Daşary işler ministri Hakan Fidan Müsüre gidýär: Hyzmatdaşlyk we möhüm sebit faýllary

Türkiye bilen Müsüriň arasyndaky diplomatik we ykdysady gatnaşyklar strategiki ädimler bilen täze ölçege geçýär. Daşary işler ministrliginiň çeşmelerinden alnan maglumatlara görä, Daşary işler ministri Hakan Fidan 13-14-nji awgust aralygynda Müsüre resmi sapar gurar. Saparyň çäginde iki ýurduň daşary işler ministrleriniň egindeş baştutanlygynda möhüm ähmiýete eýe bolan Türkiýe-Müsür Bilelikdäki Meýilleşdiriş Toparynyň (OPG) Ikinji duşuşygy geçiriler.

Strategiki hyzmatdaşlykda täze döwür: Bilelikdäki meýilleşdiriş topary Kairde duşuşýar

Ministr Fidanyň we müsürli kärdeşi Bedr Abdulati -iň ýolbaşçylygynda geçiriljek OPG ýygnagyna iki ýurduň degişli edaralarynyň ýokary derejeli işgärleri hem gatnaşarlar. Duşuşyklaryň dowamynda 4-nji fewralda iki ýurduň prezidentleriniň egindeş baştutanlygynda Kairde geçirilen Levelokary derejeli strategiki hyzmatdaşlyk geňeşiniň (YDSK) ikinji mejlisiniň netijeleri jikme-jik seljeriler. Mundan başga-da, 2028-nji ýylda Türkiýede geçirilmegi meýilleşdirilýän YDSK Üçünji ýygnagynyň deslapky taýýarlyklary we ýol kartasy hem ara alnyp maslahatlaşylar. Ministr Fidan Müsüriň prezidenti Abdul Fattah al-Sisi tarapyndan kabul ediler we Kair bilen gatnaşyklarynyň çäginde Müsüriň beýleki ýokary derejeli resmileri bilen duşuşar.

Türkiye-Müsür bilelikdäki meýilleşdiriş topary, 2024-nji ýylyň 14-nji fewralynda iki ýurduň arasynda gol çekilen Highokary derejeli strategiki hyzmatdaşlyk geňeşini döretmek baradaky bilelikdäki jarnama laýyklykda işe girizildi. Daşary işler ministrleriniň egindeş baştutanlygynda ýygnanýan bu mehanizm, YDSK kararlaryna gözegçilik etmekde we utgaşdyrmakda möhüm rol oýnaýar. OPG-nyň ilkinji ýygnagy 2025-nji ýylyň 12-nji noýabrynda Türkiýede geçirildi.

Ykdysady maksat 15 milliard dollar: Söwda we energiýa maýa goýumlary tablisada

Saparyň iň möhüm sütünlerinden biri ykdysady we harby gatnaşyklaryň çuňlaşmagydyr. Duşuşyklaryň dowamynda syýasy, harby we söwda gatnaşyklaryna giňişleýin baha berler we gepleşikleri dowam etdirilýän ikitaraplaýyn şertnamalaryň häzirki ýagdaýy gözden geçiriler. Türkiye we Müsür, liderleriň umumy maksadyna laýyklykda 2025-nji ýylda 8 milliard dollar derejesinde bolan ikitaraplaýyn söwda mukdaryny 15 milliard dollara çenli artdyrmak kararyna geldi. Bu nukdaýnazardan, işewür dünýäsiniň arasyndaky gatnaşyklary güýçlendirmek we özara maýa goýumlaryny höweslendirmek islegi gaýtadan yglan ediler.

Müsür Türkiye Afrika yklymynda iň uly söwda we eksport hyzmatdaşy hökmünde öz ornuny saklaýar. Müsürdäki türk kompaniýalarynyň umumy maýa goýum mukdary 4 milliard dollardan geçse-de, bu maýa goýumlary takmynan 100 müň Müsür raýatyny iş bilen üpjün edýär. Ministr Fidan aragatnaşyk, aragatnaşyk, aragatnaşyk we aragatnaşyk pudaklarynda hyzmatdaşlygyň potensialyna ünsi çekdi; Uglewodorod, elektrik ulgamlaryny birleşdirmek, energiýa infrastrukturasy we magdançylyk ýaly strategiki pudaklary gün tertibine getirer diýlip garaşylýar. Mundan başga-da, goranyş senagatynda we harby ugurlarda bar bolan hyzmatdaşlygy indiki derejä çykarmak üçin anyk ädimler hem bahalandyrylar.

Sebitdäki durnuklylyk we Gazadan Liwiýa diplomatiýa hereketi

Saparyň sebitleýin howpsuzlyk meselesinde gyzgyn konflikt zolaklary we krizis çözgütleri ileri tutular. Ministr Fidan sebit meseleleriniň gepleşik, diplomatiýa we "sebit eýeçiligi" ýörelgesiniň üsti bilen çözülmelidigine ünsi çeker. Bu ugurda; Türkiýe, Müsür, Päkistan we Saud Arabystanyny birleşdirýän R4 başlangyjy ýaly köptaraplaýyn platformalaryň netijeliligini ýokarlandyrmak nygtalýar. Ministr Fidan öň 20-21-nji iýunda R4 Daşary işler ministrleriniň dördünji duşuşygy üçin Kaire barypdy, müsürli kärdeşi Abdulati bolsa 17-19-njy aprelde Antalýa diplomatik forumyna gatnaşdy.

Duşuşyklarda Ysraýylyň Gazada dowam edýän hüjümlerini derrew duruzmagyň, hemişelik atyşygyň üpjün edilmegini we sebite hiç hili päsgelçiliksiz ynsanperwer kömeginiň berilmeginiň möhüm ähmiýeti nygtalýar. Gazanyň Parahatçylyk meýilnamasynyň ikinji tapgyryna geçiş meselesi ara alnyp maslahatlaşylýarka, Ysraýylyň Liwana we Siriýa garşy sebitleýin urşa sebäp boljak agressiw hereketleriniň töwekgelçiligine baha berler. Mundan başga-da, ABŞ bilen Eýranyň arasynda ot açyşlygy bes etmek tagallalaryna we Hormuz bogazyny howpsuz ýagdaýda açmak üçin diplomatik başlangyçlara goldaw berler.

Ministr Fidanyň sumkasyndaky beýleki möhüm faýllaryň arasynda; Bularyň arasynda Siriýanyň territorial bitewiligi esasynda hemişelik parahatçylygy ýola goýmak, Liwiýada syýasy agzybirligi saklamak arkaly durnuklylygy üpjün etmek, Gündogar Ortaýer deňzinde gülläp ösmek we hyzmatdaşlygyň mümkinçiliklerini ösdürmek we Sudanyň özygtyýarlylygyny goldaýandygyny gaýtalamak bar. Türkiye bilen Müsüriň sebitdäki döredijilik rollary Gündogar Ortaýer deňzinde we Demirgazyk Afrikada hemişelik parahatçylygyň iň möhüm kepilliklerinden biri hökmünde görülýär.