Demirgazyk polýusdaky türk alymlary: Deňiz buz liniýasy ullakan ekspedisiýa ýetdi

Türkiye polýar sebitlerinde ylmy barlygyny güýçlendirmek we global howanyň üýtgemeginiň saýtdaky täsirlerini öwrenmek 6. Milli Arktikanyň ylmy gözleg ekspedisiýasy güýçli depginde. Prezidentiň howandarlygynda, Senagat we Tehnologiýa ministrliginiň jogapkärçiliginde we TÜBİTAK polýar gözleg institutynyň (KARE) utgaşdyrylmagy bilen geçirilen bu kyn ekspedisiýada türk ylmy wekiliýeti Demirgazyk polýusdaky möhüm deňiz buz liniýasyna ýetmegi başardy.

Global howanyň üýtgemeginiň gözleginde: 12 möhüm taslama

Polýar ekosistemanyň çalt üýtgemegini we adam tarapyndan döredilen daşky gurşawa ýetirýän täsirlerini seljermek üçin döredilen ylmy komitet, halkara hyzmatdaşlygyny güýçlendirmek üçin 12 türk gözlegçisini, şeýle hem Argentina, Urugwaý we Bolgariýadan 3 daşary ýurtly alymy öz içine alýar. Jemi 15 adamdan ybarat bilermenler topary; Şol bir wagtyň özünde okeanografiýa, biologiýa, himiýa, atmosfera dinamikasy, meteorologiýa, geodeziýa we hemra ulgamlary ýaly möhüm ugurlarda 12 dürli ylmy taslamany amala aşyrýar. Ekspedisiýa daşky gurşawy habardar etmegiň çäginde täzelenen halkara teswirnamalaryna laýyklykda tebigatda iň az yz galdyrmak ýörelgesi bilen amala aşyrylýar.

"Wanuatu" baýdakly we uzynlygy 44 metr bolan "Sola" atly ylmy gözleg gämisinde gözleglerini dowam etdiren delegasiýa Norwegiýanyň Tromso şäherinden takmynan 1200 deňiz uzaklygyndaky deňiz buz liniýasyna ýetdi. Demirgazyk giňişliginde 81 gradus bu möhüm serhetde ýerleşýän topar meýilleşdirilen stansiýalarda gözleg işlerine başlady. Ekspedisiýa wagtynda takmynan 3 müň deňiz milini geçmegi maksat edinýän hem bolsa, alymlar eýýäm 80-den gowrak stansiýada maglumat ýygnamagy üstünlikli tamamladylar.

Milli tehnologiýa hereketi dünýäniň iň ýokarsynda

Senagat we tehnologiýa ministri Mehmet Fatih Kajyr taryhy ekspedisiýa barada beýanat berip, sosial media hasabynda türk alymlarynyň üstünliklerini gutlady. Ministr Kaçir: "Takmynan 3 müň deňiz ýoluny geçen toparymyz, 80-den gowrak nusga alyş nokatlarynda alnan maglumatlar bilen polýar gözleglerimizdäki ylmy mümkinçiliklerimizi güýçlendirýär, şol bir wagtyň özünde Milli Tehnologiýa Hereketini göz öňünde tutup, diňe bir laboratoriýalarda däl, eýsem dünýäniň iň kyn geografiýalarynda-da bilimimizi dowam etdirýäris" -diýdi. Ekspedisiýanyň ylmy we amaly ýolbaşçylygyny öz üstüne alan kapitan Doğaç Baýbars Işıler her ýyl öňe gidişlik edýändiklerini we alnan maglumatlary göz öňünde tutup indiki ýyl meýilleşdirýändiklerini we nusga alma nokatlaryny yzygiderli artdyrýandyklaryny mälim etdi. Işıler, CTD enjamlarynyň kömegi bilen deňiz çuňlugyna esaslanýan temperatura we duzlulyk ölçeglerini amala aşyrandyklaryny, hemra we kosmos gözegçilikleri, şeýle hem okeanografiki we meteorologiýa maglumatlary boýunça möhüm gözlegleriň geçirilendigini aýtdy. Ylmy komitet, şeýle hem polýar aýylar, wallar, kitler we möhürler ýaly sebite mahsus ýabany tebigat elementlerini synlady we ýazga aldy.