen hyzmatdaşlykda işleýändiklerini mälim etdi.

quer titremelerinden soň täzeden gurmak prosesi

Myrat Kurum ýer titremeleriniň weýrançylykly täsirlerini çalt ýok etmek üçin ýol kartasyny çyzandyklaryny düşündirdi. Earthquer titremelerinden soň geçirilen ýygnaklaryň diňe islegler bilen çäklenmän, anyk ädimleriň ädilendigini aýtdy. Bu edara Türkiyeň içerki awtoulagy Togg ýaly taslamalaryň üstünligini işewür dünýäsiniň görüşi we edermenligi bilen baglanyşdyrdy. Bu taslamalaryň ekologiýa taýdan arassa we täze nesil tehnologiýalarynyň mysalydygyny aýtdy.

Galyndylar we ýaşyl öwrülişikler

Ministr Kurum, Türk Daşky Gurşaw Guramasy, TOBB we TESK bilen gol çekilen hyzmatdaşlyk teswirnamasynyň çäginde Zol galyndylary taslamasyny durmuşa geçirendiklerini ýatlatdy. Işewür dünýäsiniň COP31 prosesinde has işjeň rol oýnamalydygyna ünsi çekip, edara, TOBB-iň COP31-e gatnaşmagyny üpjün etmek üçin resmi ilçi wezipesini alandyklaryny habar berdi. Bu amalda TOBB-iň milli we dünýä derejesinde işewür wekilleriniň ileri tutýan ugurlaryny kesgitlejekdigini we gatnaşmagy höweslendirjekdigini aýtdy.

Greenaşyl özgerişde Türkiýäniň roly

Bu edara, Türkiýanyň ýaşyl öwrülişik kuwwatyny dünýä görkezjek möhüm öwrülişik nokady boljakdygyny mälim etdi. Türkiýanyň “Geljegiň COP: durmuşa geçiriş COP” düşünjesine esaslandyklaryny mälim etdi. Dünýä indi maksatlaryň borçnamalara däl-de, iş ýüzüne öwrülmegine mätäçdigini aýtdy.

Howanyň global maksatlary we Türkiýäniň goşantlary

Ministr Kurum ýurtlaryň milli howa meýilnamalaryny we aç-açanlyk hasabatlaryny COP31-e tabşyrmagyna garaşýandyklaryny aýtdy. Türkiýe howany maliýeleşdirmek boýunça borçnamalaryny ýerine ýetirmäge çagyrdy. Bu edara, COP31-i diňe bir sammit hökmünde däl, eýsem has giň gepleşik we ylalaşyk platformasy hökmünde görýändiklerini mälim etdi.

Hereketiň gün tertibi we strategiki ugurlar

Hereket meýilnamasyny nol galyndylar, tegelek ykdysadyýet we arassa energiýa öwrülişigi ýaly ugurlarda düzendiklerini düşündirdi. Häkimiýet, energiýa krizisine we ýurtlaryň energiýa garaşsyzlygyna ünsi çekip, az uglerodly senagatlaşma, azyk howpsuzlygy we durnukly oba hojalygy ulgamlarynyň üns merkezinde durýandygyny mälim etdi.

Şäherler we howanyň durnuklylygy

Institut şäherleriň howany durnukly etmelidigini we howanyň hereketini goldaýan maliýe mehanizmleriniň güýçlendirilmelidigini aýtdy. Bu çäkde ýaşlaryň bu işe gatnaşygyny artdyrmak we çydamly saglyk ulgamlaryny ösdürmek meseleleriniň hem ara alnyp maslahatlaşylandygyny aýtdy.

Kopengagenden COP31

Kopengagende geçirilen Howa ministrleriniň ýygnagynda ministr Kurum hökümetlere we işewür dünýäsine ýüzlenip, COP31-de ähli segmentleriň işjeň gatnaşmagyny üpjün etmek isleýändiklerini aýtdy. Edara, ýaşyl öwrülişik prosesinde ähli pudaklaryň kynçylyklaryndan habarlydyklaryny we bu prosesi ýakyndan yzarlaýandyklaryny mälim etdi.

EUB serhet uglerodyny düzgünleşdirmek we Türkiýe

Häkimiýet, eksport we global bäsdeşlik ukyby boýunça Europeanewropa Bileleşiginiň Serhet uglerodyny kadalaşdyrmak mehanizminiň ähmiýetini nygtady we tehnologiýa we maliýeleşdirmek meselesinde ýüze çykýan kynçylyklardan habarlydyklaryny mälim etdi. Aýratynam ösýän ýurtlaryň bu ugurlardaky zerurlyklaryna ünsi çekdi.

Howanyň hereketine hususy pudagyň gatnaşmagy

Bu edara, hususy pudagyň we maliýe dünýäsiniň howanyň täsirine güýçli gatnaşmagynyň möhümdigini aýtdy. Bu gatnaşmagyň, senagatçylaryň zerur bolan halkara howa maliýeleşdirmesine girmegiň açary boljakdygyny aýtdy. COP31-iň diňe bir döwlet derejesinde bir proses bolman, işewür dünýäsiniň hem bu prosese ýolbaşçylyk etmelidigini aýtdy.

Howanyň we ösüşiň mobilizasiýasy

Bu edara, COP31-e iş dünýäsiniň ýolbaşçylygyndaky howa we ösüş mobilizasiýasy hökmünde garalmalydygyny aýtdy. Ylmyň syýasaty döredýändigini, ýöne bu syýasatlary bu ugurda anyk üýtgeşmelere öwürmegiň işewür dünýäsiniň goşandy bilen mümkin boljakdygyny aýtdy.

Greenaşyl öwrülişik we türk hususy pudagy

Ministr Kurum, türk hususy sektoryndan COP31 tarapyndan ýaşyl öwrülişik borçnamalaryny we oňat tejribe mysallaryny görkezmegini isledi. Howanyň hereketine diňe bir daşky gurşaw syýasaty däl, eýsem bäsdeşlik ukyby, eksport, tehnologiýa we ösüş syýasaty hökmünde hem garalmalydygyny aýtdy.

Şu mazmunda, hususy pudagyň COP31 gün tertibi üçin anyk borçnamalary taýýarlamagynyň ähmiýetine ünsi çekdi. Bu edara, howanyň hereketiniň bäsdeşlik ukyby, eksport we ösüş boýunça möhüm syýasat ugrudygyny ýatlatdy.

Energiýa tygşytlylygy we gurluşyk pudagy

Ministr Kurum artýan global energiýa islegine garşy binalarda energiýa tygşytlylygy tejribesiniň ähmiýetine ünsi çekdi. Greenaşyl öwrülişigi kepillendiriş amallarynyň gurluşyk we material senagaty üçin ajaýyp innowasiýa we maýa goýum ugurlaryny hödürleýändigini aýtdy.

Netije we geljek ädimler

COP31 prosesi Türkiyeň ýaşyl öwrülişigi amala aşyrmak üçin möhüm mümkinçilik hödürleýär. Bu işde işewür dünýäsiniň işjeň roly Türkiýanyň daşky gurşaw we howanyň üýtgemegi bilen baglanyşykly halkara arenasynda öňdebaryjy bolmagyna goşant goşar. Geljekdäki ädimler COP31 tarapyndan edilmeli anyk ädimler bilen kesgitlener. Türkiýäniň hususy pudagy bu etapdaky jogapkärçiligini ýerine ýetirmäge taýyn.